Sufir3d

ερευνώντας τις δυνατότητες και τις ενέργειες που γεννάει η εποχή μας

πως θα φύγουμε από την κρίση ;

by Δημήτρης Αργυρός on 15 Οκτωβρίου 2014

Που άραγε βρίσκεται το ζήτημα: Στην νεοφιλελεύθερη διαχείριση της χρηματιστηριακής παγκοσμιοποίησης που εκτοξεύει το πλασματικό κεφάλαιο σε δυσθεώρητα ύψη με αποτέλεσμα οι διεθνείς αγορές και τα πολυεθνικά οικονομικά κέντρα να διαλύουν οικονομίες, κοινωνίες και τα έθνη-κράτη.

 

Είναι δυνατή και αναγκαία μια κευσιανικού τύπου απάντηση;;  

Και αν αυτό συμβαίνει φτάνει μια κευσιανικού τύπου σοσιαλδημοκρατική πολιτική για να αλλάξει προς το καλύτερο τα πράγματα. Φέρνοντας μας πιο κοντά στα 30 ένδοξα χρόνια  του μεταπολεμικού κοινωνικού συμβολαίου. Επαναφέροντας μια ισορροπία ή μια εκ νέου κυριαρχία του παραγωγικού κεφαλαίου σε βάρος του παρασιτικού που αυτό θα συνεπάγεται μια κυριαρχία της πολιτικής επί της οικονομίας.

Ή το ζήτημα βρίσκεται σε μια -συστημικού τύπου- δομική κρίση του παγκοσμιοποιημένου ολοκληρωτικού καπιταλισμού, που η εκτίναξη του πλασματικού κεφαλαίου σε βάρος του πραγματικού είναι φαινόμενο και όχι η ουσία;; Με αποτέλεσμα να μην  υφίσταται πλέον η διάκριση παραγωγικού και μη παραγωγικού κεφαλαίου, η διάκριση-διάφορα μεταξύ πολιτικής- μιλάμε για την αστική πολιτική- και οικονομίας;; κατά συνέπεια να αποτελεί παρελθόν ή ουτοπία κάθε κευσιανικού τύπου ρύθμιση τουλάχιστον σε εθνοκεντρικά πλαίσια;;

Η επομένη ερώτηση είναι;;;  Και αν ισχύει το δεύτερο σε τι συνίσταται η συστημικού τύπου κρίση του σύγχρονου παγκοσμιοποιημένου ολοκληρωτικού καπιταλισμού;; Εάν ισχύει το δεύτερο, η ρίζα της κρίσης βρίσκεται στην υπερανάπτυξη και υπερπαραγωγή  πλούτου και παραγωγικών δυνάμεων που επιφέρουν το μπλοκάρισμα της παραγωγικής μηχανής με αποτέλεσμα το ποσοστό κέρδους να πέφτει, να πέφτει δηλαδή η κερδοφορία του κεφαλαίου.

Ενώ η ηγεμονία του χρηματιστηριακού κεφαλαίου επί του παραγωγικού κεφαλαίου ή η εκτόξευση του πλασματικού επί του πραγματικού είναι μορφές/  εκφράσεις του μπλοκαρίσματος της κρίσης υπερπαραγωγής και  όχι η ουσία του. Ταυτόχρονα είναι σχετικά ήπιες, ενδοσυστημικές λύσεις για να ξεμπλοκαριστεί η μηχανή.

Όπως και η ίδια η ιμπεριαλιστική παγκοσμιοποίηση αποτελεί μια απάντηση στην κρίση της υπερπαραγωγής με την μεταφορά κεφαλαίων σε χώρες με χαμηλό κόστος παραγωγής , με τον αγώνα για τον έλεγχο των πρώτων υλών και ενεργειακών πηγών.

Ο πόλεμος απάντηση στην κρίση  

Αγώνας που μπορεί να πάρει χαρακτήρα πολεμικό- έμμεσα και άμεσα- ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και ανάμεσα στους ιμπεριαλισμούς, τις ντόπιες αστικές τάξεις- ιδιαιτέρα αν επιθυμούν να έχουν το πρώτο λόγο-  και τους λαούς που αγωνίζονται για την εθνική και κοινωνική τους χειραφέτηση.   Όπως συμβαίνει σήμερα σε αυτή την συγκυρία με τους παλαιστίνιους, τους Κούρδους και τους αλεβίτες και αριστερούς της Τουρκίας.

Αντίστοιχα άλλοι λαοί και εθνότητες μεταβιβάζουν την δύναμη της εθνικής και κοινωνικής τους χειραφέτησης σε αλλότριες δυνάμεις. Όπως πράττουν σε αυτή την συγκυρία η πλειοψηφία των Ιρακινών και των Σύριων.

Μιλώ δε στο επίπεδο της συγκυρίας καθώς στο παρελθόν τόσο  οι Παλαιστίνιοι όσο και οι Κούρδοι έγιναν εργαλεία αλλότριων δυνάμεων. Δηλαδή δεν έχει καμιά εθνότητα ή λαότητα το φωτοστέφανο του αντιιμπεριαλιστή, ούτε καμιά εθνότητα ή λαότητα δεν είναι μόνιμα το υποχείριο των ιμπεριαλιστών.  Προσοχή: μιλάω για τις εθνότητες και τους λαούς και όχι για τα έθνη- κράτη της περιοχής.

Ας σημειωθεί πως η Isis είναι μια πολυεθνική δύναμη -επί της ουσίας- «πειρατών» των ενεργειακών πηγών, «πρακτόρων» των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων και κάποιων ντόπιων αστικών τάξεων.   Το χαλιφάτο τους είναι ένα «πειρατικό», παρασιτικό μόρφωμα, που χρησιμοποιεί –φονταμενταλιστικά- τις διδαχές του Κορανίου. Μιλάω για «πειρατές» σε αντιστοιχία με το ημιαυτόνομο ρόλο των κλασικών πειρατών που εξυπηρετούσαν τις αυτοκρατορίες και τους αποικιοκράτες της εποχής. Είτε ήταν η Μεγάλη Βρετανία ή ήταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Και βέβαια αυτός ο άμεσος ή έμμεσος ιμπεριαλιστικός ανταγωνισμός- που στην περιφέρεια παίρνει πολεμικά χαρακτηριστικά-  δύναται να αποκτήσει συνολικά συγκρουσιακά χαρακτηριστικά που μπορεί να φτάσουν σε ένα νέο παγκόσμιο θερμοπυρηνικό πόλεμο.

Όταν η εκμετάλλευση των ενεργειακών πηγών, των χωρών, των εργατικών τάξεων φτάσει σε ένα τέλμα, με την κρίση να μην έχει ξεπεραστεί, τότε ο πόλεμος, ο παγκόσμιος πόλεμος είναι μια λύση για μια βίαιη καταστροφή των παραγωγικών δυνάμεων που θα ξεμπλοκάρει την κρεατομηχανή της κερδοφορίας του κεφαλαίου.

Σίγουρα το αντεπιχείρημα του κίνδυνου μιας θερμοπυρηνικής καταστροφής είναι ισχυρό, μα όσο οξύνονται τα πράγματα, βαθαίνουν οι ανταγωνισμοί, δεν ξεπερνιέται η κρίση, τόσο πιο πολύ ριζοσπαστικές λύσεις θα φαίνονται ρεαλιστικές και αναπόφευκτες… Είτε με ένα συνειδητό τρόπο, είτε με ένα μη- συνειδητό ή τυχαίο τρόπο. Σκεφτείτε λόγου χάρη να βγουν αληθινά τα γραπτά συγγραφέων του φανταστικού και της επιστημονικής φαντασίας, όπου τρελοί ιμάμηδες βομβαρδίζουν με πυρηνικά όπλα την δύση. . Δύσκολο;; ναι, μα όχι αδύνατο.  Σκεφτείτε λόγου χάρη του φανατικούς σουνίτες της isis- αυτούς τους ημιαυτόνομους «πειρατές» να επιτίθενται με πυρηνικά όπλα στο «άθεο»- κατά αυτούς- σιίτικο Ιράν.   Όχι ας μην το σκεφτούμε καλύτερα….

τι μπορεί να κάνει μια αντικαπιταλιστική δύναμη;;

Αλλά ας επιστρέψουμε στην κρίση. Αν ισχύει το δεύτερο και πρόκειται για μια συστημική δομική κρίση, τότε μόνο αντισυστημικές και ταυτόχρονα δομικές μπορεί να είναι οι απαντήσεις.

Και εδώ μπαίνουν νέα ερωτήματα. Έλεγε ο μπάρμπαΚάρολος πως κανένα σύστημα δεν φεύγει αν δεν έχει  ετοιμαστεί στα σπλάχνα του το νέο. Που για αυτόν θα ήταν ο κομμουνισμός. Μπορούμε να υποστηρίξουμε πως στα σπλάχνα του υπάρχοντος συστήματος έχει γεννηθεί ή έχει δημιουργεί μια διάδοχη κατάσταση ή ένας νέος κόσμος. Και αυτός ο κόσμος, αυτή η κατάσταση είναι ο κομμουνισμός, όπως τον ονειρεύτηκε ο Μαρξ και οι Μαρξιστές;;

Παίρνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά που έβαζε ο Μαρξ και οι Μαρξιστές  τότε είμαστε πιο κοντά σε αυτή την διάδοχη κατάσταση από όσο ήμασταν στην εποχή του Μαρξ και των  κλασσικών Μαρξιστών. Οι νέες αναπτυγμένες και δυνητικά και πραγματικά αναπτυσσόμενες παγκοσμιοποιημένες παραγωγικές δυνάμεις δύναται να μειώσουν τον χρόνο εργασίας πάρα πολύ, σε βαθμό που δεν θα ισχύει ο νόμος της άξιας. Όπως είπαμε και πιο πάνω είναι το κύριο δομικό αίτιο της κρίσης. Είναι πρόβλημα στον καπιταλισμό η λύση στην επόμενη φάση ανάπτυξης της ανθρωπότητας.

Για να είναι λύση συνεπάγεται η εξουσία και όχι μόνο οι κυβερνήσεις  να περάσουν στα χέρια των εργαζομένων τάξεων.  Της κοινωνικής  τάξης που παράγει και την εκμεταλλεύονται και ταυτόχρονα αποτελεί την συντριπτική πλειοψηφία της ανθρωπότητας.

Δεν μπορούμε όμως να μην δούμε και την άλλη, σκοτεινή «πλευρά του φεγγαριού». Όσο πιο κοντά στο κομμουνισμό βρίσκονται η αντικειμενική δυνατότητα, η παραγωγική και τεχνολογική πραγματικότητα, τόσο μακρύτερα είναι η υποκειμενική δυνατότητα, οι επιθυμίες , η συνείδηση, η πολιτική κατάσταση.

Απόρροια τόσο της αποτυχίας των σοσιαλιστικών πειραμάτων του 20 αιώνα που έχουν δυσφημήσει τον σοσιαλισμό- κομμουνισμό. Όσο και της βαθιάς καθολικής αλλοτρίωσης που μετατρέπει τους εργαζόμενους σε υποχείρια του κεφαλαίου- εμπορεύματος. Με αποτέλεσμα η εργατική τάξη τόσο στο παρελθόν, όσο και σήμερα σε μεγαλύτερο βαθμό- που είναι εξαιρετικά κατακερματισμένη-  να ετεροκαθορίζεται από το κεφάλαιο, τις δυνάμεις του. Ή να μεταβιβάζει την δύναμη της, στην εξουσία σε κομματάρχες και πάτρωνες.

Ο ίδιος ο Λένιν θεωρούσε- και σωστά κατά την δική μου γνώμη-  πως το προλεταριάτο μπορεί να κάνει μόνο οικονομικούς αγώνες, ενώ η συνολική ταξική αυτοσυνειδησία, μπορεί να έρθει μόνο απ΄ έξω από τους οικονομικούς αγώνες. Μέσα από την πολιτική δράση ενός πρωτοπόρου κομμουνιστικού κόμματος που θα συνολικοποιήσει τους οικονομικούς αγώνες των εργατών, τους εθνικούς/ κοινωνικούς αγώνες  των λαών και των εθνών, μετατρέποντας τους σε συνολικά πολιτικούς αντικαπιταλιστικούς αγώνες.

Η  ευφυής  στρατηγική  αντίληψη του Λένιν  οδήγησε στην κατάκτηση της εξουσίας από τους μπολσεβίκους. Αλλά δεν οδήγησε στο σοσιαλισμό- κομουνισμό. Οι εργάτες δεν πήραν πουθενά την εξουσία και αν εξαιρέσεις μια πρωτοπορία και δεν την θέλησαν. Γρήγορα από «τάξη για τον εαυτό τους ξανάγιναν «τάξη κάθε αυτή», ενώ η κρατικοποίηση του  κομμουνιστικού μπολσεβίκικου κόμματος και των συνδικάτων οδήγησε σε γραφειοκρατικοποίηση το μοντέλο. Και αντί μια νέα ή πάλαια αστική τάξη εκφραστεί με τα δικά της κόμματα, ο μονοκομματισμός και η κρατικοποίηση την οδήγησε να κατακτήσει το κόμμα-κράτος και να αναπτύξει μια  μορφή κρατικού καπιταλισμού.

Αδιέξοδο;; όχι απαραίτητα αλλά ας τα ξαναπάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Υποστηρίζω πως η κρίση είναι συστημική και δομική και πως η απάντηση μπορεί να είναι δομικά αντισυστημική. Να είναι αντικαπιταλιστική. Αντικαπιταλιστική γιατί 1) γιατί και ο ίδιος ο καπιταλισμός δεν μπορεί πλέον  να λειτουργήσει προς όφελος όλων και της ίδιας της ανθρωπότητας και όλο και πιο συχνά παίζει με την φωτιά της περιβαντολογικής καταστροφής, της οικονομικής/ εργασιακής βαρβαρότητας και του φασισμού.  2) ο καπιταλισμός έχει γεννήσει σε μεγάλο βαθμό στα σπλάχνα του την διάδοχη κατάσταση. Και θα αναπτυχτεί περαιτέρω αν περάσει η εξουσία στα χέρια της εργαζόμενης πραγματικότητας σε παγκόσμια κλίμακα.

Που θα οργανώσει την οικονομία και την κοινωνία, το πολίτευμα και την πολιτεία με βάση τις  βασικές ανάγκες και τα δικαιώματα της σε σχέση δυναμικής ισορροπίας με το περιβάλλον.  Η περαιτέρω ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων δεν συνεπάγεται και απαραίτητα μια πολιτική αποικισμού και καταστροφή της φύσης.     Σίγουρα όμως όταν θα μιλάμε για την φάση της μετασπάνης ή της αφθονίας θα πρέπει να έχουμε στο νου μας μια γραμμή λιτοδίαιτης αφθονίας.

Πρόκειται για μια οργανωμένη, αποκεντρωμένη αλλά και σχεδιαζόμενη δημοκρατία/ οικονομία/ κοινωνία. Για την «αντικρατική δικτατορία του προλεταριάτου» και όχι για την κρατικοκομματική «δικτατορία επί του προλεταριάτου». Πρόκειται για την άρση/ υπέρβαση της αστικής δημοκρατίας και όχι για μια σκέτη άρνηση της. Δεν γνωρίζω αν αυτή η διάδοχη κατάσταση – όταν εφαρμοστεί- ονομαστεί σοσιαλισμός/ κομμουνισμός ή αυτά τα υποκείμενα που την πραγματώσουν δώσουν άλλο όνομα. Σίγουρα όμως θα πρόκειται για ένα τεράστιο άλμα στην  ιστορική εξέλιξη  που όμως με την σειρά της θα ετοιμάσει το επόμενο άλμα.

Πως όμως φτάνουμε σε αυτή την πανανθρώπινη κοινότητα, πια είναι τα βήματα και τα άλματα;; Κανένα σύστημα δεν αποχωρεί από την σκηνή της εξουσίας μόνο του ή δίχως επανάσταση. Ταυτόχρονα καμιά μετάβαση σε ένα νέο σύστημα δεν είναι μονόπρακτο έργο. Καμιά επανάσταση δεν κράτησε μόνο μια βραδιά που καταλείφθηκαν τα θερινά ανάκτορα.   Επίσης υπάρχουν στιγμές που είναι δυνατή μια επανάσταση και στιγμές που είναι αδύνατη.

Μια αντικαπιταλιστική δύναμη Α) Πρέπει να μιλάει πρώτιστα με γνώμονα το στρατηγικό συμφέρον της πλειοψηφίας του κόσμου  της εργασίας, με γνώμονα το συμφέρον της ανθρωπότητας. Β) Να μιλάει με όρους επανάστασης γιατί αυτή είναι η μοναδική ρεαλιστική πρόταση και με αυτούς τους όρους να παρεμβαίνει στην πολιτική της δουλειά και στους αγώνες των εργαζόμενων και του λαού, έτσι ώστε να μετατραπούν σε υλικές νίκες οι αγώνες. Γ) Αυτό δεν συνεπάγεται πως τακτικά δεν θα παρεμβαίνει να διασπά το αστικό μπλοκ, κερδίζοντας μερίδες του, όπως και τα μεσοστρώματα.  Δ) Αυτό μπορεί να την οδηγήσει στην κατάκτηση της κυβέρνησης και της εξουσίας. Κάτι που δεν πρέπει να φοβηθεί αλλά να το επιδιώξει με στόχο η εξουσία να περάσει στα όργανα της λαϊκής- εργατικής εξουσίας. Φυσικά η κατάκτηση της κυβέρνησης/εξουσίας σε μια σχετικά περιορισμένη γεωγραφική ενότητα   δεν συνιστά την έξοδο από την καπιταλιστική ήπειρο, αλλά μια   επαναστατική αντιεξουσία που  είτε θα καταπέσει από εξωτερικές δυνάμεις, εσωτερικούς εκφυλισμούς, είτε θα αποτελέσει την αρχή ενός παγκόσμιου επαναστατικού ντόμινο. Μόνο και για αυτό το λόγο πρέπει να επιδιώκεται η κατάκτηση της  κυβέρνησης/ εξουσίας.

Δημήτρης Αργυρός

 

outlet roermond

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *