Sufir3d

ερευνώντας τις δυνατότητες και τις ενέργειες που γεννάει η εποχή μας

Ένα βιβλιο για τον Μιχάλη Ράπτη- Πάμπλο και την Αλγερινή Επάνασταση

by Δημήτρης Αργυρός on 24 Αυγούστου 2017

nullΜε το φίλο και τον σύντροφο Χάρη Κωστούλα έχουμε  βρεθεί μαζί σε συζητήσεις και κινηματικές διαδικασίες, στην περιοχή της Ηπείρου, όταν ήταν φοιτητής στην Ηγουμενίτσα. Με τον Χάρη μας ενώνουν κοινές πολιτικές διαδρομές, κοινές πολιτικές παραδόσεις,  στην προοπτική του πολιτικού σχεδίου για την κοινωνική απελευθέρωση των καταπιεσμένων. Έτσι, μόνο χαρά μου, πρόσφερε η συγγραφή ενός μικρού βιβλίου από τον Χάρη Κωστούλα με τίτλο «Ο Μισέλ Πάμπλο η Αλγερινή Επανάσταση και η εποχή μας» από τις εκδόσεις Ένεκεν με πρόλογο του Δημήτρη Λιβιεράτου.

Όπως γράφει και στο πρόλογο του ο συγγραφέας σε αυτό το εξαιρετικό δοκίμιο ο Χάρης τον απασχολούν 3 ζητήματα. Α) Η θεωρητική και πρακτική σκέψη και δράση του Μιχάλη Ράπτη- Πάμπλο από την στιγμή που αναλαμβάνει την ηγεσία της 4ης Διεθνούς μέχρι την πραξικοπηματική ανατροπή του Αλγερινού ηγέτη Μπεν Μπελά.  Β) Η εμπλοκή της 4ης Διεθνούς και των συντρόφων τροτσκιστών στην Αλγερινή Επανάσταση. Γ) Η προσέγγιση των σημερινών κινημάτων του 3ου κόσμου σε σχέση με την αποτίμηση της  δράση της 4ης Διεθνούς και του αποικιακού επαναστατικού κινήματος

Επί της ουσίας και αυτό είναι το πλέον σημαντικό, το καθοριστικό και το ελπιδοφόρο ο σ Χάρης σε αυτό το βιβλίο ανοίγει την συζήτηση για την σκέψη και την δράση του επαναστάτη στοχαστή Μισέλ Πάμπλο, αντιμετωπίζοντας την –με ένα κριτικό- αλλά βαθιά συντροφικό βλέμμα.

Θεωρώντας πως η σκέψη και η δράση του Μισέλ Πάμπλο, η σκέψη και η δράση του Μιχάλη Ράπτη έχει να προσφέρει στο σημερινό αναστοχασμό της κριτικής των όπλων και του όπλου της κριτικής, στο σημερινό αναστοχασμό του κινήματος της κοινωνικής απελευθέρωσης των καταπιεσμένων.

Με την σειρά μου θα αναστοχαστώ πάνω στα γραφόμενα του συγγραφέα  με ένα εξίσου συντροφικό και κριτικό πνεύμα, κρατώντας την βαθύτατη συμφωνία μαζί του επάνω στο καίριο ζήτημα που το βιβλίο αναδεικνύει.

Και που δεν είναι άλλο από την κριτική της κριτικής:  η κριτική του παγκόσμιου αποικιοκρατικού καπιταλιστικού συστήματος και η κριτική στο πως τα όνειρα των καταπιεσμένων θα πάρουν εκδίκηση, στο πως θα οικοδομηθεί μια παγκόσμια ελευθεριακή/αυτοδιαχειριζόμενη  κομμουνιστική κοινωνία.

Για αυτό το λόγο θα παρουσιάσω κάποιες σκέψεις για το βιβλίο του Χάρη Κωστούλα.

  • Το διαλεκτικό επαναστατικό πνεύμα του Μισέλ Πάμπλο πολύ σωστά αναγινώσκει την αποικιακή επανάσταση, ως τμήμα της παγκόσμιας διαρκούς σοσιαλιστικής επανάστασης. Παίρνοντας υπόψη την ανισόμετρη και συνδυασμένη ανάπτυξη του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος αλλά και την Λενινιστική ιμπεριαλιστική αλυσίδα, η επαναστατική αντιαποιοκρατική δράση των λαών του 3ου κόσμου συνιστά σπάσιμο της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας στο πιο αδύνατο κρίκο της.
  • Πρόκειται για ένα δεύτερο κτύπημα στην αποικιοκρατική ιμπεριαλιστική αλυσίδα ύστερα από την -από τα επάνω- οικοδόμηση εργατικών κρατών, με την παρέμβαση του κόκκινου στρατού. Ή την οικοδόμηση εργατικών κρατών, ύστερα από εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες όπως στην Γιουγκοσλαβία και Αλβανία ή επαναστάσεις όπως στην Κίνα. Το κτύπημα στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό αποικιοκρατικό σύστημα ήταν τεράστιο και καθοριστικό και κορυφώνεται με την παγκόσμια επαναστατική κρίση του «Μάη του 68».
  • Πρόκειται για μια επαναστατική κρίση(του 68) που μαζί με την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις οδήγησαν στην παραγωγή ενός νέου παγκόσμιου καπιταλιστικού παραδείγματος, ενός νέου καπιταλισμού που οδήγησε σε ασφυξία τα εκφυλισμένα εργατικά κράτη, οδηγώντας τα στην κατάρρευση του 89.
  • Για την εποχή που θέτει ως επίκεντρο το βιβλίο ήταν απολύτως επιτυχημένη η παρέμβαση της 4ης διεθνούς του Μισέλ Πάμπλο σε σχέση με τον αγώνα των λαών του 3ου κόσμου και της Αλγερινής Επανάστασης, ανεξάρτητα από την κατάληξη των επαναστάσεων των λαών του 3ου κόσμου.  Πρόκειται για μια άμεση κριτική στο παραγωγισμό, τον εργατισμό και τον οικονομισμό της αριστεράς, όχι μόνο της σταλινικής,  αλλά και της τροτσκιστικής αριστεράς.
  • Βέβαια σε σχέση με την τότε ή και την σημερινή συγκυρία τα κινήματα της λαών του 3ου κόσμου που αντιμάχονται τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό- κινήματα που χουν  αστικές και μικροαστικές ηγεσίες- πρέπει να αντιμετωπίζονται ως κινήματα αντίστασης, αντιιμπεριαλιστικής αντίστασης, και όχι ως κινήματα κοινωνικής απελευθέρωσης. Ταυτόχρονα είναι σχεδόν αδύνατο στην παρούσα συγκυρία αυτά τα κινήματα να στραφούν αριστερότερα, ακόμη και αν υπήρχε  ο Μισέλ Πάμπλο ως επαναστατικός σύμβουλος δύσκολα αυτά θα στρέφονταν αριστερότερα, όπως σε ένα βαθμό συνέβαινε στις δεκαετίες 1950, 60, 70, 80 και ως την εποχή της κατάρρευσης του «υπαρκτού σοσιαλισμού».
  • Είναι όμως ανοησία να ταυτίζουμε τα εν λόγω κινήματα, τα κινήματα των παλαιστινίων ή της Χεζμπολάχ, με τον Isis  και την Αλ Κάιντα ή ακόμη χειρότερα να υπερασπίζουμε  τους συντηρητικούς σουνιτικούς κύκλους που στηρίζονται από τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό απέναντι στους μπααθιστές στην Συρία/ Ιράκ ή τον  Καντάφι. Δίχως βέβαια να έχουμε καμιά αυταπάτη για αυτά τα καθεστώτα που κάποτε βρίσκονταν από θέσεις αραβικό/ εθνικό/ σοσιαλιστικές ενάντια στο Αμερικάνικο ιμπεριαλισμό και φιλικές προς την ΕΣΣΔ. Η επικράτηση όμως των ακραίων σουνιτικών ισλαμικών φονταμενταλιστών συνεπάγεται την διάλυση αυτών των κρατών, πχ Ιράκ και κυρίως Λιβύη, κάτι που οδηγεί στην κοινωνική παρακμή, και οπισθοχώρηση.
  • Το ζητούμενο, το στοίχημα, το ανοικτό ερώτημα, είναι αν αυτά τα κινήματα αντίστασης δύναται να δώσουν ώθηση στα προλεταριακά κινήματα στο πρώτο κόσμο ή στις προλεταριακές μάζες του 3ου κόσμου που ζει στο πρώτο. Να δώσει διέξοδο σε αυτές τις μάζες που σήμερα γοητεύονται από τα αντιδραστικά κελεύσματα του isis και της Αλ Κάιντα. Και φυσικά ποια είναι  καθήκοντα των επαναστατών στο πρώτο και στο τρίτο κόσμο, σε αυτή την ιστορική  φάση που είναι εμφανής η υποχώρηση του πραγματικού κινήματος του κομμουνισμού.
  • Ο συγγραφέας ασκεί συντροφική κριτική στην γραμμή του Μισέλ Πάμπλο για την δημιουργία ενός ενιαίου μετώπου των εργατικών κρατών, του εργατικού κινήματος στις αναπτυγμένες χώρες, και των Αποικιακών επαναστάσεων των λαών του τρίτου κόσμου απέναντι στο ιμπεριαλισμό(σ 62). Στο βαθμό που η εν λόγω γραμμή ενοποιεί ένα εύρος δυνάμεων  που «κάθε άλλο παρά μπορούν να μοιραστούν το στρατηγικό όραμα των κομμουνιστών διεθνιστών»(σ63), μια αντίληψη που μετέτρεπε τις δυνάμεις της 4ης διεθνούς σε ένα επαναστατικό δίκτυο και όχι σε παγκόσμιο κόμμα της σοσιαλιστικής επανάστασης.
  • Η κριτική που ασκεί ο συγγραφέας έχει βάση στο βαθμό που η αντίληψη του Μισέλ Πάμπλο θέτει σε δεύτερη μοίρα την οικοδόμηση της επαναστατικής πρωτοπορίας. Από μια άλλη οπτική όμως θεωρώ- δίχως να χω την βεβαιότητα- πως ύπαρξη αυτού του διευρυμένου  ενιαίου μετώπου ήταν και αναγκαία και δυνατή και βοήθησε τα μέγιστα στο να αναπτυχτεί ένα πλατύ μέτωπο δυνάμεων με καθοριστικό τον ρόλο των πολύμορφων επαναστατικών αντικαπιταλιστικών κομμουνιστικών δυνάμεων.
  • Μόνο έτσι κατάφεραν να επιβιώσουν ,οι δομές, τα δίκτυα, οι φανερές και κρυφές «μορφές ζωής» αντίστασης και ανατροπής στις δεκαετίες της νεοφιλελεύθερης αντεπίθεσης της δεκαετίας του 1990/ 2000, πάρα την κατάρρευση των εργατικών κρατών το «1989», Όσο αναγκαία είναι η συγκρότηση της επαναστατικής πρωτοπορίας, του επαναστατικού κόμματος και της επαναστατικής διεθνούς, άλλο τόσο αναγκαία ή και ακόμη παραπάνω είναι αναγκαία  η οικοδόμηση ενός πολύμορφου επαναστατικού δικτύου/ μετώπου/ κινήματος ή και κινημάτων.
  • Φυσικά στις υπάρχουσες συνθήκες δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις της οικοδόμησης αυτού του Παμπλικού ενιαίου μετώπου, για μια σειρά από λόγους και κύρια εξαιτίας της απουσίας των «εργατικών κρατών» ή της απουσίας ενός διεκδικητικού εργατικού κινήματος. Ή το σημαντικότερο της απουσίας μιας σύγχρονης επαναστατικής κομουνιστικής στρατηγικής της εποχής.
  • Τούτο έχει ως αποτέλεσμα ακόμη και όταν οικοδομούνται παρόμοια ενιαία μέτωπα την ηγεμονία να την κρατούν διαχειριστικές δυνάμεις, εκφυλίζοντας τις όποιες κινηματικές διαδικασίες, και εδώ δεν μπορώ πάρα να δείξω με το δάκτυλο μου το ΣΥΡΙΖΑ, ως μια εθνοκεντρική και ταυτόχρονα ευρωκεντρική γραμμή ενός τέτοιου μετώπου. Μόνο που αντίστοιχες γραμμές και λογικές θα δούμε και σε ένα ευρωπαϊκό και διεθνοποιημένο πλαίσιο, στο ένα ή στον άλλο βαθμό, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.
  • Ο Μισέλ Πάμπλο στα τελευταία χρόνια της ζωής του, μια αντίστοιχη γραμμή ενιαίου μετώπου, επιχείρησε να δομήσει την εποχή της ιμπεριαλιστικής επέμβασης στην Σερβία, δίνοντας  έμφαση στο εθνικό σε σχέση με το ταξικό. Και σε αυτό το σημείο θα συμφωνήσω με την συντροφική κριτική που του ασκεί ο συγγραφέας, δίχως- και πάλι πολύ σωστά- να το θεωρεί εθνικιστή.
  • Ο Μιχάλης Ράπτης κατανοώντας τις αλληλεπιδράσεις της παγκοσμιοποίησης, τους ανισόμετρους και συνδυασμένους δρόμους και εκφράσεις του σύγχρονου καπιταλισμού, πιστεύει πως δεν υπάρχουν εθνικοί δρόμοι. Μόνο που το εθνικό- ως έκφραση του ανισόμετρου- σε σχέση με το συνδυασμένο- ως αντανάκλαση της ταξικής πάλης- δύναται να παίξει ένα απελευθερωτικό ρόλο κάτω από μια προλεταριακή επαναστατική  ηγεμονία.
  • Βεβαίως σε συνθήκες ήττας και στρατηγικής υποχώρησης του ταξικού/ κομμουνιστικού, υπερασπίζοντας- το άκρως εκφυλισμένο αυτοδιαχειριστικό παράδειγμα της Γιουγκοσλαβίας του Μιλόσεβιτς- αναδεικνύει το εθνικό σε μεγαλύτερο βαθμό από τι το ταξικό,  ακόμη και στην περίπτωση της Ελλάδας, υποτιμώντας τον Ελληνικό καπιταλισμό, υποτιμώντας την ανισόμετρη και συνδυασμένη  δυναμική του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού.
  • Κατανοώ πως από πολλές πλευρές, το εν λόγω ενιαίο μέτωπο του Μισέλ Πάμπλο, μοιάζει σε πολλά σημεία με το λαϊκό μέτωπο των σταλινικών. Μόνο που στην πρώτη περίπτωση η βαρύτητα πέφτει στις κινηματικές και επαναστατικές διαδικασίες ενώ στην δεύτερη στα «παιχνίδια»  της σταλινικής γραφειοκρατίας και των αστών, με τα γνωστά αποτελέσματα.
  • Άφησα τελευταίο το ζήτημα της αυτοδιαχείρισης, στην οποία μια μεγαλύτερη έμφαση, καθώς το θεωρώ πρωτεύον όχι μόνο στην σκέψη του Μισέλ Πάμπλο, αλλά για το σύγχρονο επαναστατικό ζήτημα.
  • Θεωρώ πως όσο αναγκαίος  είναι ο επαναστατικός αγώνας για την κατάκτηση της εξουσίας από το προλεταριάτο και τις σύμμαχες λαϊκές / αγροτικές μάζες, άλλο τόσο σημαντικό ή ίσως και σημαντικότερο είναι η οικοδόμηση αυτοδιαχειριστών δομών/ μορφών/ και δικτύων.  Ο αγώνας για τον αυτοδιαχειριζόμενο σοσιαλισμό, ο αγώνας για την γενικευμένη κοινωνική αυτοδιαχείριση ξεκινά πριν την κατάληψη της εξουσίας από  το προλεταριάτο και τις σύμμαχες λαϊκές / αγροτικές μάζες, και αποκτάει μια άλλη ποιότητα  στην μεταβατική κοινωνία προς τον σοσιαλισμό/ κομμουνισμό. Γενικεύεται στην πρώτη φάση της κομμουνιστικής κοινωνίας και κυριαρχεί ως τρόπος ζωής, ως «μορφή ζωής» ή ως ένα σύμπαν «μορφών ζωής», στην ώριμη φάση της κομμουνιστικής κοινωνίας.
  • Οι πειραματισμοί των «μορφών ζωής» της γενικευμένης κοινωνικής αυτοδιαχείρισης ή των «μορφών ζωής» της εργατικής αυτοδιαχείρισης πριν την επαναστατική κατάκτηση της εξουσίας είναι ένα σχολείο γενικευμένης κοινωνικής αυτοδιαχείρισης και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται. Ένα σχολείο που εκπαιδεύει σωματικά, που παράγει βιοπολιτικά- έστω και στα πλαίσια μιας μειοψηφίας- τον ελεύθερο συνεταιρισμένο παραγωγό.
  • Δεν ήμουν και δεν είμαι με την αντίληψη της επανάστασης δίχως την κατάκτηση της εξουσίας. Μόνο που πιστεύω πως η κατάκτηση της εξουσίας δεν αφορά μόνο και κύρια  την κυβερνητική εξουσία, αλλά το σύνολο των «μορφών ζωής» που σήμερα βρίσκονται, υπό το αποικισμό του κεφαλαίου και του εμπορεύματος.
  • Η επανάκτηση της ολικής εξουσίας των «μορφών ζωής» ξεκινά πριν την κατάκτηση της εξουσίας από τις επαναστατημένες μάζες, διαμορφώνοντας μια αντιηγεμονευούσα αυτοδιαχειριζόμενη κοινωνία «ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών», που φυσικά θα είναι μια ισχνή μειοψηφία, αλλά ταυτόχρονα και μια συνειδητή επαναστατική πρωτοπορία.  Η οποία  παίζει το καθοριστικότερο ρόλο στην επαναστατική πάλη για την κατάκτηση της εξουσίας και ύστερα από την κατάκτηση της εξουσίας, τίθεται στην βιοπολιτική πρωτοπορία του αγώνα της ηγεμόνευσης της τάσης των «ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών».
  • Θεωρώ πως ο στοχασμός και η πράξη του Μιχάλη Ράπτη – Πάμπλο, αυτού του ουμανιστή επαναστάτη  για το ζήτημα της γενικευμένης κοινωνικής αυτοδιαχείρισης, είναι ότι σημαντικότερο μπορεί να προσφέρει η σκέψη του Μισέλ Πάμπλο , στο δυνατό και αναγκαίο αναστοχασμό της σύγχρονης επαναστατικής πολιτικής
  • Ευχαριστώ τον Χάρη Κωστούλα για το μικρό αλλά σημαντικό βιβλίο, για τον πλούτο των ιδεών και για το άνοιγμα της συζήτησης σε σχέση με την σκέψη και την δράση του αειμνήστου συντρόφου Μιχάλη Ράπτη- Πάμπλο.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΟΣ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *