Sufir3d

ερευνώντας τις δυνατότητες και τις ενέργειες που γεννάει η εποχή μας

πρώτες σκέψεις για ένα συνέδριο

by Δημήτρης Αργυρός on 18 Σεπτεμβρίου 2017

 

Δημοσιεύω το σύνολο της παρέμβασης μου στο άνοιγμα του προσυνεδριακού διαλόγου στα Γιάννενα :   Το ΝΑΡ πρωτίστως και δευτερευόντως το ΝΑΡ για την κομμουνιστική Απελευθέρωση ήταν  και είναι  μια μάχιμη ,  συνεπής πολιτική οργάνωση  που κράτησε ζωντανό  το κομμουνισμό ως ιδέα, με την έννοια του Μπαντιού, και αυτό δεν το θεωρώ αρνητικό, απεναντίας θα έλεγα.

Ήταν και παραμένει  μια πολιτική συλλογικότητα που εμπνέεται από την λογική ενός δημοκρατικού πλουραλισμού, σε κάποιες περιπτώσεις από ένα δημοκρατικό σχετικισμό, όπως θα το έθετε και ο Φεγεράμπεντ, προσωπικά αυτό  δεν το θεώρησα πότε κακό, και είναι ένας- ο κυριότερος λόγος- που εντάθηκα σε αυτή την πολιτική συλλογικότητα.

Ταυτόχρονα ήταν και σε μεγάλο βαθμό είναι μια μάχιμη πολιτική συλλογικότητα που ερευνούσε τις διαδικασίες μιας κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης, μια επίπονη διαδικασία που εν πολλοίς παραμένει ανοικτή, αν και με τις τελευταίες θέσεις, τις θέσεις του 4ου συνεδρίου, τείνουν σε μια ανανέωση του ορθόδοξου-  σοβιετικού- μαρξισμού. Και μάλλον αυτή η διάσταση δεν με βρίσκει σύμφωνο.

Διάβασα τις θέσεις και τις θεωρώ μια τίμια, αξιέπαινη και αξιοπρόσεκτη προσπάθεια στα πλαίσια του μαρξιστικού παραδείγματος, επιχειρώντας να το ανανεώσει , και ας μην μας φοβίζει η λέξη, επιθυμώντας να ενισχύσει  τα επαναστατικά χαρακτηριστικά του παραδείγματος. Το παράδειγμα όπως θα το έθετε ο φιλόσοφος / επιστημολόγος  Τ. Κουν.null

Θεωρώντας τον εαυτό μου ένα από αυτούς που πιστεύουν πως τίποτε δεν μένει ίδιο, και πως τα πάντα αλλάζουν διαρκώς , κατά συνέπεια είναι αναγκαιότητα να αλλάζουν  και τα παραδείγματα,  και εννοώ μια εκ θεμελίων/ μια ριζική αλλαγή των παραδειγμάτων,  θα θέσω μια σειρά από ερωτήματα, ρητορικά σε μεγάλο βαθμό, και κατά συνέπεια δεν θα περιμένω απαντήσεις.

Τι είναι αυτό που αποτρέπει μια θεωρία η καλύτερα μια κριτική θεωρία, όπως είναι και ο μαρξισμός, από το να μετατραπεί σε μια οιονεί θρησκεία;  Και αν η μοίρα μιας κριτικής θεωρίας είναι να μετατραπεί σε μια οιονεί θρησκεία , αυτό μήπως μαζί με τα αρνητικά εμπεριέχει και κάποια  θετικά στοιχεία;  όπως πχ είναι το οντολογικό βάθος, και οι μεσσιανικό ορίζοντες. Και τι είναι αυτό που αποτρέπει στα αρνητικά να ηγεμονεύσουν επάνω στα θετικά.

Μήπως το οντολογικό βάθος, και οι μεσσιανικό ορίζοντες όχι μόνο δεν λειτουργούν ως τα θετικά στοιχεία μιας οιονεί θρησκευτικής θεώρησης άλλα συναποτελούν μαζί με άλλα τα  στοιχεία, που αποτρέπουν μια κριτική θεωρία από το να μετατραπεί σε μια οιονεί θρησκεία;  Και σε πιο σημείο η σε πια γραμμή σημείων , μια κριτική θεώρηση ισορροπεί με το οντολογικό βάθος και τους μεσσιανικούς ορίζοντες για να μην μετατραπεί σε μια οιονεί θρησκεία;

Πάντως είναι γεγονός πως α) η διάκριση υλισμού/ ιδεαλισμού από μόνης της  δεν αναιρεί την μετατροπή μιας κριτικής θεωρίας σε μια οιονεί θρησκεία, πόσο μάλλον που ο υλισμός/ ιδεαλισμός είναι μια μεταφυσική συνθήκη( από εδώ και πέρα στο κείμενο το μεταφυσικό όπως το χει ορίσει ο Αριστοτέλης). β) ο μαρξισμός – λενινισμός μετατράπηκε σε μια οιονεί κοσμική θρησκεία. Με τον Κ. Πρέβε να μιλάει για τις μεταφυσικές συνθήκες και σταθερές, που για αυτόν μάλλον είναι κάτι το αρνητικό, ενώ για μένα κάτι που συμβαίνει μες στην δυναμική των συνθηκών και των καταστάσεων και θα συνεχίσει τα συμβαίνει εσαεί.

Ενώ ακολουθώντας την πραγματιστική θεώρηση   που θέτει τα πρωτεία της πράξης σε σχέση με την θεωρία θα σχολιάσω το ζήτημα: εργατική τάξη/ πρωτοπορία., καθώς ο χρόνος δεν μου επιτρέπει να μιλήσω για το σύνολο των μαρξιστικών μεταφυσικών σταθερών.

Κάνοντας μια διάκριση μεταφυσικών σταθερών/ συνθηκών και μεταφυσικών  αυταπατών, οι πρώτες συνδυασμένες με μια σειρά από ιδρυτικούς μύθους χειραφέτησης δύναται- κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες- να πάνε τα πράγματα μπροστά, οι μεταφυσικές αυταπάτες αντίθετα λειτουργούν ως βαρίδια, μετατρέποντας τους μύθους σε μυθεύματα και μυθολογία.  Είναι μια μεταφυσική σταθερά η πίστη στο θεό/ στο ηγέτη/ στην εργατική τάξη/ στο κόμμα. Μετατρέπεται σε μεταφυσική αυταπάτη αν μεταβιβάζεις την δική σου δύναμη σε αυτούς, περιμένοντας την λύτρωση.

Σύμφωνα με το μαρξικό παράδειγμα, η  χειραφέτηση των εργατών είτε είναι έργο αυτών των ίδιων ή δεν θα υπάρξει, αυτό προϋποθέτει πως η εργατική τάξη μετατρέπεται σε συνειδητό υποκείμενο χειραφέτησης, από αντικείμενο χειραγώγησης και εκμετάλλευσης. Πρόκειται για αισιόδοξη οπτική του Μαρξ που τα ιστορικά γεγονότα σε μεγάλο βαθμό δεν τον επιβεβαίωσαν.

Στην συνέχεια ήρθε ο ρεαλισμός του Λένιν να θέσει στο τραπέζι της πολιτικής πράξης το ρόλο του κόμματος , του κόμματος νέου τύπου , της συνειδητής επαναστατικής πρωτοπορίας που θα λειτουργούσε ως η εμπροσθοφυλακή του προλεταριάτου και των καταπιεσμένων τάξεων, εισάγοντας την ταξική συνείδηση από τα έξω, δηλαδή από το σύνολο των κοινωνικών/ ταξικών πεπραγμένων και όχι μόνο από τους οικονομικούς αγώνες του προλεταριάτου.

Η μετάθεση στο επίπεδο κόμμα, αντι για τάξη, έφερε αποτέλεσμα με την κατάκτηση της εξουσίας στην επαναστατημένη Ρωσία,  μα  η πραγματικότητα έδειξε πως στην καλύτερη των περιπτώσεων το κόμμα/ πρωτοπορία λειτούργησε ως  «πλατωνικοί βασιλιάδες», και στην χειρότερη- που είναι και η πλειοψηφία των περιπτώσεων-  ως τύραννοι επί του προλεταριάτου και των καταπιεσμένων.

Το ερώτημα παραμένει  ανοικτό  : μπορεί η εργατική τάξη και οι καταπιεσμένοι όχι  μόνο να πάρουν την εξουσία ή και να την κρατήσουν, αλλά και να μετουσιωθούν σε «ελεύθερους συνεταιρισμούς παραγωγούς»;

Μπορεί η εργατική τάξη, οι καταπιεσμένοι   να μην λειτουργήσουν μόνο ως δύναμη αντίστασης , ανατροπής αλλά και ως δύναμη χειραφέτησης ή  θα μεταβιβάζουν την εξουσία στους πρωτοπόρους. Και στην συνέχεια οι πρωτοπόροι πως δεν θα μετατραπούν από «πλατωνικοί βασιλιάδες», από «αριστοτελικοί άριστοδημοκράτες»,  σε τύραννοι μιας κρατικό-κομματικής ολιγαρχίας.

Ιστορικά πάντοτε κάποιοι έκαναν την επανάσταση και κάποιοι άλλοι έπαιρναν  την εξουσία, ενώ σύμφωνα με την μαρξιστική οπτική οι προλετάριοι, όχι μόνο πρέπει να σηκώσουν το καθήκον της ανατροπής, αλλά και να μετατραπούν σε κάτι που μόνο δυνητικά μπορεί να  είναι.

Πόσο μάλλον αν δεν το επιθυμούν ή δεν το φαντασιώνονται: Ειδικά  στην δική μας εποχή, που από την μια:  η σχέση «εργατική τάξη» έχει γενικευτεί όσο ποτέ άλλοτε, μια εργατική τάξη πιο μορφωμένη από ποτέ,  και  ταυτόχρονα η εργατική συνείδηση, φιγούρα και «μορφή ζωής» έχει αποδομηθεί, τόσο υλικά, όσο και κυρίως πολιτισμικά και οντολογικά.

Σε  αυτό το μεταμοντέρνο, πολύμορφο, ευέλικτο και πολυσήμαντο περιβάλλον , και ταυτόχρονα ολοκληρωτικό καπιταλισμό, ο καθένας μας – ατομικά/ συλλογικά και διατομικά-  βιώνει, ζει, μετέχει σε μια σειρά από «μορφές ζωής», σε πολλαπλά σύμπαντα «μορφών ζωής» , που μας δίνουν την αίσθηση ελευθερίας και ταυτόχρονα σε ένα ωκεανό πολλαπλών εκδοχών και μορφών αλλοτρίωσης, που θέτουν ως όριο των πραγμάτων την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων.

Από την μια ένας δυνητικός κομμουνισμός των «ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών» στην πολλαπλότητα των μοντέρνων «μορφών ζωής» και από την άλλη το  «ΤΙΝΑ».  Από την μια ένας κόσμος δυνατοτήτων και δυναμικών – που είτε μέσα από την άρνηση, είτε μέσα από την κατάφαση, επιθυμεί να πάει τα πράγματα αλλιώς  και από την άλλη το «ΤΙΝΑ», όπου «ΤΙΝΑ» το There Is No Alternative

Το «ΤΙΝΑ» είναι απόρροια του ωκεανού των  πολλαπλών εκδοχών και μορφών αλλοτρίωσης, και αυτό είναι ένα γεγονός  που μας έχει αγκαλιάσει όλους, το  «ΤΙΝΑ» βρίσκεται και εντός και εκτός μας, οντολογικό στοιχείου του σώματος μας, και της «μορφής ζωής» μας και μάλλον είναι αυταπάτη να  θεωρούμε πως η στράτευση στο κομμουνιστικό κίνημα, μας προστατεύει σε αποτελεσματικό βαθμό, αποτελεί μια μεταφυσική αυταπάτη- όχι με την Αριστοτελική ερμηνεία- να πιστεύουμε πως η στράτευση μας  στο κομμουνιστικό κίνημα, στην σημερινή πραγματικότητα, λειτουργεί ως  αντιικό, ένα αποτελεσματικό antivirus.

Στο βιβλίο μου οι δυναμικές της χειραφέτησης μίλησα για την πραγματική κίνηση των «ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών», μόνο που και αυτό, είναι  μια εξίσου μεταφυσική σταθερά- πλατωνικού τύπου αυτή την φορά – με τους «ελευθέρους συνεταιρισμένους παραγωγούς» -να συναποτελούν μια ενότητα και διάφορα – με την εργατική τάξη και τις άλλες καταπιεσμένες τάξεις.  Όντολογικές διαφορές, στα πλαίσια  ενός δημόσιου κοινού χώρου, που εκκινεί την δυναμική, προτού πάρουν την εξουσία οι καταπιεσμένοι, και αποκτά άλλη ποιότητα, ύστερα από την κατάκτηση.

Σύντροφοι δεν ανακαλύπτω την Αμερική : πρόκειται για προβληματισμούς που επιχειρήθηκαν να απαντηθούν τόσο εντός του μαρξικού/ μαρξιστικού παραδείγματος, όσο και εκτός, σε άλλου τύπου παραδείγματα.

Δίχως να έχει ανακαλυφτεί μια αποτελεσματική απάντηση και νομίζω πως θα αργήσει να βρεθεί ή ίσως και να μην απαιτείται να βρεθεί. Και κατά συνέπεια η εν λόγω κατάσταση πραγμάτων σχετικοποιεί την όποια «απόλυτη» αλήθεια, εντός ενός πνεύματος δημοκρατικού σχετικισμού.

Άλλωστε η μεγαλύτερη μεταφυσική αυταπάτη είναι να θεωρούμε πως κατέχουμε την «απόλυτη» αλήθεια, και σε αυτό το σημείο- όπως και πιο πάνω- κάνω μια εμφανή διάκριση μεταξύ μεταφυσικών σταθερών/ μεταφυσικών συνθηκών και μεταφυσικών αυταπατών.

Με βάση ένα πολιτικό πραγματισμό που κατανοεί και σε μεγάλο βαθμό σε ένα επιστημολογικό πεδίο ρεαλιστικά την πραγματικότητα, δίνοντας τα πρωτεία στην πράξη, μπορούμε να διατυπώσουμε τα παρακάτω: Στο ιστορικό διάβα η εργαζόμενη πλειοψηφία έπαιζε και έπαιξε ρόλο της στην κοινωνική διαδικασία, ενώ η ταξική πάλη δεν έπαψε ούτε θα πάψει να παίζει σημαντικό  ρόλο στην ιστορική εξέλιξη, μια ιστορική εξέλιξη που βασίζεται σε ένα πλούτο συνθηκών, παραγόντων,  αντιθέσεων και αντιφάσεων.

Και σίγουρα κάποιοι θα τραβούν μπροστά και κάποιοι θα ακολουθούν, και είναι ακόμη πιο σίγουρο πως το ιστορικό γίγνεσθαι δεν θα σταματήσει με το καπιταλισμό , δίχως να είναι βεβαιότητα πως θα πάρει ανοδική ροπή προς ένα καλύτερο σύστημα, μπορεί να πάρει την καθοδική πορεία. Όλα παραμένουν ανοικτά για το χειρότερο και για το καλύτερο, με την δική μας πίστη και δράση να επιχειρεί να βάψει με το δικό μας χρώμα τις εξελίξεις. Και αυτό είναι αναγκαίο και είναι και δυνατό να συμβεί σε ένα γενικευμένο, καθολικό επίπεδο.

Ενώ ας σημειωθεί πως η ιστορική πραγματικότητα του 20ου αιώνα έδειξε ένα πληθυντικό πλούτο σε σχέση με τα υποκείμενα αντίστασης, ανατροπής και επανάστασης, όπως και με τις διαδικασίες εκφυλισμού, βοναπαρτισμού και ήττας.  Με τον εκφυλισμό, τον βοναπαρτισμό και την ήττα να μην ακυρώνει τις επαναστατικές διαδικασίες, δείχνει όμως τα όρια τους, τα ιστορικά και πολιτικά όρια τους.

Τα πάντα έχουν τα όρια τους, όπως και τις διαδικασίες ιστορικοκοινωνικής  ανάπτυξης, τέλματος, κρίσης, παρακμής.  Όλα τα παραπάνω όμως διαφέρουν σημαντικά  σε  σχέση  με αυτή την μαρξιστικού τύπου  μεταφυσική συνθήκη της εργατικής τάξης / πρωτοπορίας.

Σύντροφοι και συντρόφισσες ζούμε μέσα σε ένα σύμπαν από μεταφυσικές εννοιολογήσεις και δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτές, και ούτε πότε θα το πράξουμε. Ακόμη και αν υπάρξει η κομμουνιστική κοινωνία δεν θα είναι μια κοινωνία που θα απουσιάζουν οι  μεταφυσικές εννοιολογήσεις και ταυτόχρονα δεν θα είναι μια κοινωνία πλήρους διαφάνειας και «αγγέλων».

Το ζητούμενο είναι κάθε φορά να αλλάζουμε  τα σημεία που κοιτούμε και ερευνούμε τα γεγονότα. Να ερευνούμε και να αλλάξουμε τα όρια και τα πεδία  που θέτουμε σε σχέση με αυτές.  Να αλλάζουμε τα παραδείγματα, και να βελτιώνουμε τα εργαλεία ανάλυσης, ερμηνείας και αλλαγής.

Όχι δεν πρέπει να μας τρομάζουν  τα παραπάνω, αρκεί να έχουμε την συνείδηση και την αυτοσυνειδησία να αναγνωρίζουμε τα δεδομένα και κατανοούμε τις δυναμικές των πραγμάτων και των γεγονότων και κυρίως να δράσουμε χωρίς αυταπάτες, με πραγματισμό, με επιστημονική γνώση αλλά και με πίστη.

Σύντροφοι και συντρόφισσες ευχαριστώ που με ακούσατε και συγγνώμη αν σας κούρασα, πόσο μάλλον ας σας απογοήτευσα.  Μόνο που έχω πάψει να πιστεύω στην παραμυθία, παραμένω αθεράπευτος οπαδός των παραμυθιών.

Δημήτρης Αργυρός

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *