Sufir3d

ερευνώντας τις δυνατότητες και τις ενέργειες που γεννάει η εποχή μας

ΟΚΤΩΒΡΗΣ 1917: η επανάσταση που έφερε στην εξουσία των καταπιεσμένων

by Δημήτρης Αργυρός on 8 Νοεμβρίου 2017

το άρθρο μου στο ΜΠΑΚΙΡΙ

Ο πάγος έσπασε, ο δρόμος άνοιξε και δεν υπάρχει επιστροφή, ανεξάρτητα από τις ασυνέχειες των διαδρομών, τα «καρούμπαλα», τια ανηφοριές και τις κατηφοριές που θα συναντήσουμε ή που θα συναντήσουν ή οι επόμενοι που θα ρθουν μετά από εμάς. Πριν από 100 χρόνια οι καταπιεσμένες τάξεις, οι καταπιεσμένες μάζες της Τσαρικής Αυτοκρατορίας ξεσηκώθηκαν, έκαναν επανάσταση, έριξαν τον Τσάρο και το αυταρχικό, βάρβαρο καθεστώς του, ζητώντας, απαιτώντας, διεκδικώντας, μια καλύτερη και δημοκρατικότερη κοινωνία,  μια κοινωνία ισότητας , αδελφότητας, δικαιοσύνης. Μια κοινωνία σαν αυτές που βγήκαν από την μεγάλη Γαλλική αστική επανάσταση, με τους αστούς στο τιμόνι και το λαό στην παραγωγική διαδικασία.

Να όμως  που οι εποχές είχαν αλλάξει και οι αστοί είχαν συμβιβαστεί  με τις παλαιές ολιγαρχικές τάξεις, ενώ οι δημοκρατικές επαναστατικές αστικές πτέρυγες δεν είχαν την δύναμη, δεν είχαν την βούληση για  να τεθούν πρωτοπόροι της επαναστατικής διαδικασίας και να ηγεμονεύσουν.

Έτσι στην περίπτωση της Ρωσίας αυτό τον αστικοδημοκρατικό ρόλο, το πήραν επάνω τους, αυτές οι δυνάμεις που είχαν ως στρατηγική την σοσιαλιστική επανάσταση, το σοσιαλιστικό,  κομμουνιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας.

Πήραν επάνω τους την αστική δημοκρατική ολοκλήρωση, μέσα από τον σοσιαλιστικό – κομμουνιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας, μεταμορφώνοντας μια καθυστερημένη, ημιφεουδαρχική,  αγροτική κοινωνία, σε μια σύγχρονη πλούσια βιομηχανική κοινωνία.

Μια κοινωνία με στοιχειά σοσιαλιστικά, κομμουνιστικά, κρατικοκαπιταλιστικά και αστικά . Με στοιχεία μιας φωτισμένης δεσποτείας, αλλά και τυραννίας, στοιχεία κομμούνας και αμεσοδημοκρατίας, στοιχεία  αστικοδημοκρατικά και αστικού κοινοβουλίου.

Όχι αυτό που οικοδομήθηκε δεν ήταν αυτό που επιθυμούσαν οι πολιτικές/ κοινωνικές δυνάμεις που βρέθηκαν μπροστάρηδες στην επανάσταση, οι δυνάμεις που πήραν την ευθύνη της οικοδόμησης μιας άλλης κοινωνίας.

Εξάλλου οι ίδιες πίστευαν πως η επανάσταση του Οκτώβρη ήταν  η έναρξη μιας παγκόσμιας ή τουλάχιστον πανευρωπαϊκής σοσιαλιστικής  επανάστασης και όχι η μοναδική επανάσταση που θα νικούσε στην περίοδο 1917-1923. Για αυτό το λόγο πίστευαν πως αν δεν νικούσε  η επανάσταση στην Γερμανία,  ήταν χαμένοι και από μια άποψη είχαν δίκαιο.

Οι  μετέπειτα θεωρήσεις για την οικοδόμηση του «σοσιαλισμού σε μόνο μια χώρα» δεν ήταν παρά τα ιδεολογήματα μιας ηγετικής κρατικό/ κομματικής ολιγαρχίας που οικοδόμησε ένα υβρίδιο σοσιαλκαπιταλισμού που θα άντεχε για 70 χρόνια και θα μετατρέπονταν σε παγκόσμιο ηγεμονικό «παράδειγμα» μέχρι το 1980.

Μπορούσε να πάρει άλλο δρόμο η ΕΣΣΔ ; Δύσκολο ερώτημα και ακόμη  δυσκολότερη η απάντηση. Οι δυνάμεις που βρέθηκαν εμπροσθοφυλακή στην Ρώσικη επανάσταση ήταν ένα μέτωπο δυνάμεων με ασύμμετρα χαρακτηριστικά, που ίσως κάτω από ιδεατές συνθήκες, θα γεννούσαν μια δημοκρατική πλουραλιστική κοινωνία. Προσωπικά η ασύμμετρη συσπείρωση δυνάμεων,  μέσα σε μια μη γραμμική πολύμορφη στιβάδα που κινούνται στην ίδια πορεία μάλλον με γοητεύει.

Μόνο που στις πραγματικές συνθήκες εκείνης της εποχής- οι δυνάμεις που χαν πάρει την εξουσία-  είχαν να αντιμετωπίσουν έναν πόλεμο,  μια εσωτερική αντεπανάσταση, μια εξωτερική επέμβαση, την πείνα και την οικονομική καταστροφή ∙ ένα λαό με εξεγερσιακό υπόβαθρο, δίχως δημοκρατικές παραδόσεις, με μεσσιανική νοοτροπία που πιστεύει και εμπιστεύεται φωτισμένους δεσπότες.

Άρα τι έπρεπε να πράξουν; Να παραδώσουν την εξουσία  σε μια αδύναμη και φοβισμένη αστική τάξη, αν αυτό συνέβαινε οι αστοί θα αιματοκύλιζαν την επανάσταση και θα παρέδιδαν την εξουσία στο Τσάρο.

Ή να μετατραπούν αυτοί σε φωτισμένους δεσπότες, «πλατωνικούς σοφούς βασιλιάδες», σε συνειδητοποιημένους καθοδηγητές και σε τελευταία ανάλυση σε μια νέα «αστική τάξη», ελπίζοντας πως το επόμενο επαναστατικό κύμα θα ανάψει τα σπαρτά σε μια πλούσια και αναπτυγμένη κοινωνία της δύσης.

Επέλεξαν το δεύτερο, ανοίγοντας νέους ιστορικούς δρόμους, τον δρόμο της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία. Σε μια πιο ολοκληρωμένη μορφή από ό,τι οι προηγούμενες, όπως η κομμούνα του 1871, οι καταπιεσμένες τάξεις πήραν την εξουσία.

Την πήραν δια των πολιτικών τους αντιπροσώπων και την παρέδωσαν σε αυτούς, και είναι ιστορικά ανοικτό,  αν μπορεί να γίνει και διαφορετικά. Δηλαδή αν μπορεί η εργατική τάξη, οι προλετάριοι, οι καταπιεσμένες μάζες μπορούν να κρατήσουν την εξουσία με αμεσοδημοκρατικό τρόπο.

Σωστά έπραξαν λοιπόν ∙ δίχως να θέτω σε δεύτερη μοίρα, την εσωτερική καταστολή στους πολιτικά διαφωνούντες. Στην αρχή- στην φάση του εμφυλίου πολέμου- ίσως και να ήταν αδύνατη αυτή η δημοκρατική πολυτέλεια, όχι όμως και στην συνέχεια. Και εδώ έχει τις κύριες ευθύνες ο Στάλιν και η ηγετική του ομάδα που έκφραζε τα συμφέροντα της κρατικής/ κομματικής ολιγαρχίας.

Αυτό δεν συνεπάγεται πως ήταν και είναι  ζήτημα προσώπων αν και τα πρόσωπα  παίζουν το ρόλο τους στην ιστορική διαδικασία. Ίσως αν κυριαρχούσε ο Τρότσκι γίνονταν κάπως διαφορετικά τα πράγματα, ίσως να μην υπήρχε τόσο μεγάλη βαρβαρότητα, βαρβαρότητα  που οδήγησε στο εκτελεστικό απόσπασμα την ηγεσία των μπολσεβίκων την περίοδο των δικών της Μόσχας.

Μόνο που σε ένα μεγάλο, στο μεγαλύτερο βαθμό, δεν θα ήταν διαφορετικά τα πράγματα. Ας σημειωθεί πως η ηγετική κλίκα του Στάλιν στην αρχή εφάρμοσε- όπως το εφάρμοσε- το πρόγραμμα του Μπουχάριν και στην συνέχεια- όπως το εφάρμοσε- το πρόγραμμα της Αριστερής Αντιπολίτευσης και του Τρότσκι.

Το μόνο που δεν εφαρμόστηκε και δεν γνωρίζω αν μπορούσε να εφαρμοστεί,  ήταν το πρόγραμμα της Εργατικής αντιπολίτευσης ή το πρόγραμμα των αναρχικών. Κατά κάποιο τρόπο οι λογικές της Γιουγκοσλάβικης αυτοδιαχείρισης είχε στοιχεία από το πρόγραμμα της Εργατικής αυτοδιαχείρισης. Ή ίσως σήμερα να είναι ένα πρόγραμμα που θα πρέπει να το εξετάσουμε και το επικαιροποιήσουμε, μα για τότε, μάλλον ήταν ανεφάρμοστο.

Η Ιστορία, με κεφαλαίο το Ι, μίλησε. Η επανάσταση νίκησε, οι μπολσεβίκοι πήραν την εξουσία, ο πάγος έσπασε και ο δρόμος χαράχτηκε. Δίχως την ΕΣΣΔ με όλα τα καλά της και τα μύρια στραβά της, δεν νικούσαμε το φασισμό και τον ναζισμό στο Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο.

Δεν θα άνοιγε ο δρόμος για μια σειρά από αντικαπιταλιστικές / αντιιμπεριαλιστικές επαναστάσεις στο 20ο αιώνα. Δεν θα άνοιγε ο δρόμος για την απελευθέρωση των αποικιών. Δεν θα άνοιγε ο δρόμος για το σύγχρονο κράτος πρόνοιας, για την ισχυρή παρουσία των εργατικών σωματείων, των κοινωνικών κινημάτων, για τα εργατικά δικαιώματα.

Και αυτό το κατανοούμε καλύτερα, τώρα που δεν υπάρχει η ΕΣΣΔ, δεν υπάρχει ο «υπαρκτός σοσιαλισμός», βιώνοντας μια   καθολική επίθεση των κεφαλαιοκρατών στα εργατικά και κοινωνικά μας δικαιώματα.

Και τώρα τι κάνουμε όπως θα έλεγε και ο θείος Λένιν; Καταρχήν τιμούμε την επανάσταση του Οκτώβρη που πήγε  την ιστορία μακριά, ανοίγοντας νέους δρόμους. Στη συνέχεια σηκώνουμε  την σκυτάλη από κάτω, ανοίγοντας  τους δικούς μας δρόμους. Θέτοντας στην βάσανο της πράξης τα δικά μας σχέδια, κατασκευάζοντας   τα  δικά μας «παραδείγματα»,  που θα δοκιμαστούν στο ιστορικό γίγνεσθαι.

Αν βέβαια έχουμε ή συνεχίζουμε να έχουμε την φιλοδοξία να αλλάξουμε την ζωή, να αλλάξουμε τα πράγματα, να αλλάξουμε τον κόσμο. Πάντως και εμείς αν δεν την έχουμε ή την χάσαμε, κάποιοι θα την έχουν  ή θα την αποκτήσουν και θα συνεχίσουν το διονυσιακό χορό της επαναστατικής  ανατροπής.


Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *