Το ερώτημα της επανοηματοδότησης μιας «καθεαυτής» και «διεαυτής» υποκειμενικότητας

Η ομιλία μου στο 3ο πανελλήνιο συνέδριο πολιτικής φιλοσοφίας
Το ερώτημα της επανοηματοδότησης μιας «καθεαυτής» και «διεαυτής» υποκειμενικότητας.
Στο προεδρείο : Κυριακός Μικελής
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ 27-29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2018, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Τι είναι Πολιτική Φιλοσοφία; Πολιτική θεωρία & πράξη
Το περιοδικό Φιλοσοφεῖν: ἐπιστήμη, εὔνοια, παρρησία και ο Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» διοργανώσε το 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Πολιτικής Φιλοσοφίας στις 27 -29 στην Θεσσαλονίκη στη θεολογική σχολή

Δημήτριος Αργυρός
Φίλες και φίλοι αγαπητοί σύνεδροι το ερώτημα με το οποίο θα αναμετρηθώ είναι το παρακάτω:
Είναι δυνατή στους καιρούς που ζούμε, – καθώς αναγκαία είναι- η ανασυγκρότηση μιας καθολικής θέασης, η ανασυγκρότηση μιας καθολικής αφήγησης.

Μιας καθολικής  αφήγησης στην οποία το άτομο θα συναντά την συλλογικότητα οικοδομώντας μια κοινότητα ελευθερίας, ισότητας, αδελφότητας, μια κοινότητα ισοελεύθερης αδελφότητας.
Μια κοινότητα στην οποία το «έλλογο είναι το ενεργώς πραγματικό» και το «ενεργώς πραγματικό είναι το έλλογο», όπως  έλεγε και ο Έγελος.
Για λόγους που έχουν να κάνουν με το χρόνο δεν θα ασχοληθώ  το επιμέρους ερώτημα όπως το έθετα στην αρχική μου πρόταση. Το ερώτημα της σχέσης της «διεαυτής καθεαυτότητας» με τη πραγματική κίνηση των «ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών».  Δηλαδή την  σχέση της συνειδητοποιημένης υποκειμενικότητας, με τη πρωταρχική εννοιολόγηση του μαρξικού κομμουνισμού και την «γενικευμένη κοινωνική αυτοδιαχείριση».
Φίλες και φίλοι αγαπητοί σύνεδροι θα είμαι μάλλον  ανόητος να πιστεύω πως δύναται να απαντήσω ακόμη και στο βασικό ερώτημα της πρότασης μου. Αποτελεί ερώτημα μιας μεγάλης και ανοικτής συζήτησης και φιλοδοξώ να  συμμετάσχω σε αυτή, θέτοντας σε προβληματισμό, μια σειρά από σκέψεις και ερωτήσεις.
Διαλεκτική
Ως μεθοδολογικό εργαλείο θα χρησιμοποιήσω την διαλεκτική. Την εγελιανή διαλεκτική της αρνητικότητας, την διαλεκτική της άρνησης, της άρνησης της άρνησης και της κατάφασης
 Την εγελιανή διαλεκτική της ενότητας,  της  αντίθεσης και της άρσης  του «καθεαυτό» με το «διεαυτό», στο «καθεαυτό»/ «διεαυτό» είναι, δηλαδή σε αυτό που ισούται με το «απόλυτο».
Πρόκειται για μια διαδικασία που είτε οδηγεί στην ανασύνθεση των αντιθετικών δυνάμεων, με αποτέλεσμα την κοινωνική εξέλιξη και την ιστορική  πρόοδο, είτε οδηγεί στην αποσύνθεση τους, με αποτέλεσμα την κοινωνική και ιστορική οπισθοχώρηση.
Θεωρώ την διαλεκτική ως την πλέον αποτελεσματική μέθοδος για να περιγράψουμε, να κατανοήσουμε και να αλλάξουμε την αντιθετική και αντιφατική  πραγματικότητα.  Μια μέθοδος που ξεκινάει από το αυθόρμητο της άρνησης, για να οδηγηθεί στο συνειδητό της «άρνησης της άρνησης».
Τοποθετώντας στο κέντρο της προβληματικής μου την αντίληψη του Κ. Μαρξ: το ζήτημα δεν είναι να κατανοήσουμε τον κόσμο όπως κάνουν οι φιλόσοφοι, αλλά να το αλλάξουμε, μόνο  που για να τον αλλάξουμε πρέπει να τον  κατανοήσουμε.
Για να τον κατανοήσουμε όμως θα πρέπει να αναστοχαστούμε, να αναστοχαστούμε τον κόσμο που ζούμε, να αναστοχαστούμε και να επανοηματοδοτησουμε το παρελθόν.
Να αναστοχαστούμε και να επαναηματοδοτήσουμε τις ιστορικές στιγμές που το συνειδητοποιημένο υποκείμενο, ένα «καθεαυτό» και «διεαυτό» υποκείμενο, έσπασε την εξουσιαστική κανονικότητα.
Τέτοιες  στιγμές είναι οι περίοδοι των κοινωνιών επαναστατικών κρίσεων, οι στιγμές των κοινωνικών  επαναστάσεων μεταβάσεων.
Σε αυτές τις συνθήκες της πιο άγριας επαναστατικής ομορφιάς, σε αυτές τις συνθήκες  της πιο άγριας εξεγερσιακής και επαναστατικής άρνησης,  η συνειδητή  ενότητα του «καθεαυτό» με το «διεαυτό», σπάει τις κυρίαρχες συμβάσεις, σπάει την κανονικότητα, νοηματοδοτήσει την πραγματικότητα με ένα τρόπο που μέχρι τα τότε δεν είχε σκεφτεί.
Η επαναστατική διαδικασία καταστρέφει μια παλαιά τάξη πραγμάτων, για να οικοδομήσει μια νέα τάξη πραγμάτων.
Χρησιμοποιώντας την επαναστατική βία, την επαναστατική τρομοκρατία, αυτό που ο Μπένγιαμιν με την μεσσιανική του γλώσσα ονομάζει «θεϊκή βία», αυτή που θέτει ως προτεραιότητα την πραγμάτωση της αρετής και της δικαιοσύνης και όχι την παραγωγή ενός ακόμη άνισου δικαίου.
Τη παραγωγή μιας απόλυτης δημοκρατικής «δικτατορίας του προλεταριάτου» και όχι μιας κοινοβουλευτικής δημοκρατικής ολιγαρχίας. Πρόκειται για την εισβολή του καθολικού στο πολιτικό πεδίο.
Για αυτό το λόγο να μου επιτρέψετε να επικεντρωθώ α) στην μεγάλη Γαλλική επανάσταση και το παράδειγμα του πολίτη, και ειδικότερα του αβράκωτου πολίτη β) στην οκτωβριανή επανάσταση και το παράδειγμα του προλετάριου, ως «υποκείμενο και αντικείμενο» της ιστορικής κίνησης.
Ενώ προς το τέλος της παρουσίασης  θα παρουσιάσω κάποιες σκέψεις και θέσω κάποια ερωτήματα σε σχέση με την πραγματικότητα που διαμορφώθηκε ύστερα από το 1989.
Γαλλική επανάσταση
Φίλες και φίλοι, αγαπητοί σύνεδροι με το διαφωτισμό και την Γαλλική Επανάσταση, για πρώτη φόρα στην ιστορία, το υποκείμενο πολίτης, ο «αβράκωτος ένοπλος πολίτης», το υποκείμενο που αναδύθηκε ως «διεαυτότητα» από τη «καθεαυτότητα» της «τρίτης τάξης», εκδήλωσε την επιθυμία να αλλάξει ριζικά τον κόσμο.
Η επαναστατική κρίση,  η επαναστατική μετάβαση, η επαναστατική βία και τρομοκρατία ήταν απόρροια των αντικειμενικών ιστορικών στιγμών, σε συνδυασμό με την επιθυμία του υποκειμένου, αλλά και τα πολιτικά και ιδεολογικά προτάγματα της εποχής.
Το υποκείμενο «αβράκωτος πολίτης» είναι αποτέλεσμα των συνθηκών ζωής της «τρίτης τάξης», των «μορφών ζωής» της «τρίτης τάξης». Είναι ενότητα και αντίθεση των ταξικών συμφερόντων και των ταξικών συμμαχιών που είχαν διαμορφωθεί στην φάση των επαναστατικών κρίσεων και των επαναστατικών μεταβάσεων.
Είναι αποτέλεσμα των ιδεολογικών και φιλοσοφικών ρευμάτων,  των πολιτικών κινήσεων και των πολιτικών συγκρούσεων.
 Είναι αποτέλεσμα του διαφωτισμού, των συνθημάτων της Γαλλικής Επανάστασης, της τριπλέτας: ελευθερία/ ισότητα/ αδελφότητα.
Μέσα από  συνθήματα της ελευθερίας/ ισότητας/ αδελφότητας βρέθηκαν  στην ίδια μεριά του επαναστατικού οδοφράγματος, η ελευθερία  του ατόμου, η ισότητα των πολιτών και η αδελφότητα των εξεγερμένων, που είναι η διαλεκτική υπέρβαση της ελευθερίας και της ισότητας.
Οι μεταεπαναστατικές εξελίξεις τόσο της Γαλλικής Επανάστασης όσο και των άλλων αστικών επαναστάσεων ή εν γένει όλων των επαναστάσεων, οδήγησαν και οδηγούν στην θερμιδώρ, στο βοναπαρτισμό και στην αντεπανάσταση. Οδηγούν στην μετατροπή της «θεϊκής βίας» του Μπένγιαμιν,  σε μια «μυθική βία», με τη οικοδόμηση ενός ακόμη άνισου δίκαιου στην θέση του παλαιού άνισου δίκαιου.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την διάσπαση ή και σε ένα άλλο επίπεδο την αποδόμηση  των συνθημάτων της ελευθερίας/ ισότητας/ αδελφότητας: Με την ελευθερία να οδηγεί στην ελευθερία του ατόμου, σε βάρος της συλλογικότητας, την ισότητα να οδηγεί σε μια τυπική ισότητα, με βάση τον αστικό νόμο, και την αδελφότητα να χάνεται στο πεδίο της ουτοπίας.
 Σε αυτό το σημείο πρέπει να γίνει κατανοητή μια διάκριση. Το υποκείμενο «αβράκωτος πολίτης», η «μορφή ζωής» του «αβράκωτου πολίτη» της Γαλλικής Επανάστασης ή του «αβράκωτου πολίτη» των αστικών δημοκρατικών επαναστάσεων δεν ταυτίζεται με τον πολίτη/ υπήκοο  της κανονικότητας ενός έθνους- κράτους.
Στην πρώτη περίπτωση έχουμε μια  συνειδητή υποκειμενικότητα που ενώνεται με τη «καθεαυτότητα» ως οργανικό τμήμα της ολότητας της ιστορικής κίνησης, ενώ  στην δεύτερη περίπτωση το υποκείμενο πολίτης/ υπήκοος  της κανονικότητας ενός έθνους- κράτους είναι αποτέλεσμα της διάσπασης της  ολότητας της ιστορικής κίνησης, του διαχωρισμού «υποκειμένου» και «αντικειμένου».
 «Συμπάθεια» και «τσάι»
Η ανάπτυξη των παγκόσμιων παραγωγικών δυνάμεων, η ανάπτυξη της βιομηχανίας, η παγκόσμια κυριαρχία του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, η κυρίαρχη  αντίθεση κεφαλαίου- εργασίας  οδήγησαν:
Α) στην κυριαρχία- ενός κατά βάση -οικονομικού και δευτερεύοντος κοινωνικού και πολιτικού  φιλελευθερισμού.
Β)στην εμφάνιση, την ανάπτυξη και την δυναμώσει του εργατικού κινήματος και των σοσιαλιστικών ιδεών.
Α) Στην πρώτη περίπτωση ο φιλελευθερισμός επιχείρησε κυρίως στα πλαίσια του έθνους/ κράτους να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την οικονομική ελευθέρια του  εμπορίου, του επιχειρηματία και του βιομήχανου.
 Σε αυτές τις συνθήκες τα συνθήματα του διαφωτισμού μετατρέπονται είτε σε νομικές και πολιτειακές κανονιστικές αρχές, είτε σε ένα πρόσχημα ισχύος των κυρίαρχων οικονομικών και πολιτικών δυνάμεων.
Εδώ όμως χρειάζεται λίγο προσοχή: Ακόμη και σε αυτό το βαθμό, υπάρχει μια ποιοτική διαφορά μεταξύ φιλελευθερισμού και του σύγχρονου νεοφιλελευθερισμού. Ο  φιλελευθερισμός, ως προϊόν μιας επαναστατικής διαδικασίας, επιθυμώντας να εξασφαλιστεί μια κοινωνική συνεργασία και ισορροπία, δεν  οδηγεί  τα πράγματα στα άκρα, σε αντίθεση με τον δογματισμό του σύγχρονου νεοφιλελευθερισμού.
Χαρακτηριστική περίπτωση είναι ο Σκωτικός διαφωτισμός και η έννοια της «συμπάθειας» στο  Χιουμ και στο Α. Σμιθ που έθεταν ως διακύβευμα την οικοδόμηση μιας ηθικής  συναισθηματικής κοινότητας, επιχειρώντας να μειώσει την ταξική και οικονομική ανισορροπία.
Β) Στη δεύτερη περίπτωση η βάση της εμφάνισης του εργατικού κινήματος και των σοσιαλιστικών ιδεών υπήρξε η άθλια «καθεαυτότητα» του κόσμου της εργασίας σε συνθήκες πρωταρχικής συσσώρευσης κεφαλαίου.
Μια άθλια «καθεαυτότητα», που θα έπρεπε να μετατραπεί σε μια συνειδητή ταξική, επαναστατική «διεαυτότητα», με στόχο την βελτίωση ή την ριζική αλλαγή των συνθηκών ζωής και εργασίας των προλεταρίων.
Το εργατικό και το σοσιαλιστικό κίνημα αποτέλεσε διαλεκτική συνέχεια και υπέρβαση του διαφωτιστικού παραδείγματος. Θέτοντας ως στόχο την ολοκλήρωση της απελευθερωτικής διαλεκτικής, τοποθετώντας τρίπτυχο  ελευθερία/ ισότητα/ αδελφότητα σε ένα καθολικότερο επίπεδο.
Τομή σε αυτή την οπτική αποτέλεσε το μαρξιστικό παράδειγμα. Σύμφωνα με το μαρξιστικό παράδειγμα, ο αγώνας τον προλεταρίων, των προλεταρίων ως «υποκείμενο και αντικείμενο» της ιστορικής κίνησης, για να έχει επιτυχία, θα πρέπει να οδηγήσει στην απελευθέρωση ολόκληρης της ανθρωπότητας από τα δεσμά του κεφαλαίου.
Και αυτή η διαδικασία αποκτά το χαρακτήρα μιας διαλεκτικής κίνησης που απορρέει από τις αντικειμενικές συνθήκες ύπαρξης του προλεταριάτου και δεν έχει υποκειμενικό χαρακτήρα.
Με την παραπάνω οπτική το προλεταριάτο από αντικείμενο εκμετάλλευσης μετατρέπεται σε ένα συνειδητοποιημένο -διεαυτό και καθεαυτό- υποκείμενο χειραφέτησης , σε ένα -λίγο πολύ- μεσσιανικό υποκείμενο χειραφέτησης.
Τα ιστορικά γεγονότα – από την εποχή του Κ. Μαρξ έως και τα σήμερα- έδειξαν πως το προλεταριάτο ως- διεαυτό και καθεαυτό- υποκείμενο χειραφέτησης απέτυχε να παίξει το ρόλο που του είχε ανατεθεί.
Αυτό δεν συνεπάγεται πως το προλεταριάτο μαζί με άλλα καταπιεσμένα στρώματα και υπό την ηγεμονία και καθοδήγηση μικροαστών διανοούμενων, δεν βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των κοινωνικών αγώνων.
Από την Ρωσική  επανάσταση στο σήμερα.
Όπως έγινε στην Ρώσικη Επανάσταση που υπήρξε ένας συνδυασμός, μια σύζευξη, της επανάστασης των αβράκωτων, των αγροτικών εξεγέρσεων και της Λενινιστικής εκδοχής της σοσιαλιστικής επανάστασης.
Ο Λένιν και ο Τρότσκι κατανόησαν την αδυναμία του προλεταριάτου να παίξει το επαναστατικό του ρόλο, μεταβιβάζοντας αυτή την δυνατότητα στο κόμμα των επαγγελματιών επαναστατών, στο κόμμα των διανοούμενων που δίχως άλλο επρόκειτο για μια εκδοχή των Ιακωβίνων.
Ταυτόχρονα πρέπει να γίνει κατανοητό πως η κοινωνία της Ρωσίας την εποχή της επανάστασης είχε να επιλύσει περισσότερο ζητήματα αντίστοιχα της Γαλλικής επανάστασης, πάρα ζητήματα που  είναι αποτέλεσμα ενός αναπτυγμένου καπιταλισμού που κυριαρχεί η αντίθεση κεφάλαιο- εργασία.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να επιτύχει σε ένα βαθμό  στα πρώτα καθήκοντα, να αποτύχει στα δεύτερα, και να οδηγηθεί με την σειρά της στην θερμιδώρ, στο βοναπαρτισμό και στην αντεπανάσταση.
 Η αίγλη της Ρωσικής επανάστασης, η αίγλη και η δυναμική των σοσιαλιστικών ιδεών ήταν τόσο μεγάλη που για 7 δεκαετίες και μέχρι το 1989 οι σοσιαλιστικές ιδέες και πρακτικές καθόρισαν το πολιτικό οικονομικό γίγνεσθαι σε όλο τον κόσμο, σε σύγκρουση, αντίθεση και ενότητα με τις φιλελεύθερες ιδέες.
Αποτέλεσμα αυτής της διαλεκτικής σχέσης μεταξύ των δυο ρευμάτων, της διαλεκτικής σχέσης μεταξύ των δυο αντίπαλων κόσμων και δυνάμεων ήταν ένας υβριδισμός φιλελευθερισμού και σοσιαλισμού.
Και σε αυτό το σημείο ας επισημάνουμε 5 στοιχεία:
  • Σε ένα φιλοσοφικό επίπεδο αν τοποθετήσουμε το φιλελευθερισμό και το σοσιαλισμό εντός των πλαισίων της ολότητας του διαφωτιστικού παραδείγματος, τότε δεν συνιστούν αντιθετικούς όρους, αλλά όρους μιας εσωτερικής αντίφασης. 
  • σε ένα ιστορικό επίπεδο Α) ο  αντιφασιστικός αγώνας στο β’ παγκόσμιο πόλεμο  δεν θα είχε επιτυχία αν δεν στέκονταν στην ίδια πλευρά του οδοφράγματος φιλελεύθεροι αστοί δημοκράτες, σοσιαλιστές, κομμουνιστές και αναρχικοί, κάτι που σε ένα βαθμό δεν επιτευχτεί στην ισπανική επανάσταση και  Β) η περίοδος 1945-89 καθορίστηκε από την ενότητα και τη σύγκρουση των δυο κόσμων, του καπιταλισμού και του σοσιαλισμού καθώς και την δυναμική που διαμορφώθηκε από την σύγκρουση ανάμεσα στους 2 κόσμους.   
  • σε ένα οικονομικό επίπεδο – πάρα τον ψυχρό πόλεμο ή και σε ένα βαθμό κυρίως και για αυτόν- η περίοδος 1945-1980 χαρακτηρίζεται μια χρυσή 35αετία ανάπτυξης και ευημερίας. Και αυτό ήταν αποτέλεσμα τόσο της ενότητας της αντίθεσης όσο και της ανασύνθεσης φιλελευθέρων και σοσιαλιστικών θεωρήσεων και πρακτικών.
  • η οικονομική δυναμική της σημερινής σοσιαλκαπιταλιστικής Κίνας έχει να κάνει με ένα συνδυασμό, μια διαλεκτική ενότητα του οικονομικού φιλελευθερισμού, της σχεδιοποιημένης σοσιαλιστικής οικονομίας, του πολιτικού κομματικού αυταρχισμού και της Κινέζικης φιλοσοφικής αντίληψης της ενότητας των αντιθέτων.
Από το 89 και ύστερα
Ο κόσμος άλλαξε άρδην ύστερα από το 1989, και συνεχώς αλλάζει σε βαθμό που αδυνατούμε να κατανοήσουμε την πολυπλοκότητα του «πράγματος κάθε αυτού».
Για αυτό το λόγο ας μου επιτραπεί να μείνω στα παρακάτω  σημεία:
  • 1) Καταρχήν έχει αυξηθεί η οικονομική κοινωνική και ταξική εντροπία, δίχως να διαφαίνεται διέξοδος, θέτοντας σε κίνδυνο ολόκληρο το πλανήτη.
2)    Από το 1990 και ύστερα έχουμε μια έκρηξη των περιφερειακών οικονομικών και ταξικών ανισοτήτων, με το πεδίο της οικονομίας να καταπίνει κάθε άλλο πεδίο και ειδικότερα την σχετική αυτονομία της πολιτικής.
3) ταυτόχρονα έχουμε μια  τεράστια ανάπτυξη της επιστήμης, της τεχνολογίας και των παραγωγικών δυνάμεων, με μια παράλληλη κυριαρχία της τεχνικής και της τεχνοκρατικής αντίληψης.
4) την ίδια στιγμή ο ολοκληρωτικός- θεαματικός- έλεγχος της οικονομίας, της τεχνικής και των ΜΜΕ-  σε ένα μεγάλο βαθμό-  δεν επιτρέπει την κριτική σκέψη και μεταμορφώνει την ριζοσπαστική πράξη σε θέαμα.
5) Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό είναι η  απουσία κάθε θετικού πολιτικού προστάγματος όπως ήταν  τόσο ο φιλελευθερισμός, όσο και ο σοσιαλισμός/ κομμουνισμός στην εποχή τους.
6) Ο κυρίαρχος νεοφιλελευθερισμός ως αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης του καπιταλιστικού παραδείγματος δεν προσφέρει κανενός είδους συλλογικό όραμα, εκφράζει με κυνικό τρόπο τα συμφέροντα των οικονομικών ελίτ.
Κάτω από αυτές τις συνθήκες ξανατοποθετείτε το αρχικό ερώτημα της παρουσίασης μου, ερώτημα που αφορά κάθε σκεπτόμενο άτομο, κάθε προβληματισμένο και συνειδητοποιημένο πολίτη, ερώτημα που αφορά αυτές τις κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που αρνούνται να δεχτούν την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων και αγωνίζονται να την αλλάξουν προς το συλλογικό και ατομικό καλό.
Ο χρόνος και οι δυνάμεις μου,  μου επιτρέπουν μόνο κάποιες σκέψεις:  
  1. Ζούμε μια κυρίαρχη αντίφαση:  τεχνικά, επιστημονικά και παραγωγικά έχουμε κάνει άλματα, κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά, έχουμε κάνει οπισθοχωρήσεις από μια προηγούμενη περίοδος.
  2. Αν υφίσταται μια διαλεκτική της ιστορίας, τότε υπάρχει μια διαλεκτική ενότητα και σύγκρουση επαναστατικών και αντεπαναστατικών τάσεων, υπάρχει μια  σύγκρουση ανοδικών ιστορικών  και καθοδικών ιστορικών  τάσεων. Πχ αν η περίοδο 1789 έως 1989 η συνολικότερη  εικόνα ήταν η κυριαρχία  ανοδικών ιστορικών τάσεων- παρά τους 2 πολέμους και τον φασισμό- η σημερινή εικόνα δείχνει κυριαρχία  καθοδικών ιστορικών  τάσεων, μόνο που θα πρέπει να περιμένουμε «το σουρουπο που θα πετάξει η κουκουβάγια», όπως έγραφε  ο Έγελος, για να διαγνώσουμε πια τάση θα κυριαρχήσει.
  3. Τα γεγονότα των τελευταίων 30 χρόνων δείχνουν πως έχουμε περάσει από την εποχή των επαναστάσεων, στην εποχή των εξεγέρσεων. Αν στην επανάσταση- σε αυτή την απόλυτα συνειδητή διαδικασία-  έχουμε μια διαλεκτική της άρνησης, της άρνησης της άρνησης και της κατάφασης, στην εξέγερση- που κυριαρχεί το αυθόρμητο-  έχουμε την άρνηση, που δεν συναντά την άρνηση της, και δεν οδηγεί στην παραγωγή μιας νέας συνθήκης πραγμάτων.
  4. Και αυτό συνεπάγεται πως στην υπάρχουσα κατάσταση πραγμάτων είναι δυνατή μια «καθεαυτή» εξεγερσιακή υποκειμενικότητα,  και όχι μια «καθεαυτή» και «διεαυτή» υποκειμενικότητα.
  5. Η επικαιρότητα δείχνει μια πλειάδα από τέτοιες μορφές και εκφράσεις μιας εξεγερσιακής υποκειμενικότητας, πχ οι μηδενιστικές αναρχικές εξεγέρσεις των καπιταλιστικών μητροπόλεων και οι φονταμεταλιστικές εξεγέρσεις του 3ου κόσμου.
  6. Αυτό δεν συνεπάγεται πως πέθαινε οριστικά ο «γεροτυφλοπόντικας» της ιστορίας, ο «γεροτυφλοπόντικας» της επανάστασης. Η ιστορία όπως έγραφε και ο Γκαλιάνο δεν λέει αντίο λέει εις το επανιδείν. Μόνο που πρέπει να παραδεχτούμε- πως όπως γράφει και ο Αλτουσέρ το μέλλον διαρκεί πολύ- και είναι καλό να μην λέμε παραμύθια, όσο γοητευτικοί ή και χρήσιμοι είναι.
  7. Ταυτόχρονα πρέπει να κατανοήσουμε με ένα εξίσου διαλεκτικό τρόπο  πως δεν τελείωσε  η εγελιανή διαλεκτική «κυρίου και δούλου». Έχει αλλάξει ο  χαρακτήρα της ενότητας και της αντίθεσης κυρίου και δούλου,  καθώς έχουν  αλλάξουν οι συνθήκες και  οι δομές.
  8. Δεν μπορούμε να πάμε πίσω προτάγματα του διαφωτισμού, του φιλελευθερισμού και του σοσιαλιστικού κινήματος, είναι εξίσου αδύνατο να τα αναπαράγουμε. Είναι αναγκαίο να αναστοχαστούμε την ενότητα, την αντίθεση και την άρση τους στις νέες συνθήκες.
  9. Πρέπει με σθένος και παρρησία, με ανοικτό πνεύμα και με επιστημονική επάρκεια να αναμετρηθούμε με τις σημερινές αντιθέσεις και να ενωθούμε με τις δυναμικές  της χειραφέτησης  που δημιουργούνται.
  10. Πλέουμε σε άγνωστα νερά και αυτό ακριβώς συνιστά μια ελπίδα. Ενώ αν διαβάσουμε το ζεύγος Λένιν/ Τρότσκι όχι μόνο ως  επανάληψη του ζεύγους Ροβεσπιέρου/ Σεν Ζιστ, αλλά μια διαλεκτική υπέρβαση τους, τότε πια δύναται να είναι η διαλεκτική υπέρβαση των Λένιν/ Τρότσκι .
Φίλες και φίλοι,  αγαπητοί σύνεδροι ευχαριστώ που με ακούσατε.
 
Βιβλιογραφία
Αργυρός  Δ. , Οι δυναμικές της χειραφέτησης από το «δικαστήριο της ιστορίας» στους «ελεύθερους συνεταιρισμένους παραγωγούς» (2015), εκδ. οι εκδόσεις των συναδέλφων.
Δρόσος Γ. Δ. , Το ευγενές εμπόριο της συμπάθειας(2016), εκδ. Νήσος   
Ελλύλ Ζ., Από την επανάσταση στις εξεγέρσεις(2012), μτφ. Β. Τομανάς, εκδ. Νησίδες.
Ένγκελς Φ., Η κατάσταση της εργατικής τάξης στην Αγγλία τ1,(1985), τ2(1989), μτφ Λ. Αποστόλου, εκδ. Δημιουργία
Ζαρωτιάδης Γ. , Νεοφιλελευθερισμός , χυδαία απλός ή απλά χυδαίος(2012), εκδ. Gutenberg
 Ζίζεκ Σ., Μίλησε κανείς για ολοκληρωτισμό – πέντε παρεμβάσεις σχετικά με την κατάχρηση  μιας ιδέας(2002), μτφ. Β. Ιακώβου, επιμ. Γ. Σταυρακάκης
Ζίζεκ Σ,  Λένιν  2017 ανάμνηση, επανάληψη και επεξεργασία(2017), μτφ Γ. Καράμπελας, εκδ. Εικοστός Πρώτος  
Λένιν Ι. Β. , Τι να κάνουμε(2013), εκδ. Σύγχρονη Εποχή
Λούκατς Γ. , Ιστορία και ταξική συνείδηση (1975), μτφ. Γ. Παπαδάκης, εκδ. Οδυσσέας.
Μαρκούζε Χ. , Λόγος και Επανάσταση(1999) , μτφ Γ. Λυκιαρδόπουλος εκδ. Ύψιλον.
Μαρξ Κ, Θέσεις για τον Φοϋερμπαχ, μτφ. Γ. Μπλανάς, , εκδ. Ερατώ
Μπένγιαμιν Β., Για μια κριτική της βίας(2014), επιμ. Π. Καλαμαράς, μτφ. Λ. Μαρσιανός, εκδ. Ελευθεριακή Κουλτούρα
Μπούκτσιν Μ., η Τρίτη επανάσταση, τ1(2009), τ2(2015), τ3(2016),  εκδ. Αλεξάνδρεια
Ράντης Κ.  Εισαγωγή στη Διαλεκτική. Από τον Πλάτωνα ως το Μαρκούζε (2015), εκδ. Αλεξάνδρεια
Ροβεσπιέρος, Αρετή  και Τρομοκρατία (2008) , παρουσίαση. Σ. Ζίζεκ, μτφ.  Θ. Σαμαρτζής, εκδ. Εικοστός Πρώτος
Σεγιές Ι. Ε., Τι είναι η τρίτη τάξη(2016) , μτφ. Φ. Στεφοπούλου, επιμ. Χ. Παπαστυλιανός , επιμ σειράς. Ξ Ι. Κοντιάδης, Γ Α. Τασόπουλος, εκδ Παπαζήσης,  Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου
Σμιθ Α., Η θεωρία των ηθικών συναισθημάτων(2012), επιμ. μτφ. Δ. Γ. Δρόσος, εκδ. Παπαζήσης
Τρότσκι Λ., Διαρκής Επανάσταση(1998), επιμ. Κ. Πίττας, εκδ. Εργατική Δημοκρατία  
Χέγκελ. Γ., Φαινομενολογία του Πνεύματος 1(1983), 2(1995), μτφ. Δ. Τζωρτζόπουλος, εκδ Δωδώνη
Χέγκελ. Γ, Βασικές κατευθύνσεις της φιλοσοφίας του δικαίου(2014), προλ. Μτφ. Σ. Γιακουμής, εκδ. ΔΩΔΩΝΗ   
Χέγκελ. Γ. Τι είναι η Διαλεκτική, [αυτεξούσιο και Ελευθερία σκέψης],( 2016)  εισαγωγή, μτφ, σχόλια Δ. Τζωρτζόπουλος , εκδ.  Ηριδανός

 

 

 

avatar

Δημήτρης Αργυρός

ΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ . ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ . ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ. ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ.

Αφήστε μια απάντηση