Τε. Ιαν 19th, 2022

Με την Αθλιότητα της φιλοσοφίας ο Κ. Μαρξ επιχειρεί να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του με την προμαρξιστική ουτοπική σοσιαλιστική παράδοση που δεν βλέπει επανάσταση αλλά «άδειασμα»- απ’ τα κάτω- του υπάρχοντος κόσμου. Να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του με μια ρεφορμιστική- προ σοσιαλδημοκρατίας- αντίληψη. Αποδεικνύοντας πως το ρεφορμιστικό ρεύμα δεν εκκολάπτεται μόνο στην σοσιαλδημοκρατία. Εκφράζει υπαρκτές κοινωνικές τάσεις και μια σύμφυση υλικών συμφερόντων και αντιλήψεων.

1. Ο Μαρξισμός τοποθετείται ως τομή / συνέχεια της παλαιάς και σεβαστής παράδοσης των απελευθερωτικών αγώνων των φτωχών και των εκμεταλλευόμενων. Ως τομή / συνέχεια μιας μακράς επαναστατικής παράδοσης των καταπιεσμένων, στην εποχή της κυριαρχίας του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής . Εποχή που καθορίζεται από τον αδυσώπητο και ανειρήνευτο ανταγωνισμό του κεφαλαίου και της εργασίας. Εμφανίζεται ως ένας επαναστατικός μετασχηματισμός που απορρέει από μια διαλεκτική υπέρβαση του πολιτικού κινήματος απελευθέρωσης που γεννήθηκε στην άκρα αριστερά της Γαλλικής Επανάστασης, όπως είναι ο μπαμπεφισμός , του αυθόρμητου εργατικού κινήματος της εποχής του Μαρξ και Ενγκελς, όπως οι χαρτιστές , του ουτοπικού , προμαρξιστικού σοσιαλισμού , όπως ήταν και ο Προυντόν, της Αγγλικής πολιτικής οικονομίας, του Α. Σμιθ και Ρικάρντο και της φιλοσοφικής παράδοσης της αριστεράς του Χεγκελιανισμού.

2. Το βιβλίο που θα μας απασχολήσει βρίσκεται στην τρίτη περίοδο της «ιστορίας» του Μαρξ, την περίοδο που θεμελιώνεται ο «ιστορικός υλισμός». Το βιβλίο Αθλιότητα της Φιλοσοφίας, μια άγρια και όμορφη πολεμική στον Προυντόν, ολοκληρώνει αυτή την περίοδο. Στην ίδια περίοδο έχουμε την Αγία οικογένεια, τις θέσεις στον Φόϋερμπαχ, Την Γερμανική Ιδεολογία και το Γράμμα στον Αννενκοφ.

3. Προτού μπούμε στο ίδιο το βιβλίο είναι νομίζω απαραίτητο να εξηγήσουμε τι σημαίνει «ιστορικός υλισμός». Ο Μαρξ και ο Ενγκελς εκκινώντας από την Χεγκελιανή διαλεκτική προσπαθούν να την «ξαναστήσουν στα πόδια της», όπως χαρακτηριστικά λένε, μετατρέποντας την ιδεαλιστική διαλεκτική του Χέγκελ σε υλιστική. Αποδεχόμενοι πως στην διαλεκτική του Χέγκελ υπάρχει μια καθολική πορεία διαδικασιών που εμπεριέχουν στην κίνηση τους τόσο το αντικείμενο όσο και το υποκείμενο, μόνο που αυτή η κίνηση έχει ένα ξεκάθαρο ιδεαλιστικό πρόσημο.

4. Στον Μαρξικό ιστορικό υλισμό, η ιστορία είναι πορεία συγκεκριμένων ανθρώπων σε συγκεκριμένες ιστορικούς περιόδους και κοινωνικές συνθήκες. Δηλαδή υπάρχει μια αλληλεπίδραση μεταξύ της ιστορικής εμφάνισης και πράξης συγκεκριμένων ανθρώπων και των κοινωνικών συνθηκών. Είναι αυτό που λέει ο Μαρξ πως την ιστορία δεν την φτιάχνουμε όπως θέλουμε αλλά με βάση τις αντικειμενικές συνθήκες και σχέσεις. (Στα πλαίσια της κοινωνικής παραγωγής της ύπαρξης…οι άνθρωποι αναπόφευκτα συνάπτουν συγκεκριμένες σχέσεις , οι όποιες δεν εξαρτούνται από την θέληση τους…ο τρόπος παραγωγής της υλικής ζωής προσδιορίζει την γενική διαδικασία της κοινωνικής , πολιτικής και πνευματικής ζωής.). Κατά αντιπαράσταση με τον Χέγκελ εμπεριέχονται τόσο ο κόσμος των αντικειμενικών συνθηκών, μέσα και σχέσεις παραγωγής, όσο και ο υποκειμενικός κόσμος , δηλαδή οι καταπιεσμένοι και το κίνημα τους.

5. Φυσικά στα κείμενα του Μαρξ/ Ενγκελς σε κάποιες στιγμές εμφανίζεται ως κεντρικό σημείο η διαλεκτική των παραγωγικών δυνάμεων και παραγωγικών σχέσεων και σε κάποιες άλλες στιγμές εμφανίζεται ως κεντρικό σημείο η ταξική πάλη. Μόνο που εν τέλει νομίζω πως αυτό που επικαθορίζει την κίνηση των πραγμάτων είναι η πάλη των τάξεων. Για τον Κ.Μαρξ το κεφάλαιο είναι μια κοινωνική σχέση κυριαρχίας και μια συσσωρευμένη νεκρή εργασία, δηλαδή μια συσσώρευση εργασίας ,παλαιοτέρων γενιών.

6. Αλλά μάλλον είναι αναγκαίο να ανοίξουμε ακόμη μια ακόμη μικρή παρένθεση: Ακολουθώντας την πολιτική οικονομία μπορούμε να πούμε πως: παραγωγικές δυνάμεις στον Μαρξ είναι τα εργαλεία , τις μηχανές , την τεχνολογία που δημιούργησε η ανθρώπινη εργασία. Δηλαδή είναι αυτό που λέει ο Μαρξ νεκρή εργασία. Παραγωγικές δυνάμεις που η ανάπτυξη τους παίζει το καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορικής προόδου του ανθρώπινου πολιτισμού. Μόνο που για να γίνουν κτήμα όλου του πληθυσμού οι δυνατότητες των παραγωγικών δυνάμεων, πρέπει να υπάρχουν και οι αντίστοιχες παραγωγικές σχέσεις. Και αυτές δεν είναι άλλες από το πώς είναι διαρθρωμένη η κοινωνική παραγωγή και το πώς διανέμεται το κοινωνικό υπερπροϊόν.

7. Σύμφωνα με τον Μαρξισμό η διαλεκτική ιστορική τους σχέση καθορίζει και την ιστορική εξέλιξη. Αυτό π.χ που προκαλεί την κρίση είναι αναντιστοιχία παραγωγικών δυνάμεων και παραγωγικών σχέσεων. Δηλαδή υπάρχει μια ανάπτυξη των πρώτων που δεν χωρούν στις δεύτερες. Η κρίση βέβαια μετατρέπεται σε επαναστατική κρίση μέσα από επίδραση των ταξικών αγώνων.

8. Το κίνημα της απελευθέρωσης των καταπιεσμένων, που στον καπιταλισμό -σύμφωνα με τον Μαρξ- εμφανίζεται ως κεντρική φιγούρα με κεντρικό πολιτικό και κοινωνικό υποκείμενο την εργατική τάξη, είναι ένα κίνημα που εκκινώντας από το αγώνα για την υλική χειραφέτηση αποκτάει καθολική χαρακτηριστικά που οδηγούν και στην πνευματική- πολιτιστική χειραφέτηση του προλεταριάτου. Που οδηγούν στην πλήρη άρση της κοινωνικής , οικονομικής και πολιτιστικής σκλαβιάς του προλεταρίου. Και αυτό θα επιτευχθεί με την ίδια την άρση του προλεταρίου ως κοινωνική τάξη που επικαθορίζεται από την σχέση και την κυριαρχία με το κεφάλαιο. Δηλαδή με την αταξική κοινωνία.

9. Βλέπουμε δηλαδή πως στο ιστορικό υλισμό τα πάντα κινούνται μέσα από αυτή την διαλεκτική και ανταγωνιστική σχέση του κεφαλαίου και της εργατικής τάξης , δηλαδή την ταξική πάλη. Η ιστορία για τον Μαρξ δεν είναι τίποτε άλλο από την ιστορία των ταξικών αγώνων. Ακολουθώντας τον Θουκυδίδη που έλεγε πως μια πόλη διαιρείται σε μια πόλη των φτωχών και μια πόλη των πλούσιων που βρίσκονται διαρκώς σε πόλεμο. Ένας ταξικός πόλεμος που στον Μαρξισμό οδηγείτε σε ένα τέλος , την αταξική κοινωνία και τον κομμουνισμό, που για τον Μαρξ δεν είναι το τέλος της ιστορίας αλλά το τέλος της προϊστορίας του ανθρώπου και η αρχή της πραγματικής ανθρώπινης ιστορίας.

10. Αλλά ας πάμε στο βιβλίο: Το βιβλίο γράφεται σε μια στιγμή που ο Μαρξ έρχεται σε ρήξη με μια στενή φιλοσοφική οπτική των πραγμάτων. Έρχεται σε ρήξη με τον παλαιό αριστερό χεγκελιανισμό, αλλά και με μια οπτική σοσιαλισμού που δεν τον θεωρεί επιστημονικό. Είναι η εποχή που στις θέσεις στο Φόυερμπαχ γράφει πως μέχρι τώρα οι φιλόσοφοι εξηγούσαν τον κόσμο, ήρθε η ώρα να τον αλλάξουμε. Ετσι στα τέλη του 1846 έρχεται η οριστική απομάκρυνση του Μαρξ από τον μέχρι τα τότε φίλο του Προυντόν και τον Ιούλιο του 1847 έχουμε την δημοσίευση του βιβλίου.

11. Ο Μαρξ καταρχήν θεωρεί τον Προυντόν κακό κριτικό της πολιτικής οικονομίας, κακό μαθητή του Ρικάρντο. Ο Ρικάρντο υποστήριξε και το δέχτηκε τόσο ο Προυντόν όσο και ο Μαρξ, πως η αξία κάθε προϊόντος καθορίζεται άμεσα από την ποσότητα της εργασίας που ενσωμάτωναν για να κατασκευαστούν, δηλαδή ο λεγόμενος νόμος της αξίας. Αντίστοιχα ο Μαρξ κατηγορεί τον Προυντόν πως δεν κατάλαβε τον Χέγκελ , καθώς είναι ξένος με την αντίληψη της έννοιας της ιστορίας και μένει μόνο στο επίπεδο της σχέσης μεταξύ θέσης και αντίθεσης.

12. Ο Μαρξ κριτικάρει την λογική των φιλοσοφικών αφαιρέσεων του Προυντόν καθώς ο τελευταίος μιλάει για μια ιστορία διαδοχής ιδεών και όχι ιστορικών γεγονότων. Αυτή η πορεία, σύμφωνα με τον μπάρμπα Κάρολο είναι που δημιουργεί τις κοινωνικές σχέσεις. Που οικοδομεί την κάθε φορά συγκεκριμένη κοινότητα κοινωνικών σχέσεων, υλικών αναγκών, πολιτικών διαμεσολαβήσεων , παραγωγικών σχέσεων και δυνάμεων. Κατά συνέπεια ισχύει αυτό που είπαμε και πιο πάνω οι άνθρωποι δεν είναι ελεύθεροι να επιλέξουν ελευθέρα την οικονομία και την κοινωνία. Κάτι που μάλλον του διαφεύγει του Προυντόν που αντιμετωπίζει την πολιτική οικονομία όπως ο Χέγκελ αντιμετωπίζει την θρησκεία, δηλαδή μυστικιστικά , αφαιρετικά και ιδεαλιστικά.

13. Για αυτό το λόγο την σχέση μεταξύ αξία χρήσης και ανταλλακτικής αξίας ενός εμπορεύματος ο Προυντόν την βλέπει σχηματικά και οικονομίστικα. Ο Προυντόν στην άξια χρήση βλέπει μόνο την αφθονία , ενώ στην ανταλλακτική αξία την σπανιότητα. Ετσι που θεωρεί πως όλα καλύπτονται από ένα «μανιχαισμό» και όχι από την ιστορική τους εξέλιξη. (Κάθε εμπόρευμα, έχει μια άξια χρήσης- δηλαδή χρησιμότητα- και μια ανταλλακτική αξία- δηλαδή μια τιμή. Σήμερα π.χ όλα τα εμπορεύματα έχουν μια ανταλλακτική αξία , αλλά τούτο δεν συνεπάγεται πως όλα έχουν αξία χρήσης). Οπότε η σχέση της αξίας χρήσης και της ανταλλακτικής αξίας δεν έχει να κάνε τόσο με την σπανιότητα ενός εμπορεύματος ή με την αφθονία αλλά με το φετιχιστικό χαρακτήρα αυτού του εμπορεύματος, στα πλαίσια ενός τρόπου παραγωγής και ενός κοινωνικού σχηματισμού.

14. Για τον Μαρξ, ο Προυντόν είναι σαν να οικοδομεί τον κόσμο με την σκέψη του. Αντίθετα για τον Μαρξ «οι οικονομικές κατηγορίες δεν είναι παρά αφαιρέσεις των κοινωνικών σχέσεων της παραγωγής»(σ:107). Ο οικονομολόγος κ. Προυντόν δεν κατάλαβε πως οι κοινωνικές σχέσεις είναι σφιχτοδεμένες με τις παραγωγικές δυνάμεις…. Όπως γράφει ο Μαρξ: «ο χερόμυλος θα σας δώσει την κοινωνία με τον αφέντη. Ο ατμόμυλος την κοινωνία με την βιομηχανική παραγωγή. Οι ίδιοι οι άνθρωποι δημιουργούν τις κοινωνικές σχέσεις , σύμφωνα με την παραγωγικότητα τους ….υπάρχει μια αέναη κίνηση των παραγωγικών δυνάμεων, ανατροπής των παραγωγικών σχέσεων..»(σ:107). Ο λόγος του Προυντόν μένοντας όπως είπαμε στην σχέση θέσης και αντίθεσης αλλά όχι στην ενότητα και την υπέρβαση τους δεν μπόρεσε να κατανοήσει την ιστορική ενότητα των παραγωγικών δυνάμεων και σχέσεων που η κίνηση τους δημιουργεί ιστορικά ζητήματα. Πρόκειται για μεταβατικά ιστορικά δημιουργήματα και όχι για αιώνιες κατηγορίες που κοιμούνται στην αγκαλιά του «απρόσωπου λόγου», όπως λέει ο Προυντόν. Οι σχέσεις παραγωγής για τον Μαρξ αποτελούν ένα διαλεκτικό σύνολο , μια ολότητα και όχι κοινωνικές φάσεις που η μια γεννιέται απο την προηγούμενη, όπως πιστεύει ο Προυντόν, με αποτέλεσμα να ξεχνιέται η διαλεκτική ιστορική συνάφεια και πορεία των στιγμών , με αποτέλεσμα να αγνοείτε η διαλεκτική ολότητα.

15. Για τον Προυντόν κάθε οικονομική κατηγορία έχει μια καλή και μια κακή πλευρά.. «οπότε αυτό που μένει να κάνουμε είναι να διατηρήσουμε την καλή πλευρά και να αφαιρέσουμε την κακή»(σ: 109). Μα με αυτή την προσέγγιση τι καλό θα βλέπαμε στην δουλεία ως οικονομική κατηγορία, όπως του λέει ο Κ. Μαρξ; Πρόκειται για μια «δογματική διάκριση του καλού και του κακού»(σ: 109). Αντίθετα η «διαλεκτική κίνηση είναι η συνύπαρξη των δυο αντιφατικών πλευρών, η πάλη και η συγχώνευση τους σε μια νέα καινούργια κατηγορία.»(σ: 110).

16. Στον Προυντόν η αρχή, ο λόγος κάνει την ιστορία(μένοντας στον Διαφωτισμό) μέσα από μια σειρά διαδοχικών φάσεων και όχι η ιστορία κάνει τον Λόγο. Και μέσα σε αυτό το μονοπάτι οι οικονομικές κατηγορίες θεωρούνται αιώνιές αρχές.»(σ:112), φόρμες που για να ξεπλέξει με την ιστορία, τις αντιθέσεις και τις αντιφάσεις τις θέτει να υπόκεινται στο πρόσωπο του υποκείμενου ανθρωπότητα. Που πότε ξεπροβάλει ως κοινωνικό πνεύμα, γενικός λόγος, ανθρώπινο πνεύμα. Από κει απορρέει τόσο η αιωνιότητα των οικονομικών κατηγόριων, όσο και η μανιχαιστικότητα τους(καλό-κακό).

17. Τελικα- σύμφωνα με τον Προυντόν- αυτό που μένει είναι η προσπάθεια να εξαφανιστεί το κακό που υπάρχει στις οικονομικές σχέσεις και να κυριαρχήσει το καλό. Με μέτρο σύγκρισης την ισότητα που την θεωρεί την υψηλότερη υπόθεση. Σύμφωνα με τον Προυντόν κάθε «νέα οικονομική κατηγορία είναι μια υπόθεση του κοινωνικού πνεύματος για να εξαφανίσει την ανισότητα που γέννησε η προηγούμενη υπόθεση»(σ: 116). Ο Μαρξ συγκρίνει ειρωνικά την ισότητα , όπως την λέγει ο Προυντόν με την θεία πρόνοια. Ή σε μια άλλη εκδοχή με το χεγκελιανό απόλυτο πνεύμα. Ο Μαρξ θεωρεί πως όντως στην εποχή μας ανήκει η τάση για ισότητα αλλά κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει με τις άλλες εποχές. Πως μπορούμε να πούμε πως η ύπαρξη των φεουδαρχών, εξυπηρετούσε την τάση της ισότητας;

18. Ο Προυντόν παραγνωρίζει την θετικότητα της αρνητικής πλευράς, του ανταγωνισμού, της ταξικής πάλης…«η κακή πλευρά είναι εκείνη που δημιουργεί την κίνηση κι η κίνηση αυτή, που αποτελώντας το συστατικό στοιχείο την πάλη δημιουργεί την ιστορίᨻ(σ:118), σύμφωνα με τον Κάρολο. Και σε αυτό το σημείο ο Μαρξ στο βιβλίο εξηγεί την διαλεκτική του περάσματος από την φεουδαρχία στον καπιταλισμό. Με αποτέλεσμα την κυριαρχία του πιο άγριου ανταγωνισμού και της ταξικής πάλης που όμως δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια ανώτερη κοινωνική συγκρότηση , τον κομμουνισμό. Κάνοντας όμως μια ιδιαίτερη επισήμανση: «όσο το προλεταριάτο δεν αναπτύχθηκε σε τάξη και η πάλη του προλεταριάτου με την αστική τάξη δεν έχει ακόμη αρκετά αναπτυχθεί ..οι θεωρητικοί δεν είναι παρά ουτοπιστές που για να προλάβουν τις ανάγκες των καταπιεσμένων τάξεων αυτοσχεδιάζουν συστήματα και τρέχουν ξοπίσω από μιαν αναγεννητική επιστήμη. Μα όσο η ιστορία προχωρεί και μαζί της η πάλη του προλεταριάτου …»(σ: 122-123)

19. Ο Προυντόν εμμένει από την πλευρά του σε ένα στερεότυπο διχασμό: την κακή πλευρά των οικονομικών κατηγοριών την βλέπει στους οικονομολόγους, την καλή στους σοσιαλιστές. Δανείζεται από τους οικονομολόγους τις αιώνιες οικονομικές κατηγορίες, από τους σοσιαλιστές την αυταπάτη να μην βλέπουν πίσω από τα φαινόμενα. Είναι ένας μικροαστός που παραδέρνει ανάμεσα στο κεφάλαιο και τον κομμουνισμό. Ένας μικροαστός που αρνείται την επανάσταση που απορρέει από την αρνητική διαλεκτική λογική.

20. Κατά μια έννοια ο Προυντόν δεν βλέπει την καταστροφική και ταυτόχρονα παραγωγική δύναμη της ταξικής πάλης, ως μια αρνητικότητα. Για αυτό το λόγο είναι ενάντια στις απεργίες καθώς όπως ο ίδιος λέει έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνονται οι μισθοί και αυξάνονται τα προϊόντα ή ακόμη και σε πείνα. Να μια ακόμη απόδειξη του μικροαστικού χαρακτήρα του Προυντόν. Επίσης στις απεργίες και στην ταξική πάλη βλέπει εξουσιαστική παρεκτροπή, ας μην ξεχνάμε πως ο Προυντόν ήταν η πρώτη οργανωμένη μορφή και έκφραση του αναρχισμού.

21. Για τον Προυντόν η μετάβαση σε μια άλλη κοινωνία περνάει μέσα από την οικοδόμηση ενός πολύ πυκνού δικτύου δίκτυο παραγωγικών και καταναλωτικών συνεταιρισμών, που ενώνονται ελεύθερα σε ομοσπονδίες, κι αυτές σε συνομοσπονδίες. Έτσι, προκύπτει στο τέλος ένα κράτος χωρίς κεντρική εξουσία, ένα μη-κράτος συνεταίρων. Ετσι θεωρεί πως οι καλές πλευρές των οικονομικών κατηγοριών θα ηγεμονεύσουν πάνω στις κακές ..η καλή πλευρά της ιδιοκτησίας πάνω στην κακιά. Ετσι όμως δεν ξεμπερδεύουμε με το νόμο της αξίας που αντικειμενικά οδηγεί στην εκμετάλλευση της εργασίας, όπως είναι η παραγωγή υπεραξίας. Δηλαδή η αντίληψη του Προυντόν μένει σε διακηρύξεις που εύκολα ενσωματώνονται σε ένα αναπτυγμένο καπιταλισμό, σε μια σοσιαλδημοκρατία.

22. Αυτό που επί της ουσίας βλέπει ο Μαρξ στον Προυντόν είναι μια διαδικασία ηθικοποίησης των οικονομικών νόμων και της πολιτικής οικονομίας που θα λειτουργεί με τρόπο που θα πληρώνεται και η εργασία αλλά θα λειτουργεί και η οικονομία, ένας άθεος αλλά εκχρηστιανισμένος σοσιαλισμός. Ακόμη και το «ιδιοκτησία είναι κλοπή»- επινοώντας τις κακές πλευρές της ιδιοκτησίας- βρίσκεται στα γραπτά του «κομμουνιστή» επισκόπου Ιωάννη Χριστόστομου , τον 3ό αιώνα. Ο Προυντόν βέβαια το πήρε από Μπρισό, έναν ηγέτη της Γαλλικής Επανάστασης.

23. Η αθλιότητα της φιλοσοφίας δεν είναι τόσο σημαντική για την πολεμική στον Προυντόν, όσο για την θεωρητική στάση που παίρνει ο Μαρξ. Αναδεικνύοντας τελικά ως την μεγαλύτερη παραγωγική δύναμη, την επαναστατική εργατική τάξη, την τάξη των προλεταρίων. Που η πάλη της οδηγεί στην κατάλυση κάθε ταξικής κυριαρχίας και όχι στην κυριαρχία του προλεταριάτου. Που οδηγεί στην αταξική- ακρατική παγκόσμια κοινωνία.

24. Ετσι δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ κοινωνικού και πολιτικού αγώνα , αλλά μια ενότητα κοινωνικού και πολιτικού αγώνα που οδηγεί σε μια ολοκληρωτική επανάσταση του προλεταριάτου ενάντια στην αστική τάξη. «Αγώνας ή θάνατος : Αιματοκύλισμα ή αφανισμός. Ετσι ακαταμάχητα μπαίνει το ζήτημα». Με αυτό την πρόταση από την Γεωργία Σάνδη κλείνει και το βιβλίο για να αναδείξει ακριβώς την αναγκαιότητα αλλά και την βεβαιότητα , όπως εκφράζεται σε αυτό το σημείο, της κοινωνικής – πολιτικής επανάστασης/ απελευθέρωσης του προλεταριάτου.

Δ. Αργυρός

By Δημήτρης Αργυρός

ΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ . ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ . ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ. ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ.

Αφήστε μια απάντηση