Τρ. Ιαν 25th, 2022

Ο Σπύρος Βλέτσας και πάλι μέσα απο τις σελίδες του “Η.Α” την Παρασκευή 5 Φλεβάρη(http://www.agon.gr/news/156/ARTICLE/5073/2010-02-05.html) απαντάει στο δικό μου κείμενο: Όταν το ανορθόλογο μεταμφιέζεται σε ορθολογικό(http://www.agon.gr/news/156/ARTICLE/5074/2010-02-01.html)- (https://argiros.net/?p=1310). Αναδημοσιεύω το κείμενο του Σπύρου με μια δική μου απάντηση.

Η ουτοπία και το συρματόπλεγμα
Ένας ενδιαφέρον διάλογος έλαβε χώρα μέσα από τις στήλες της εφημερίδας αναφορικά με την αριστερά, το ρόλο της και τον τρόπο με τον οποίο πορεύεται στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία.
Η απάντηση του Δημήτρη Αργυρού στο άρθρο μου είναι καλοδεχούμενη, όχι μόνο λόγω της συμπάθειας -που είναι αμοιβαία- αλλά και γιατί δίνει μια ακόμη αφορμή να εξετασθούν ορισμένα ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο τον προβληματισμού αρκετών φίλων από χώρους της αριστεράς.
Δυστυχώς, ο φίλος Δημήτρης στην απάντησή του δεν προσπαθεί να ανατρέψει τα επιχειρήματά μου, αλλά τα εντάσσει σε κάποιες κατηγορίες και τους κολλάει ορισμένες ετικέτες, ενώ συχνά καταφεύγει στην ηθικολογία. Χαρακτηρίζει απλώς προβληματική τη θέση της Αλέκας Παπαρήγα για το τείχος του Βερολίνου, αλλά δεν λέει αν διαφωνεί με την εκτίμησή μου ότι η επιχείρηση αντιστροφής της ιστορίας και μετονομασίας του τείχους -που φυλάκιζε το λαό της ανατολικής Γερμανίας- σε αμυντικό τείχος απέναντι στο ΝΑΤΟ είναι μια πρωτοφανής διαστρέβλωση της ιστορίας, που φέρνει στον νου τις χειρότερες μορφές ολοκληρωτισμού.
Παρακάτω με κατατάσσει σ’ αυτούς που ταυτίζουν τον ναζισμό με τον σταλινισμό, ένα ζήτημα για το οποίο δεν έχω ολοκληρωμένη άποψη. Πιστεύω, πώς όταν συγκρίνουμε καταστάσεις, εκτός από τις ομοιότητες, έχουν πολύ μεγάλη σημασία και οι διαφορές. Αυτό που λέω στο άρθρο μου είναι ότι η μέθοδος που χρησιμοποιούν οι αρνητές του ολοκαυτώματος είναι ίδια με αυτή που χρησιμοποιούν οι … αρνητές του τοίχους .
Πάντως, αν κάτι είναι σίγουρα κοινό για τον σταλινισμό και τον ναζισμό είναι η υποχρέωση που έχουν οι σκεπτόμενοι άνθρωποι να αγωνιστούν για να μην ξαναζήσει η ανθρωπότητα τέτοια φαινόμενα. Αυτό, κατά τη γνώμη μου, θα έπρεπε να αποτελούσε προτεραιότητα για την ίδια την Αριστερά. Εκείνοι που επιζητούν τη σοσιαλιστική κοινωνία θα έπρεπε να έχουν απαντήσει στο πώς δεν θα καταλήξει το όραμά τους όπως κατέληξαν όλες οι προηγούμενες εφιαλτικές απόπειρες . Αυτό το ζήτημα ελάχιστους απασχολεί στην εγχώρια Αριστερά, που εξακολουθεί να ζει τους μύθους της. Αγωνίζονται για μια νέα κοινωνία και ξεχνούν ότι τα καθεστώτα που προέκυψαν από την ιδεολογία αυτή δημιούργησαν τεράστια προβλήματα στους λαούς οι οποίοι τελικά εξεγέρθηκαν για την ανατροπή τους.
Στην Ελλάδα υπάρχουν μερικές δεκάδες οργανώσεις της κομμουνιστικής αριστεράς. Αν ορισμένες απ’ αυτές είχαν την εξουσία, ας φανταστούμε ποια θα ήταν η τύχη των μελών ορισμένων άλλων οργανώσεων. Για παράδειγμα, πού θα βρίσκονταν τα στελέχη του Συνασπισμού αν το Κ.Κ.Ε. είχε εγκαθιδρύσει το καθεστώς που ονειρεύεται. Η ιστορία και η αντιμετώπισή της από την ηγεσία του κόμματος, μας επιτρέπουν να υποθέσουμε.

Ακούγεται ωραίο όταν λέμε ότι «ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός». Όμως θα πρέπει να σιγουρευτούμε ότι ο άλλος κόσμος δεν θα είναι χειρότερος από αυτόν που θα αντικαταστήσει. Δεν αρκεί να καταγγέλλουμε την αδικία και να επικαλούμαστε την ουτοπία γιατί η απόστασή της από τα συρματοπλέγματα αποδείχθηκε μικρή.
Κάποιοι φίλοι από χώρους της αριστεράς αναγνωρίζουν το πρόβλημα και απαντούν λέγοντας ότι θα πρέπει να βελτιωθεί το μοντέλο. Το ερώτημα είναι γιατί θα πρέπει να βελτιωθεί ένα μοντέλο που δημιούργησε τόσα αποκρουστικά καθεστώτα- όπως στις γειτονικές μας χώρες την Αλβανία, τη Ρουμανία κ.α.- και ποτέ δεν πέτυχε αυτά που υποσχόταν; Και γιατί να μην επιχειρηθεί να βελτιωθεί, για παράδειγμα, το σκανδιναβικό μοντέλο που -χωρίς να λείπουν τα προβλήματα- εξασφάλισε την καλύτερη θέση για τους εργαζόμενους και τους φτωχούς σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας και μαζί δημιούργησε μια ανοικτή κοινωνία μεγάλης ελευθερίας και ανεκτικότητας;
Αν κατάλαβα καλά, η απάντηση στο άρθρο μου με κατατάσσει στους νεοφιλελεύθερους. Θέλω να ρωτήσω αν είναι νεοφιλελεύθερος όποιος ζητάει αντί να θησαυρίζουν ελάχιστοι στην Ολυμπιακή ή στον Οργανισμό Λιμένος Πειραιώς, τα χρήματα από τη φορολογία να κατευθυνθούν σε κοινωνικές δαπάνες και σε παραγωγικές δημόσιες επενδύσεις που θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας. Θέλω να ρωτήσω αν είναι νεοφιλελεύθερος κάποιος που αντιδρά σε καταστροφές της δημόσιας περιουσίας στα πανεπιστήμια, τους δρόμους και βιβλιοθήκες, όπως αυτές που έγιναν στην περίφημη «εξέγερση του Δεκέμβρη».
Ο νεοφιλελευθερισμός αποτελεί μια εύκολη κατηγορία κατά πάντων. Για να βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά, νεοφιλελεύθερη δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ούτε καν η προηγούμενη κυβέρνηση της Ν.Δ. η οποία διόγκωσε τις δημόσιες δαπάνες (όχι τις παραγωγικές και τις κοινωνικές) κατά 20%. Έτσι δεν είχαμε νεοφιλελευθερισμό -που σημαίνει μεγάλη μείωση του δημόσιου τομέα- αλλά έναν ιδιότυπο πελατειακό κρατισμό.
Τέλος, διέκρινα στην απάντηση κάποιες αιχμές για την πορεία της πολιτικής μου στάσης στη διάρκεια των προηγούμενων δεκαετιών. Θέλω να πω ότι είναι καθήκον για το σκεπτόμενο άνθρωπο να συνυπολογίζει τα νέα στοιχεία που προκύπτουν, τόσο από το χώρο της πραγματικότητας, όσο και από το χώρο των ιδεών. Όσο ζούμε μαθαίνουμε, όχι μόνο από την προσωπική μας εμπειρία, αλλά και από την επαφή με θεωρίες που προηγουμένως μπορεί να αγνοούσαμε, ακόμη και από την αντιπαράθεση με άλλους ανθρώπους.
Η αριστερή παράδοση κρίνει ηθικολογικά την αλλαγή στάσης και την ενοχοποιεί-όπως και τη διαφωνία- σαν ξεπούλημα και προδοσία. Η ιστορία του κομμουνιστικού κινήματος είναι ένα ατελείωτο κυνήγι μαγισσών. Τα περισσότερα θύματα του σταλινισμού ήταν μέλη και στελέχη του κόμματος.
Μόνο οι νεκροί δεν μπορούν να αλλάξουν. ‘Ίσως γι’ αυτό γίνονται εικονίσματα και λατρεύονται. Όπως ο Τσε, ο Βελουχιώτης και ο Μπελογιάννης. Αντίθετα όσοι επέζησαν είχαν την ευκαιρία να εκτεθούν στον κόσμο των αλλαγών και να διαλέξουν την πορεία τους. Γιατί εκτός από την επιβολή της ιερής γραμμής του κόμματος υπάρχει και ο χώρος της προσωπικής ευθύνης και του αυτοπροσδιορισμού.

Η απάντηση:
Με τα συρματοπλέγματα του υπαρκτού καπιταλισμού τι κάνουμε;;;

Ευχαριστώ το φίλο Σπύρο για την απάντηση του. Νομίζω πως αυτό που έχει λείψει είναι ένας ειλικρινής, ανιδιοτελής διάλογος ή ακόμη και πολεμική. Μια πολεμική που σαφώς δεν θα οδηγεί στα γκουλάγκ.
Θα ήθελα όμως να δώσω κάποιες όσο γίνεται συντομότερες απαντήσεις:

Α) Στο κείμενο προσπάθησα να αποφύγω αυτό για το οποίο κατηγορούμε, δηλαδή την ηθικολογία. Για αυτό το λόγο με βάση τα συνολικότερα πλαίσια που επικαθορίζονται από την ταξική πάλη «είδα» τις όποιες ατομικές συμπεριφορές. Τώρα αν συμφωνεί ή διαφωνεί κάποιος με τα εργαλεία που χρησιμοποιώ είναι ένα άλλο θέμα. Σίγουρα όμως το ζήτημα της ηθικής είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο της ανθρώπινης σκέψης και πρακτικής που προσωπικά πιστεύω πως συσχετίζεται με την προοπτική και το βάθεμα της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής απελευθέρωσης. Και με βάση αυτό το μέτρο κρινόμαστε όλοι και για τα πρότερα και για τα ύστερα μας.

Β) Θα συμφωνούσα σε πολλά από τα λεγόμενα του για την στάση του ΚΚΕ και για τον σταλινισμό, όχι όμως και για τον νεοφιλελευθερισμό. Εάν εφαρμόζονταν ένας ακραιφνής καθαρός νεοφιλελευθερισμός- πλήρης απουσία κράτους- τίποτε δεν θα έμεινε όρθιο. Ο νεοφιλελευθερισμός είναι μια κυρίαρχη ηγεμονική ιδεολογία και πολιτική πρακτική του σύγχρονου καπιταλισμού. Που έχει ως αποτέλεσμα την τεράστια μεταφορά πλούτου στις ελίτ, με το κράτος-που υποβαθμίζει κάποιες κοινωνικές λειτουργίες του και ενισχύει τις κατασταλτικές- να υπερασπίζεται με κάθε μέσο και τρόπο τις ελίτ. Και αυτό έγινε και συνεχίζει να γίνεται και στην χώρα μας. Από αυτή την μοίρα δεν ξέφυγε ούτε το περίφημο σκανδιναβικό μοντέλο ούτε η «ανοικτή»(;;) κοινωνία του.

Γ) Το μοντέλο του «υπαρκτού σοσιαλισμού» μας έχει τελειώσει εδώ και 20 χρόνια, το ζητούμενο είναι τι θα κάνουμε με το μοντέλο- το κοσμοείδωλο- του υπαρκτού καπιταλισμού που έχω την υποψία, ίσως και την κρυφή ελπίδα, πως φτάνει στα ιστορικά του όρια. Αλήθεια τι θα τον διαδεχτεί; Ένα νέο παγκόσμιο άγρια εκμεταλλευτικό σύστημα ενός τεχνοκρατικού φεουδαρχισμού ή μια απελευθερωμένη κοινωνία, μια κοινωνία των ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών;

Δ) Η απάντηση του «Η ουτοπία και το συρματόπλεγμα» μένει στα συρματόπλεγμα του ιστορικά καταδικασμένου «υπαρκτού σοσιαλισμού», ασκώντας κριτική στην αριστερά για την στάση της σε σχέση με τον «υπαρκτό σοσιαλισμό» που σε κάποιες περιπτώσεις είναι ακόμη προβληματική, παρόλο που υπήρχαν και συνεχίζουν να υπάρχουν σοβαρές απαντήσεις για την ιστορική πορεία και το τέλος του. Ξεχνάει όμως την ουτοπία-που χάθηκε άραγε;;- και δεν λέει τίποτε για τα μοντέρνα συρματοπλέγματα του υπαρκτού καπιταλισμού. Για το πώς και αν μπορούμε να τα ρίξουμε.

Ας μην ξεχνάμε πως ο καπιταλισμός από το κλείσιμο των γαιών ξεκίνησε- μετατρέποντας τους ελεύθερους αγρότες σε ανθρώπους δίχως αποθέματα που αναγκάζονταν να πουλάνε την εργατική τους δύναμη- στο γκρέμισμα στο μοντέρνων ηλεκτρονικών ή μη καπιταλιστικών συρματοπλεγμάτων θα τελειώσει.

Οικοδομώντας μια κοινωνία κοινής ιδιοκτησίας και λελογισμένης χρήσης των τεράστιων παγκόσμιων αποθεμάτων και κοινωνικού πλούτου. Παγκόσμια αποθέματα και κοινωνικός πλούτος που μέσα στην κρίση καταστρέφεται για να μην πέσει η κερδοφορία του κεφαλαίου.

Το τείχος του Βερολίνου και του καταπιεστικού συστήματος του «υπαρκτού σοσιαλισμού» φίλε Σπύρο έπεσε, με τα τείχη του καπιταλισμού τι θα κάνουμε, θα τα γκρεμίσουμε; Αυτό είναι και το ερώτημα του «Δεκέμβρη» που είναι εύκολο να τον ειρωνευόμαστε για τον αρνητισμό του, δίχως δυστυχώς απάντηση να δίνουμε!!!!

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΟΣ

By Δημήτρης Αργυρός

ΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ . ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ . ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ. ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ.

Αφήστε μια απάντηση