Τε. Ιαν 26th, 2022

Με αφορμή το διάβασμα του βιβλίου του καλού δημοσιογράφου του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» Νίκου  Μπογιόπουλου- «Είναι ο καπιταλισμός ηλίθιε», εκδόσεις ΑΑ. Λιβάνης, προχωρώ σε μια σειρά από σκέψεις  σε σχέση με την κρίση και για το πώς θα αποδράσουμε από αυτή. Το παραπάνω βιβλίο με βρίσκει σύμφωνο σε πολλές από τις επισημάνσεις που κάνει, καθώς και στα εννοιολογικά εργαλεία που χρησιμοποιεί, δηλαδή στην μαρξιστική παράδοση. Διαφοροποιούμαι σημαντικά στα τελικά συμπεράσματα του, ιδιαίτερα αυτά που μένουν στην υπεράσπιση της λαϊκής οικονομίας- εξουσίας, δηλαδή μιας κρατικής διαχείρισης του υπάρχοντος συστήματος, καθώς και της υπεράσπισης του σοβιετικού σοσιαλισμού, δηλαδή της κεντρικά διευθυνόμενης οικονομίας και κοινωνίας από έναν συλλογικό κρατικό καπιταλιστή. Ο σοσιαλισμός- κομμουνισμός αντίθετα στην δική μου οπτική  έχει να κάνει με την μείωση του κράτους, του όποιου κράτους, με την αυτοδιεύθυνση και αυτοοργάνωση των εργαζόμενων τάξεων, στην κατεύθυνση της κοινωνίας, της κοινότητας των ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών.    

λεφτά υπάρχουν…

1)Το δίχως άλλο από την εποχή του Αριστοτέλη ως και τα σήμερα η χρηματοπιστωτική σφαίρα έχει ως στόχο την άνευ  ορίων παραγωγή κέρδους με κάθε τίμημα και δίχως ηθική. Εκεί ότι είναι ανήθικο είναι και νόμιμο στο βαθμό που βγάζει πολύ κέρδος. Και μιλάμε για πολλά λεφτά, που σχετικά αποσπούνται από την παραγωγική διαδικασία, αν και οι ρίζες της χρηματοπιστωτικής σφαίρας, ακόμη και με την μορφή του παροξυσμού βρίσκονται σε αυτήν.

2)Τα στοιχεία μιλάνε από μόνα τους: Ο όγκος των συναλλαγών της πραγματικής οικονομίας δεν αντιπροσωπεύει παρά το 2% των χρηματικών  συναλλαγών. Το ενεργητικό των τραπεζών την εποχή που έσκασε η κρίση ήταν τριπλάσιο του παγκόσμιου ΑΕΠ και η αξία των παράγωγων  ήταν 14 το παγκόσμιο ΑΕΠ. Στην ευρωζώνη το ΑΕΠ είναι 10 τρις ευρώ και το ενεργητικό των τραπεζών 43 τρις ευρώ. Όπως φαίνεται από τα νούμερα οι τράπεζες όχι μόνο έχουν μαζέψει το χρήμα αλλά αποτελούν και  το βασικότερο πρόβλημα και όχι απάντηση του, την στιγμή που μετά την κρίση του 2008 τα κεφάλαια που εξανεμίστηκαν ξεπέρασαν τα 25 τρισεκατομμύρια δολάρια και το Μάρτη του 2009 τα λεφτά που χάθηκαν εκτινάχτηκαν στο 58% του παγκόσμιου ΑΕΠ, όταν στην κρίση του 29 είχε χαθεί το 54%. Όχι δεν πρόκειται για την έκρηξη ενός καζινοκαπιταλισμού αλλά για τεραστίων διαστάσεων έκρηξη των αντιθέσεων στην βάση της παραγωγικής διαδικασίας, όπως θα δούμε και λίγο παρακάτω. Για την μεγαλύτερη δομική κρίση του παγκόσμιου καπιταλισμού από το 1929.

3) Το μοναδικό κομμάτι του εθνικού πλούτου που ανήκει στον λαό είναι το δημόσιο χρέος και το ζούμε σε όλη του την βαρβαρότητα σήμερα και στην χώρα μας. Στην πραγματικότητα το χρέος δεν είναι κάτι τραγικό από μόνο του. Η Γερμανία που θέλει να μας επιβάλει πανευρωπαϊκή  δημοσιονομική χούντα έχει 5 τρισεκατομμύρια δολάρια όταν η Ελλάδα έχει 550 δις δολάρια, όσο αφορά τις ΗΠΑ το χρέος της φτάνει στα 24 τρισεκατομμύρια δολάρια!!!! Δηλαδή με μια έννοια όσο επιθετικότερη και εξωγενή οικονομία έχεις τόσο μεγαλώνει το χρέος. Ο βασικότερος συντελεστής είναι το εμπορικό έλλειμμα και πλεόνασμα και εκεί τα νούμερα είναι καταθλιπτικά για τις χώρες του οικονομικού νότου. Τα έλλειμμα αυτών των χωρών είναι το πλεόνασμα της Γερμανίας, το βαρύ και ακριβό ευρώ ωφέλησε μόνο τις οικονομίες του αναπτυγμένου βορρά και ιδιαίτερα την Γερμανία που είχε επιβάλει δημοσιονομική χούντα στην χώρα της από τις αρχές του 1990 μες την ενσωμάτωση  του ανατολικού κομματιού της.

4)Στην πραγματικότητα τα χρέη για μια μεγάλη περίοδο του καπιταλισμού λειτούργησαν παραγωγικά και επενδυτικά. Καθώς λειτούργησαν ως μέσο πρωταρχικής συσσώρευσης κεφαλαίου. Ήταν το λεγόμενο κεϊνσιανικό μοντέλο  που έβαζε ως προτεραιότητα τις δημόσιες επενδύσεις και έφτανε ακόμη και στην διαγραφή του χρέους για να σωθεί το σύστημα. Οδηγώντας εν τέλει και πάλι σε μια βαθιά κρίση, όπως ήταν η κρίση του 1972 που οδήγησε στο νεοφιλελεύθερο δρόμο της πειθάρχησης χωρών, κρατών, οικονομιών, λαών και εργαζομένων.

5)Στην Ελλάδα λόγου χάρη τα αίτια του χρέους δεν είναι ο άσκοπος υπερκαταναλωτισμός των Ελλήνων, ο κυνικός λόγος του Πάγκαλου «μαζί τα φάγαμε», δυστυχώς για εμάς δεν τα φάγαμε μαζί, μόνοι τους τα φάγανε.  Τα αίτια του χρέους ήταν οι μεγάλες  παροχές προς το κεφάλαιο και τις τράπεζες-πως οι τελευταίες θα μάζευαν όλο το χρήμα- η απελευθέρωση των αγορών και η φοροαπαλλαγή του κεφαλαίου. Οι στρατιωτικές δαπάνες και το τεράστιο αλόγιστο και άχρηστο κόστος της ολυμπιάδας. Καθώς και η υπονόμευση μαζί με την διαφθορά των κρατικών επιχειρήσεων και των λεγόμενων ΔΕΚΟ που λειτούργησαν είτε άμεσα, είτε έμμεσα υπέρ του ιδιωτικού κεφαλαίου. Δάνεια που από την πρώτη στιγμή στήριξαν και ανέθρεψαν την ντόπια αστική τάξη σε βάρος της χώρας και του λαού της.  Δίχως αυτό να συνεπάγεται πως έχουμε μια χώρα και μια αστική τάξη «μπανανία», κάθε άλλο μάλιστα. Παρόλο που σαφέστατα και  υφίσταται εκχώρηση λαϊκής κυριαρχίας στους πιστωτές μας και στην ΕΕ. Και δεν είναι η πρώτη φορά που συνέβη.  Αυτό που συνέβη και συνέβη και στο παρελθόν είναι η  ελληνική αστική τάξη, οι καπιταλιστικές ελίτ στην χώρα μας να καλέσουν σε βοήθεια, ξεπουλώντας τα πάντα, για να κρατήσουν την εξουσία τους. Η υποτέλεια τους αποτελεί όπλο για να συντρίψουν τον εσωτερικό αντίπαλο. Εδώ κοτζάμ Γαλλία στην περίοδο της κομμούνας το έπραξε, καλώντας τους Γερμανούς σε βοήθεια για  να συντρίψει την εργατική εξέγερση δεν θα το κάνει ο πλέον κυνικός, επιθετικός καπιταλισμός στην περιοχή, ο Ελληνικός καπιταλισμός.

6) Στην πραγματικότητα το τελευταίο που τους νοιάζει είναι να καλύψουν το χρέος. Παρόλα τα μέτρα και την βαρβαρότητα το χρέος θα μεγαλώνει για να φτάσει στο 130% του ΑΕΠ το 2020, όσο περίπου το είχαμε όταν μας ανέλαβαν οι προστάτες μας. Κατά κάποιο τρόπο η απειλή της χρεοκοπίας είναι το όπλο για να αλλάξουν οι εργασιακές σχέσεις, για να καταστραφεί το πιο αδύνατο κεφάλαιο και να βαθύνουν οι όροι της εκμετάλλευσης. Την στιγμή μάλιστα που τα οικονομικά δεδομένα για την Ελλάδα δεν είναι τα πλέον δραματικά σε σχέση και με τις άλλες χώρες της ΕΕ. Και ταυτόχρονα το ενεργητικό των τραπεζών ανέρχεται στο αστρονομικό ποσό των 614, 407 δις ευρώ, το ενεργητικό των μεγάλων επιχειρήσεων σε 832 δις ευρώ και το ύψος των καταθέσεων στο εξωτερικό είναι περίπου  600 δισεκατομμύρια, με το δημόσιο χρέος να είναι το μισό των καταθέσεων του εξωτερικού, τυχαίο δεν νομίζω…

Κρίση κερδοφορίας

7)Η βάση της κρίσης δεν είναι άλλη από την υπερσυσσώρευση κεφαλαίου σε τέτοιο βαθμό που ξεπερνά της δυνατότατες εκμετάλλευσης του. Λόγου χάρη το 2007 το παγκόσμιο ΑΕΠ έφτανε στα 54,6 τρις δολάρια με τα συνολικά πάγια των πολυεθνικών να φτάνουν στα 68,7 τρις, στο 125% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Δηλαδή το παγκόσμιο ΑΕΠ είναι μικρότερο από το συσσωρευμένο πάγιο κεφάλαιο με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αξιοποιηθεί. Ας παρουσιάσουμε και κάποια άλλα οικονομικά στοιχεία: Οι 200 μεγαλύτερες επιχειρήσεις το 2000 ξεπέρασαν σε αξία το ΑΕΠ 180 χωρών στο κόσμο, απασχολώντας μόνο το 1% του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού.  Ναι κάνεις δεν έχει αυταπάτες:  λεφτά υπάρχουν και δω και παγκόσμια. Το ερώτημα είναι άλλο: Υπάρχουν περιθώρια για ένα άλλο δρόμο εντός του καπιταλισμού ή μήπως  χρειάζεται το μαχαίρι να μπει στο λαιμό του κεφαλαίου, όπως είχε μπει στο μεταπολεμικό κόσμο με το ψυχρό πόλεμο;

5) Ναι μιλάμε για μια μεγάλη καθολική κρίση-κρίση πολύμορφη και συστημική- του μοναδικού καπιταλισμού που μπορεί να υπάρξει, του ολοκληρωτικού καπιταλισμού. Δηλαδή του καπιταλισμού που έχει ολοκληρώσει την κίνηση της εμπορευματοποίησης και του αποικισμού ολόκληρου του κοινωνικού και φυσικού «είναι». Που συνεπάγεται μια καθολικοποίηση των δομών εκμετάλλευσης και αλλοτρίωσης που εν πολλοίς ευθύνεται και για το κατακερματισμό της εργατικής τάξης και για την επικράτηση ενός ολόπλευρα στείρου ατομικισμού στις χώρες της δύσης. Ενός υπερκαταναλωτικού ατομικισμού- ως αντίστροφη έκφραση ενός δυνητικού κομμουνισμού- που σήμερα παραπαίει εν μέσω κρίσης, φτάνοντας στα όρια της ανθρώπινης επιβίωσης. Ψάχνοντας σχεδόν απελπισμένα δρόμους διεξόδου, δρόμους κατά βάση και πάλι ατομικούς και συχνά απελπισμένους. Ευτυχώς που υπάρχει ακόμη στην επαρχία το «κοινωνικο κράτος» της οικογενείας και του χωριού και δεν έχουμε πεθάνει από την πείνα. Το ερώτημα αναδεικνύεται σχεδόν αυτόματα: Πως η εν λόγω ατομικότητα θα πάψει να είναι στείρα είτε από την υπερκατανάλωση, είτε από την έλλειψη και θα βρει το Αριστοτελικό μέτρο και την συμμετοχική διάθεση. Όχι βέβαια με την μορφή της μεταμοντέρνας δημοκρατίας μας που εξελίσσεται σε μεταμοντέρνα κοινοβουλευτική δικτατορία, αλλά με την μορφή της άμεσης δημοκρατίας των ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών και ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων ή των αναπτυγμένων κοινωνικών ατομικοτήτων.  Οικοδομώντας συνθήκες και σχέσεις όπου η ευτυχία και η ελευθερία του ενός είναι η βάση της ευτυχίας και της ελευθερίας των άλλων και όλων μαζί της κοινωνίας. Ένα ερώτημα που θα παραμείνει ακόμη αναπάντητο, ας ελπίσουμε όχι για μακρόν.

6) Η κρίση που βιώνουμε είναι απόρροια της κρίσης κεφαλαίου-εργασίας την στιγμή που η τεράστια ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων θέλει όλο και λιγότερο ζωντανή εργασία και ταυτόχρονα η ζωντανή εργασία αποτελεί το μοναδικό παραγωγό υπεραξίας. Δηλαδή των τεραστίων διαστάσεων οργανικής σύνθεσης κεφαλαίου που από την μια ξερνάει εργατική δύναμη στο περιθώριο και ταυτόχρονα αποτελεί μια δυνητική απελευθέρωσης της.  Εφόσον και αν η εξουσία περάσει  στα χέρια των ίδιων των παραγωγών του κοινωνικού πλούτου.

7)Απόρροια της αντίθεσης του κοινωνικού χαρακτήρα της παραγωγής που εκτίνεται σε παγκόσμια κλίμακα και της ατομικής ιδιοκτησίας που συνεχίζει να έχει εθνικό χαρακτήρα. Ναι η παγκοσμιοποίηση δεν χάθηκε μέσα στο βάρβαρο χαμό  της κρίσης, απεναντίας η δυναμική της καθορίζει τις απαντήσεις που σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να είναι εθνικές. Η Γερμανία της Μέρκελ λόγου χάρη προτείνει μια αντιδραστική πανευρωπαϊκή απάντηση στην κρίση που γερμανοποιεί την Ευρώπη.  Είναι χαρακτηριστικό αυτό που δήλωσε η ίδια η Μέρκελ: «Η Ελλάδα θα διασωθεί όπως η opel». Εννοώντας πως η Ελλάδα ως συστατικό στοιχείο ενός παγκόσμιου κοινωνικού εργοστασίου θα διασωθεί σαν μια οικονομική μονάδα με κάθε τίμημα.  Η opel που δεν είναι τίποτε άλλο από μια θυγατρική της Αμερικάνικης General  Motors- η παγκόσμια αλληλοδιαπλοκή που λέγαμε- για να σωθεί προχώρησε σε απώλειες εργατικών εισοδημάτων πάνω από 1 δις ευρώ ως το 2013. Με τα συνδικάτα να συναινούν σε μειώσεις μισθών για κρατηθεί ψηλά η ανταγωνιστικότητα. Δίχως να γλυτώσουν τελικά το κλείσιμο εργοστασίων και τις απολύσεις εργαζόμενων. Το μοντέλο αλά Γερμανία της ΕΕ που προτείνει η Μέρκελ δεν είναι ένα μοντέλο ενός 4ου  Γερμανικού Ράιχ, είναι κάτι πολύ χειρότερο: Αποτελεί μια στρατηγική απάντηση του ευρωπαϊκού κεφαλαίου δια της Γερμανίας στην κρίσης που θα  σπείρει την καταστροφή της εργατικής τάξης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Για αυτό και  η σχετική βουβαμάρα των υπόλοιπων αστικών τάξεων. Αυτό βέβαια δεν συνεπάγεται πως οι ενδοιμπεριαλιστικές συγκρούσεις δεν θα πάρουν κεφάλι, δίχως όμως να αποτελούν εξίσου  απάντηση στο ζήτημα. Απεναντίας μπορεί να οξύνουν τους πάσης φύσεως οικονομικούς, πολιτικούς και  εν τέλει πολεμικούς  ανταγωνισμούς, δίχως και πάλι να αποκόψουν την δυναμική της παγκοσμιοποίησης…

8)Το αποτέλεσμα της κρίσης λίγο πολύ γνωστό:  Η πτώση του ποσοστού κέρδους, παρόλα τα κέρδη που συσσωρεύουν όλο και λιγότεροι σε παγκόσμια κλίμακα. Απεναντίας όσο μεγαλώνει η ψαλίδα φτωχών και πλουσίων τόσο το ποσοστό κέρδους σε βάθος χρόνου θα πέφτει.  Μετατρέποντας το κεφάλαιο σε βρικόλακα που επιχειρεί με βαρβαρότητα να βαθύνει την εκμετάλλευση της εργατικής τάξης-δύναμης και των πεδίων της ζωντανής εργασίας. Με τα τελευταία να αποτελούν την «πρωτοπορία» της καπιταλιστικής παραγωγικότητας δια των πεδίων της γενικής διάνοιας. Δεν είναι τίποτε άλλο από το software σε σχέση το  Hardwear του καπιταλιστικού δικτύου. Και όπως είναι ευρέως γνωστό το software και το «Brand Name» κοστίζουν πολύ παραπάνω από την άμεση παραγωγή των εμπορευμάτων. Απόρροια το δίχως άλλο της παγκόσμιας  κρίσης του νόμου της αξίας, του βασικού νόμου της εμπορευματικής παραγωγής. Το ζητούμενο βέβαια είναι αυτό το software που κοστολογείτε τόσο πολύ γιατί ακριβώς αντανακλά την δυναμική των δικτύων, της επικοινωνίας και της διανοητικής εργασίας να παίξει ένα ανατρεπτικό ρόλο και όχι ένα συστημικό…, όπως έπαιξε σε μια άλλη εποχή η βιομηχανική εργατική τάξη.

Πόλεμος και επανάσταση

9)Τόσο όμως οι μηχανογραφίες των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών με στόχο το μοίρασμα των αγορών και των ροών ενέργειας, όσο και η τεραστίων διαστάσεων υπερανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού τομέα αποτελούν εν τέλει αδιεξόδους δρόμους για την υπέρβαση της κρίσης υπερσυσσώρευσης. Βαθαίνοντας την κρίση σε βαθμό κεφαλαιοκρατικού παροξυσμού και καπιταλιστικού κανιβαλισμού.  Το ίδιο εν πολλοίς ισχύει με την υποτίμηση της εργατικής τάξης στο βαθμό που αυτή η υποτίμηση δεν παίρνει δραματικές μορφές που  μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή της δια της μαζικής καταστροφής παραγωγικών δυνάμεων. Αν κοιτάξουμε την ιστορία θα δούμε πως οι διαφορές μορφές κρατικής στήριξης, οι διάφορες παραλλαγές κεϊνσιανισμού το 1930-40 τελικά  δεν λειτούργησαν. Την λύση δυστυχώς έδωσε ο Β΄ παγκόσμιος με την καταστροφή των παραγωγικών δυνάμεων και τον ψυχρό πόλεμο που ακολούθησε.   Φυσικά τα πράγματα σήμερα είναι πολύ χειρότερα με την αριστερά να αδυνατεί να εμφανιστεί ως αντίπαλο δέος και τον κεϊνσιανισμό να μην αποτελεί συστημική απάντηση.  Υπάρχει λοιπόν ζήτημα πολέμου για να επιλυθεί η κρίση;  Δύσκολη η απάντηση, ένα είναι το σίγουρο: Όσο  η κρίση βαθαίνει τόση βαρβαρότητα θα ξερνάει, με ανυπολόγιστες επιπτώσεις για όλους μας.  

10) Για αυτό και ο μόνος δρόμος διεξόδου είναι ο δρόμος της αντικαπιταλιστικής ανατροπής και επανάστασης. Είναι η πολιτική που αγωνίζεται για την διαγραφή του χρέους, για να μη πληρώσουν τα λαϊκά νοικοκυριά. Είναι η έξοδος από την κόλαση των ιμπεριαλιστικών διεθνών οργανισμών. Είναι η εξέγερση του λαού που θα συντρίψει τους δυνάστες και τους διαχειριστές, όποιο όνομα και αν έχουν. Είναι ο αγώνας και η κατάκτηση της εξουσίας από τους εργαζόμενους, οικοδομώντας δομές αντι«κράτους», εργατικής αντι«εξουσίας» σε εθνικό, περιφερειακό, ευρωπαϊκό επίπεδο. Με τα μέσα παραγωγής να κατέχονται απ ευθείας από τους παραγωγούς του κοινωνικού πλούτου στην κατεύθυνση της κοινωνίας των συνεταιρισμένων παραγωγών.  Μιας κοινωνίας που όπως έλεγε και ο Αριστοτέλης δεν θα υπάρχουν δούλοι, διότι οι σαΐτες θα υφάνουν μόνες τους.

11)Αυτό συνεπάγεται μια παγκόσμια οργάνωση της επαναστατικής πρωτοπορίας που ταυτόχρονα θα συνεισφέρει στην οικοδομήσει από τα σήμερα μορφών προλεταριακής αντι«εξουσίας στο επίπεδο της παραγωγικής διαδικασίας,  στο επίπεδο της πόλης, της περιοχής και του Δήμου. Η άλλη κοινωνία δεν χτίζεται αύριο, χτίζεται σήμερα με την συνειδητή παρέμβαση μας σε όλα τα πεδία, υλικά και συμβολικά. Δεν μπορούμε να περιμένουμε την πλειοψηφία του κόσμου να ξυπνήσει, δίχως αυτό να σημαίνει πως θα γίνουμε οι σωτήρες του. Ο κομμουνιστής δεν θα γίνει αύριο και ούτε θα ναι κάτι το μυθικό και το τέλειο, ο σχεδόν υπεράνθρωπος. Ο κομμουνιστής  θα ναι ο απλός άνθρωπος που αποφασίζει οντολογικά, υπαρξιακά να ζήσει μαζί με άλλους συνειδητά, αγωνιζόμενος για το καλό το δικό του και όσων δρουν μαζί με αυτόν…, όχι για το καλό όλων..η σωτηρία μας εμπεριέχει και ένα κριτήριο προσωπικής στράτευσης… αν δεν αγωνιστούμε κάνεις δεν θα μας σώσει τσάμπα…

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΟΣ

Είναι_ο_καπιταλισμός_ηλίθιε by antonakiss

By Δημήτρης Αργυρός

ΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ . ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ . ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ. ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ.

Αφήστε μια απάντηση