Τε. Ιαν 26th, 2022

Μόλις τέλειωσα το  βιβλίο του συντρόφου  Κώστα Μπατίκα με τίτλο: «Η ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ-ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ».

Ένα βιβλίο που το έκδωσαν οι σύντροφοι και οι συγγενείς του μετά τον θάνατο του. Ένα βιβλίο που   παρουσιάζει με συστηματικό τρόπο την άποψη του  για τα ζητήματα που ανοίγει η διαδικασία της επαναστατικής μετάβασης στον σοσιαλισμό- κομμουνισμό.

Η άποψη του συντρόφου- όπως ο ίδιος υποστηρίζει- δεν είναι άλλη από την άποψη που είχαν οι κλασικοί του Μαρξισμού, δηλαδή ο Μαρξ και ο Ένγκελς, καθώς και ο Λένιν. Σε αντίθεση με τον μαρξισμό του Κάουτσκι, του Στάλιν, των σοβιετικών  επιγόνων του και σε ένα μεγάλο βαθμό με το μαρξισμό του Τρότσκι.

Η συνεπής θέση του  Μαρξ, Ένγκελς και Λένιν , σύμφωνα με τον σ Κώστα  Μπατίκα, κάνει πολιτική και επιστημονική  διάκριση ανάμεσα στην μεταβατική κοινωνία, την δικτατορία του προλεταριάτου δηλαδή και τον σοσιαλισμό- κομμουνισμό.

Με την μεταβατική κοινωνία, δηλαδή την δικτατορία του προλεταριάτου, να είναι η περίοδος της επαναστατικής μετάβασης από το καπιταλισμό στο κομμουνισμό και τον σοσιαλισμό- κομμουνισμό να είναι η ακρατική-αταξική κοινωνία.

Με τον σοσιαλισμό να είναι η ανώριμη φάση του κομμουνισμού, η ανώριμη φάση που υπάρχει ακόμη η αστικού τύπου διανομή, με το κράτος σε φάση απονέκρωσης να λειτουργεί καθαρά διαχειριστικά.

Σε αντίθεση με την άποψη του σοβιετικού, σταλινικού μαρξισμού, που ακολουθώντας το Κάουτσκι ταυτίζει την μεταβατική κοινωνία με τον σοσιαλισμό και τον σοσιαλισμό  με την κρατικοποίηση των παραγωγικών δυνάμεων, την εργατική εξουσία και τους συνεταιρισμούς. Ένας σοσιαλισμός με κράτος και γραφειοκρατική κρατική υπαλληλία. Που στο 20ό αιώνα, στα καθεστώτα του “υπαρκτού σοσιαλισμού”, έκφρασαν και εξυπηρέτησαν τα συμφέροντα της γραφειοκρατίας. Που επιβίωνε χάρη σε αυτό το υβριδικό μεταβατικό καθεστώς μέχρι την εποχή του «Γκορμπυ». Σε αυτή την φάση επιχείρησε συντεταγμένα να μετατραπεί σε μια κλασικού τύπου αστική τάξη και “έχασε την μπάλα”. Έπρεπε να παρέμβει εκ νέου η κρατική υπαλληλία και γραφειοκρατία- δια της kgp(Πούτιν)- για να βάλει τάξη σε αυτό το νεοφιλελεύθερο χάος της μαφίας και των γραφειοκρατών που μέσα σε μια νύκτα μεταμορφώθηκαν σε καπιταλίστες.

Άρα αυτό που εκφυλίστηκε για τον συγγραφέα δεν ήταν ο σοσιαλισμός- κομμουνισμός  αλλά η εκφυλισμένα γραφειοκρατική προσομοίωση   της μεταβατικής κοινωνίας, δηλαδή της «δικτατορίας του προλεταριάτου».

Στο τρίτο μέρος του βιβλίου ο συγγραφέας ασχολείται με την θεωρίας της Διαρκούς επανάστασης, όπως την είδε ο Μαρξ, ο Λένιν, ο Τρότσκι και ο Στάλιν.

Με την διαρκή  επανάσταση να είναι η διαλεκτική μετάβαση από την αστικοδημοκρατική επανάσταση  στην  σοσιαλιστική παγκόσμια επανάσταση.

Με τον σ Μπατίκα να ασκεί κριτική στο Τρότσκι γιατί δεν κατανόησε την διαλεκτική σχέση μεταξύ προλεταριάτου και αγροτιάς.  Και τον Στάλιν να την απορρίπτει ως τροτσκισμό, υποστηρίζοντας το ιδεολόγημα  του «σοσιαλισμού σε μόνο μια χώρα». Σοσιαλισμός που έχει ταξική πάλη, κράτος- ως κατασταλτικό μηχανισμό- καταναγκασμό και νόμο της αξίας, δηλαδή εμπορευματική παραγωγή. Με το κομμουνισμό να μην είναι μια ώριμη παγκόσμια αταξική κοινωνία μεγίστης αφθονίας αλλά να έχει ή να μπορεί να έχει κράτος….!!!!!  Ιδεολόγημα που ακολούθησαν και οι μετα-σταλινικοί επίγονοι του, εξυπηρετώντας,  όπως είπαμε,  τα ιδιοτελή υλικά συμφέροντα τους.  Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η κομμουνιστική αριστερά να ξεχάσει την στρατηγική της σοσιαλιστικής επανάστασης  και να εφεύρει πλήθος από αντιμονοπωλιακά και δημοκρατικά στάδια προτού μπει στην ημερήσια διάταξη η σοσιαλιστική επανάσταση. Πρόκειται για μια ολοφάνερα ρεφορμιστική γραμμή που εξυπηρετούσε τις ανάγκες τις σοβιετικής γραφειοκρατίας στην ενότητα και  αντίθεση με τον καπιταλιστικό κόσμο.

Ο συγγραφέας  συντάσσεται με την λενινιστική γραμμή της νίκης της επανάστασης σε μόνο μια χώρα και της οικοδόμησης της «δικτατορίας του προλεταριάτου» σε αυτή. Που όπως είπαμε και πιο παραπάνω σωστά δεν την ταυτίζει με τον σοσιαλισμό- κομμουνισμό.   Επισημάνει δε τις διαφωνίες  Λένιν και πρώιμου Τρότσκι  σε σχέση με την δυνατότητα της οικοδόμησης της «δικτατορίας του προλεταριάτου ακόμη και σε μια χώρα.

Με τον πρώιμο Τρότσκι να θεωρεί πως είναι δυνατή η νίκη μιας επαναστατικής διαδικασίας σε μια χώρα αλλά αδύνατη η οικοδόμηση της «δικτατορία του προλεταριάτου», ακόμη και σε μια χώρα όπως η Γερμανία. Για τον Τρότσκι η “οικοδόμηση της δικτατορίας του προλεταρίου” απαιτεί την  παγκοσμιοποίηση της επαναστατικής διαδικασίας

Και ίσως σε αυτή την κριτική συγγραφέας να έχει δίκαιο γιατί και στο Τρότσκι δεν γίνεται ευκρινώς η διάκριση μεταξύ της μεταβατικής κοινωνίας και του κομμουνισμού, με την «δικτατορία του προλεταριάτου» να ταυτίζεται με την σοσιαλιστική φάση της κομμουνιστικής μετάβασης.

Ενώ εξαιρετικό ενδιαφέρον έχει  το πρώτο μέρος του βιβλίου που ασχολείται με τις δημιουργικές απόπειρες του ουτοπικού σοσιαλισμού και κομμουνισμού, δηλαδή προτού ο σοσιαλισμός γίνει επιστήμη. Συμφωνώντας  με την διάκριση που κάνει κύρια ο Ενγκελς μεταξύ ουτοπικού και επιστημονικού σοσιαλισμού.

Και σε αυτό το σημείο έχω κάποιες μικρές ή μεγάλες διαφωνίες. Η διάκριση μεταξύ επιστημονικού και  ουτοπικού σοσιαλισμού είναι θετικιστικής προελεύσεως  στο έργο του Ένγκελς.  Με αποτέλεσμα να  αδυνατίζει την εικόνα της επαναστατικής μετάβασης, ως ένα ενιαίο διαλεκτικό όλον, που επεκτείνεται στο ιστορικό γίγνεσθαι. Κατά αυτό τον τρόπο  αδυνατεί να δει τον κομμουνισμό και  ως τάση που γεννιέται στα διάκενα, στις ρωγμές του υπάρχοντος συστήματος(https://argiros.net/?p=3882). Καθώς και στην αντιφατική υπερανάπτυξη των νέων παραγωγικών δυνάμεων που εξασφαλίζουν από τα σήμερα την δυνητική αυτάρκεια για να μην πω για αφθονία των αγαθών. Αυτό τον κομμουνισμό που και ο ίδιος ο Μαρξ στα  Grundrisse περιέγραψε ως το κομμουνισμός της «γενικής διάνοιας ».

Έτσι παρόλο που συμφωνώ με την διάκριση μεταβατικής κοινωνίας και κομμουνιστικής, διαφωνώ τόσο με την χρησιμοποίηση της έννοιας «δικτατορία του προλεταριάτου», καθώς και με αυτής του σοσιαλισμού ως η ανώριμη φάση του κομμουνισμού.

Ας τα δούμε ένα, ένα: Η «δικτατορία του προλεταριάτου» επιβάλει ένα προλεταριάτο να έχει κομμουνιστική συνείδηση, να είναι τάξη για τον εαυτό της. Αυτό όμως δεν μπορεί να συμβεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς σε σύντομο χρονικό διάστημα ή το προλεταριάτο θα μετατραπεί σε κοινότητα ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών ή το κόμμα, τα κόμματα ή οι γραφειοκρατίες του  θα το αντικαταστήσουν.

Άρα η όποια μεταβατική κατάσταση θα έχει σύντομο διάστημα και γρήγορα θα πρέπει να αποκτήσει παγκόσμιο χαρακτήρα και  να συναντηθεί με την δυναμική των παγκοσμιοποιημένων παραγωγικών δυνάμεων. Διαφορετικά ο εκφυλισμός είναι μια αντικειμενική διαδικασία, έστω και αν είναι οι ΗΠΑ. Όπως σωστά νομίζω επισήμανε ο πρώιμο Τρότσκι σε αντίθεση με τον Λένιν. Αυτό δεν συνεπάγεται πως δεν πρέπει να γίνεται  επανάσταση σε μια χώρα ή πως πρόσκαιρα μπορεί και να είναι νικηφόρα. Εξάλλου δεν μπορεί μια επαναστατική διαδικασία να ξεκινήσει αυτόματα παντού, θα ξεσπάσει είτε στο αδύνατο κρίκο του  παγκοσμιοποιημένου καπιταλιστικού πλέγματος, είτε στο χώρο-τόπο με την πιο ψηλή υπερανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και αντιφάσεων.

Όποτε μέσα από διαφορετικούς δρόμους  στο σύγχρονο καπιταλισμό της υψηλής τεχνολογίας και της τεράστιας αύξησης των παραγωγικών δυνάμεων  υπάρχει μια αλληλοσυσχέτιση ανάμεσα στην παγκοσμιοποίηση της επαναστατικής διαδικασίας, της μεταβατικής κοινωνίας και της ανώριμης φάσης του κομμουνισμού, δηλαδή του σοσιαλισμού. Όποτε η χρησιμοποίηση της σοσιαλιστικής ανώριμης φάσης του κομμουνισμού, ως πλεονασμός μου ακούγεται, περιπλέκοντας τα ζητήματα της επαναστατικής μετάβασης.

Που -δυνητικά πάντα-  επιτρέπει την γρήγορη υπέρβαση των καπιταλιστικών σχέσεων, την παγκοσμιοποίηση των επαναστατικών διαδικασιών και την άρση της κυρίαρχης αντίθεσης κεφάλαιο- εργασία. Βέβαια σήμερα, όσο αντικειμενικά είμαστε κοντά στο κομμουνισμό, τόσο υποκειμενικά είμαστε πολύ μακριά.

Σε κάθε περίπτωση το βιβλίο  «Η ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ-ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ» από τις εκδόσεις «εργατική πολιτική», είναι ένα εξαιρετικά χρήσιμο ανάγνωσμα, σε αυτούς που αγωνίζονται, για να τελειώνουμε με τον καταστροφικό πολιτισμό του  καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Ένα βιβλίο που ανοίγει εκ νέου την συζήτηση για το ερώτημα: και μετα το καπιταλισμό τι;;;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΟΣ

Το βιβλίο ψηφιακά βρίσκεται ήδη εδώ:


Η ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ – ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ (ΑΡΧΕΙΟ PDF)

Η ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ – ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ (ΑΡΧΕΙΟ DJVU)

 

By Δημήτρης Αργυρός

ΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ . ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ . ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ. ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ.

Αφήστε μια απάντηση