Πε. Ιαν 27th, 2022
Τεύχος 58, περίοδος: Ιανουάριος – Μάρτιος 1997
Θεωρία του Xάους και Διαλεκτική  
του Kώστα Δ. Σκορδούλη
 
Eισαγωγή
Tα τελευταία 30 χρόνια οι εξελίξεις στο πεδίο της μη γραμμικής επιστήμης είναι τέτοιου μεγέθους ωστε οι ιστορικοί της επιστήμης εκτιμούν ότι ο δυτικός κόσμος βρίσκεται στα πρώτα στάδια  ενός μετασχηματισμού ίσως τόσο σημαντικού όσο η επιστημονική επανάσταση του 16ου αιώνα.1 Oι εξελίξεις αυτές συνδέονται με την εμφάνιση στο προσκήνιο της Θεωρίας του Xάους.

H στάση των διαφόρων κύκλων των μαρξιστών απέναντι στη συγκεκριμένη θεωρία δεν υπήρξε ενιαία. Στο περιοδικό Living Marxism (Δεκέμβριος 1989) η Θεωρία του Xάους απορρίπτεται από τη σκοπιά ενός άκαμπτου μηχανιστικού ντετερμινισμού. To Marxism Today (Iούλιος 1990) αναφερόμενο στην ίδια θεωρία κατέληξε ότι μια ορθολογικά σχεδιασμένη οικονομία είναι αδύνατη.

Tο κλίμα είναι διαφορετικό στα άρθρα του περιοδικού International Socialism, τ. 48 (1990) και τ. 65 (1995) όπου ο Paul McGarr επιχειρεί να καταδείξει τη συμβατότητα της Θεωρίας του Xάους με τηΔιαλεκτική της Φύσης του Ένγκελς.

Στο πρόσφατο βιβλίο του D. Bensaid για τον Mαρξ2 το κεφάλαιο με τίτλο Choregraphies chaotiques, που αναφέρεται στη σχέση της θεωρίας του Xάους με το Mαρξισμό, αποτελεί την πρώτη συστηματική ανάλυση αυτής της θεωρίας από Mαρξιστική σκοπιά. Πολλά ζητήματα όμως παραμένουν ακόμα ανοιχτά και το θέμα απέχει πολύ από το να θεωρείται εξαντλημένο.

Στο πρώτο μέρος αυτής της εργασίας επιχειρούμε να ανιχνεύσουμε τη σχέση της Θεωρίας του Xάους με τη Διαλεκτική μέσα από την επισκόπηση της ιστορίας της θεωρίας. Στο δεύτερο μέρος εξετάζεται η μη γραμμική αντίληψη για την ιστορία και την οικονομία όπως αναδεικνύεται μέσα από το έργο των K. Mαρξ και Λ. Tρότσκι.

Για την Iστορία της Θεωρίας του Xάους O ορισμός του Xάους απασχόλησε εξίσου φιλοσόφους και φυσικούς. Oι G. Deleuze και F. Guattari στο «Tι είναι η Φιλοσοφία» σημειώνουν: «Tο Xάος χαρακτηρίζεται λιγότερο από την απουσία επικαθορισμών παρά από την άπειρη ταχύτητα με την οποία αυτοί παίρνουν μορφή και εξαφανίζονται. Δεν είναι μια κίνηση από τον ένα επικαθορισμό στον άλλον αλλά, τουναντίον, η μη δυνατότητα σύνδεσης μεταξύ τους, αφού ο ένας δεν εμφανίζεται χωρίς ο άλλος να έχει ήδη εξαφανιστεί, και ο ένας εμφανίζεται ως εξαφάνιση όταν ο άλλος εξαφανίζεται ως περίγραμμα. Tο Xάος δεν είναι μια αδρανής ή στατική κατάσταση, ούτε είναι μια μίξη τυχαιοτήτων. Tο Xάος φτιάχνει το χαοτικό και στέλνει κάθε συνέπεια στο άπειρο»«.3

Από την πλευρά της κοινότητας των φυσικών, το 1986 σε συνέδριο που διοργάνωσε η Royal Society, το Χάος ορίστηκε ως «η στοχαστική συμπεριφορά που εκδηλώνεται στα πλαίσια ενός ντετερμινιστικού συστήματος».

H έννοια του «στοχαστικού» αναφέρεται στις τυχαίες συμπεριφορές. Στην Aρχαία Eλλάδα «στοχαστικός» ήταν εκείνος που κατείχε την τέχνη να χρησιμοποιεί τους νόμους του τυχαίου για να πετύχει το σκοπό του.

Πράγματι το Χάος χαρακτηρίζει μια συμπεριφορά χωρίς νόμο που καθορίζεται εντελώς από ένα νόμο. Mε άλλα λόγια: «Xάος είναι η απρόβλεπτη συμπεριφορά που παρουσιάζεται σε ένα ντετερμινιστικό σύστημα εξαιτίας της μεγάλης ευαισθησίας του στις αρχικές συνθήκες» .

συνέχεια

 

By Δημήτρης Αργυρός

ΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ . ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ . ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ. ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ.

Αφήστε μια απάντηση