Πε. Ιαν 27th, 2022

Έπεσε σχεδόν τυχαία στα χέρια, ένα εξαιρετικό βιβλίο του Χρήστου Ραμαντάνη με τίτλο: Ο καπιταλιστικός κόσμος και τα εργατικά συμβούλια από τις εκδόσεις άπαρσις. Πρόκειται για ένα αγωνιστή του εργατικού κινήματος, στρατευμένου σε επαναστατική κατεύθυνση ήδη από την δεκαετία του 60, όπως γράφει και στο πρόλογο του ο Παναγιώτης Λαφαζάνης.

Τονίζοντας ο  Παναγιώτης Λαφαζάνης πως ο συγγραφέας τολμάει να διαπραγματευτεί το θέμα της οργάνωσης της εργατικής τάξης ως επαναστατικού υποκειμένου. «Πρόκειται για το ζήτημα των μορφών της πολιτικής και οργανωτικής συγκρότησης του εργατικού κινήματος που θα μπορούσαν να διασφαλίσουν την ουσιαστική συμμέτοχη των ίδιων των κοινωνικών υποκειμένων, όχι μόνο κατά τη  διαδικασία της ανατροπής της εξουσίας..αλλά κατά την διαδικασία του κοινωνικού μετασχηματισμού σε κομμουνιστική κατεύθυνση(σ: 13). Καθορίζοντας την συλλογιστική του συγγραφέα η θέση του Κ. Μαρξ πως η απελευθέρωση της εργατικής τάξης  θα είναι  έργο της ίδιας της εργατικής τάξης.

Η απάντηση που δίνει ο συγγραφέας είναι τα εργατικά συμβούλια, τα ζωντανά κύτταρα των εργατών που η συνείδηση τους έχει φτάσει σε αυτό το επίπεδο που επιδιώκουν και εργάζονται για το κομμουνιστικό επαναστατικό μετασχηματισμό. Μετασχηματιζόμενα και συγκροτούμενα σε ένα ανώτερο επίπεδο σε ένα εργατικό κομμουνιστικό κόμμα των εργατικών συμβουλίων.

Μόνο κατά αυτόν τον τρόπο μπορεί να εκφραστεί ανταγωνιστικά προς το κεφάλαιο η εργατική αυτονομία- υποδιεύθυνση. Απαλλαγμένο από την μικροαστική γραφειοκρατική κηδεμονία, από  την αστική αριστερά και τις μορφές του ουτοπικού κομουνιστικού κινήματος.

Από την σχέση κεφάλαιο- εργασία, στα εργατικά συμβούλια και στο κομμουνισμό

Το βιβλίο ξεκινά από την ανάλυση της κυρίαρχης αντίθεσης που δεν είναι άλλη από το κεφάλαιο- εργατική τάξη ή προλεταριάτο. Σημειώνοντας πως η μετατροπή της εργατικής τάξης σε εξάρτημα του κεφαλαίου επιβάλει την επαναστατική καταστροφή του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και την αντικατάσταση του  από τον κομμουνιστικό τρόπο παραγωγής της εργατικής αυτοδιεύθυνσης.

Έτσι δεν φτάνει η κρατικοποίηση των  μέσων παραγωγής  και η ανατροπή των ατομικών ιδιοκτησιών, όπως συνέβη με τις επαναστάσεις του 20 αιώνα.   «Παίρνοντας την εξουσία  στα χέρια της η αστική αριστερά, ήρθε σε σύγκρουση με την εργατική τάξη που έβαζε ουτοπικές διεκδικήσεις για άμεσες κομμουνιστικές μεταβολές…. Με την νίκη της σοσιαλιστικής επανάστασης, είχε τελειώσει και το έργο των επαναστατών εργατών, που τώρα γίνονταν το κύριο  εμπόδιο στο δρόμο του κρατικομονοπωλιακού καπιταλισμού.»(σ: 30-31).

 Με την αστική αριστερά να είναι η πολιτική ενότητα της επαναστατικής μερίδας της μικρομπουζουαρζίας που απαιτούσε την ολοκλήρωση της αστικής επανάστασης με την ιστορικά ανώριμη-τότε- τάξη των εργατών. Ένα πολιτικό κίνημα που διεκδικούσε την συγκεντροποίηση των παραγωγικών δυνάμεων, βάζοντας ένα σοσιαλιστικό φωτοστέφανο επάνω στις μορφές που έπαιρνε ο κρατικομονοπωλιακός καπιταλισμός. Ταύτιζαν τον σοσιαλισμό με την κρατικοποίηση. Κρατικομονοπωλιακός καπιταλισμός που ήταν η αναγκαία έκφραση της καπιταλιστικής αναπτυξιακής διαδικασίας και κατά συνέπεια ήταν η φωνή της καπιταλιστικής αντίδρασης.

Παρόλο που πολύ σωστά τονίζει ο συγγραφέας πως η επαναστατικοποίηση των παραγωγικών δυνάμεων που προκαλεί η ίδια η  καπιταλιστική ανάπτυξη γεννάει τις ποιοτικές μεταβολές, γεννάει την αυτοματοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας που συνιστά την ωρίμανση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, δημιουργώντας τις δυνατότητες για το κομμουνιστικό άλμα.

Δίχως να ξεχνά πως: «η κοινωνική παραγωγή δεν μπορεί να λειτουργήσει και να λευτερώσει την κοινωνία..χωρίς να λευτερωθεί κι η ίδια, από το περίβλημα των καπιταλιστικών σχέσεων…, κοντολογίς χωρίς την κοινωνικοποίηση της εργασίας στο σύνολο της εργασίας. Αυτή η κοινωνικοποίηση είναι κιόλας οι κομμουνιστικές σχέσεις αυτονομίας της εργασίας, οι σχέσεις της εργατικής αυτοδιεύθυνσης(σ:42).   

Για τον συγγραφέα τα πράγματα δεν εξελίσσονται με βάση τις υποκειμενικές βουλήσεις των επαναστατικών πρωτοποριών.  Για αυτό το λόγο ξεχωρίζει  την αυθόρμητη ταξική στάση και πάλη του προλεταριάτου  που φτάνει στο σημείο να  βάζει ζήτημα εργατικής εξουσίας στα εργοστάσια με την συνειδητή επαναστατική στάση και δράση των εργατικών συμβουλίων ως το πολιτικό επαναστατικό υποκείμενο της εργατικής τάξης. Θεωρώντας αναγκαία την συγκρότηση του για την πραγματοποίηση της κομμουνιστικής μεταβολής.

Η συγκρότηση όμως των εργατικών συμβουλίων ως το κόμμα/ πολιτικό υποκείμενο της κομμουνιστικής μεταβολής προϋποθέτει  την μετατροπή της εργατικής τάξης σε τάξη για τον εαυτό της, την αυτοχειραφέτηση της ως ιστορικού υποκειμένου, που η συγκεκριμένη συνείδηση είναι για τον συγγραφέα η θεωρία του επιστημονικού σοσιαλισμού. Που σήμερα λόγω των αντικειμενικών εξελίξεων στις παραγωγικές δυνάμεις είναι δυνατός και αναγκαίος και όχι ουτοπικός όπως στην εποχή των σοβιετικών επαναστάσεων του 20 αιώνα.

Ξεκαθαρίζοντας πως: «Η συγκρότηση της εργατικής τάξης σε εργατικά συμβούλια, δεν είναι μια ποσοτική- αθροιστική, αλλά μια ιστορικά καθορισμένη ποιοτική- ποσοτική διαδικασία. Έτσι πραγματοποιείται στο μέτρο που τα διάφορα τμήματα της εργατικής τάξης μετατρέπονται γληγορότερα ή αργότερα σε συνειδητούς δηλ. ιστορικούς φορείς του κομμουνιστικού τρόπου παραγωγής της εργατικής αυτοδιεύθυνσης.»(σ:50).

Πρόκειται για μια διαδικασία που δεν θα περιμένει την πλειοψηφία της εργατικής τάξης να συνειδητοποιηθεί αλλά για την συγκρότηση μιας ενεργούς καθολικότητας μέσα στην εργατική ολότητα, από τα σήμερα που θα ολοκληρωθεί με την οικοδόμηση της κομουνιστικής εργατικής αυτοδιεύθυνσης.

Διάμεσου της συγκρότησης δομών και μορφών κρατικής εργατικής εξουσίας και του επαναστατικού, βιαίου γκρεμίσματος της καπιταλιστικής εξουσίας. Μόνο που τα εργατικά συμβούλια εκκινούν από τα σήμερα ως η διπλή εξουσία, ενάντια στην αστική εξουσία, σε μια κατεύθυνση βίαιης συντριβής της αστικής εξουσίας.

Με την βίαιη  συντριβή της αστικής εξουσίας και τον κομμουνιστικό της μετασχηματισμό τελειώνει και ο ρόλος του κράτους, καθώς για το συγγραφέα « κι ένα εργατικό κράτος είναι τόσο άδεια λέξη, όσο ένας εργατικός  καπιταλισμός» (σ:53). Μέχρι όμως να συμβεί ο κομμουνιστικός  μετασχηματισμός  η  πολιτική μορφή  που θα πάρει  η εργατική αυτοδιεύθυνση θα είναι η επαναστατική δικτατορία των εργατικών συμβουλίων(σ:53). Ενώ «Εγκαθιδρύοντας σε μια χώρα την εξουσία των εργατικών συμβουλίων οι κομμουνιστές απορρίπτουν κάθε αντίληψη να οργανώσουν ένα εθνικό κράτος. Αντίθετα οργανώνουν ένα τμήμα της παγκόσμιας κομμουνιστικής κοινότητας, που βρίσκεται στη διαδικασία συγκρότησης..θεωρούν συνεπώς τις απελεύθερες χώρες, σαν ενεργά τμήματα της παγκόσμιας επανάστασης. Όπως θεωρούν την βαριά βιομηχανία των απελεύθερων περιοχών, σαν ενεργό υλική βάση για την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων στις χώρες που θα σπάσουν κατόπιν τα δεσμά της αποικιακής ή ιμπεριαλιστικής εξάρτησης τους »(σ:60) Με την εργατική υποδιεύθυνση να είναι ο παραγωγικός και οικονομικός μηχανισμός της ανάπτυξης της κομμουνιστικής οικονομίας. Κηρύττοντας την κατάργηση του εργατικού μισθού, δηλαδή την πώληση της εργατικής δύναμης, της αγοράς και του εμπορεύματος.

Από την άρνηση στην άρνηση  της άρνησης και   στην επαναστατική κατάφαση

Ο συγγραφέας χρησιμοποιώντας την Χεγκελιανή μαρξική διαλεκτική κριτικάρει τις ποικίλες μορφές του ιστορικού κομουνισμού  του 20 αιώνα, είτε αυτές ήταν κυρίαρχες, ηγεμονικές, όπως ο σταλινισμός. Είτε ήταν αιρετικά επαναστατικά ρεύματα  όπως ο τροτσκισμός ή ο Μαοϊσμός, είτε επαναστατικά φιλοσοφικά ρεύματα που χρησιμοποίησαν  με λανθασμένο-κατά αυτόν τρόπο- το Χέγκελ, όπως είναι η περίπτωση του Μαρκούζε.

Ο Σταλινισμός για τον συγγραφέα ήταν μια μορφή απολογητικού Μαρξισμού  που έκφραζε την διαδικασία της παγίωσης της  κρατικομονοπωλιακής μπουρζουαζίας, εμφανίζοντας την ως οικοδόμηση μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας. Απολογητικός Μαρξισμός ήταν και ο Τροτσκισμός γιατί επιχείρησε να αναλύσει τις αντιφάσεις του κρατικομονοπωλιακού καπιταλισμού από το εποικοδόμημα και όχι από την οικονομική-παραγωγική βάση.

Αφήνοντας άθικτη την υλική βάση της κρατικομονοπωλιακής μπουρζουαζίας ενεργούσε πολιτικά για την διαιώνιση της εξουσίας του κρατικομονοπωλιακού κεφαλαίου επάνω στην εργατική τάξη(σ:64-65). Ενώ ο μαοϊσμός καταγγέλλοντας την παλινόρθωση του καπιταλισμού στην ΕΣΣΔ ως δράση πρακτόρων, αφήνει άθικτος και αυτός τις δομές της κρατικομονοπωλιακής μπουρζουαζίας.

Συνολικότερα ο Σταλινισμός, ο Τροτσκισμός, ο Μαοϊσμός και ο σοβιετικός αντισταλινισμός αδυνατούν να ερμηνευόσουν τα πράγματα, αφήνοντας άθικτη την διαλεκτική παραγωγικών δυνάμεων και παραγωγικών σχέσεων. Θέτοντας τα ζητήματα σε μια υποκειμενική σφαίρα, αδυνατούν να κατανοήσουν τις αντικειμενικές εξελίξεις και δυναμικές  που δεν επέτρεπαν την υπέρβαση του κρατικομονοπωλιακού καπιταλισμού, μεταμορφώνοντας το κομμουνιστικό κίνημα σε ένα ουτοπικό κομουνιστικό κίνημα.

Για να αναλύσει αυτή την διαδικασία ο συγγραφέας προστρέχει στην Χεγκελιανή διαλεκτική της αρνητικότητας, που δεν συνιστά μια  απλή αρνητικότητα, όπως πίστευε ο Μαρκούζε, αλλά σε μια αρνητικότητα που αποτελεί μια ποιοτική διαφοροποίηση του θετικού. Γράφει χαρακτηριστικά: «Ο συστατικός όρος του αρνητικού, είναι η ποιοτική διαφοροποίηση από το θετικό… Είναι μια νέα έννοια, μια ανώτερη, πλουσιότερη έννοια, από τι προηγούμενη..Η άρνηση διατρέχει λοιπόν δυο σταδία ανάπτυξης 1 Άδεια άρνηση, 2 Προσδιορισμένη άρνηση»(σ:79) 

Ας προσπαθήσουμε να τα κάνουμε τάλιρα: Για το συγγραφέα δεν φτάνει να αρνηθείς μια κατάσταση, αν πράξεις μόνο αυτό είσαι στο στάδιο της άδειας άρνησης. Για να μπεις στο στάδιο της προσδιορισμένης άρνησης θα πρέπει και να προτείνεις κάτι.  Όχι να το προτείνεις μέσω μιας διακήρυξης, αλλά να έχουν διαμορφωθεί στο εσωτερικό της άρνησης αυτές οι δυναμικές και οι δυνάμεις για να περάσουμε στο επόμενο στάδιο.

Δηλαδή η προσδιορισμένη άρνηση δεν συμπεριλαμβάνει μόνο την ενότητα του εαυτού του και του αντιθέτου του, αλλά έχει εμπλουτιστεί με την εργασία του αρνητικού και συμπεριλαμβάνει ήδη μια νέα διατομή, μια νέα πρόταση, ένα νέο κόσμο. Τα συστατικά στοιχεία ενός νέου ανώτερου σταδίου του πράγματος, στοιχειά που γεννηθήκαν και αυτονομήθηκαν απέναντι στο θετικό. Μια δυνητική πραγματικότητα που είναι καθορισμένη να γίνει κυρίαρχη πραγματικότητα του άλλου, του θετικού.

Με την χεγκελιανή- μαρξική γλώσσα του συγγραφέα: «όταν όλοι οι όροι ενός πράγματος υπάρχουν πλήρεις, τότε αυτό περνάει σε πραγματικότητα, βάζει ήδη σαν αντικειμενική προϋπόθεση, για να συσταθεί το πράγμα σαν αρνητικό, και άρα να μπει στην διαδικασία, που θα περάσει στην πραγματικότητα»(σ:83).

 Με την λογική του μαρξικού κειμένου της κριτικής της πολιτικής οικονομίας που πιστά ακολουθεί ο συγγραφέας: «οι υλικές παραγωγικές δυνάμεις που έρχονται σε αντίφαση με τις υπάρχουσες παραγωγικές σχέσεις, πρώτο καθορίζουν την ποιότητα των σχέσεων παραγωγής(το περιεχόμενο της άρνησης), δεύτερο θέτουν σε κίνηση την άρνηση, δηλαδή την εγκαθίδρυση των νέων σχέσεων παραγωγής, στην θέση των παλαιών.»(σ:90).

Αυτή η διαδικασία οδηγεί την καπιταλιστική εξέλιξη σε ένα σημείο, έχει οδηγήσει σύμφωνα με τον συγγραφέα, το κεφάλαιο, η υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου για την ακρίβεια, να είναι το υπέρτατο εμπόδιο στην καπιταλιστική, στην περαιτέρω καπιταλιστική ανάπτυξη.   Ο συγγραφέας θεωρεί πως το ίδιο το κεφάλαιο  παράγει την σύνθετη διαδικασία  της πολιτικής, οικονομικής, πνευματικής και γενικά κοινωνικής αυτοαπελευθέρωσης της εργατικής τάξης. Δημιουργεί, έχει δημιουργήσει τις δυνατότητες για την κομμουνιστική απελευθέρωσης της εργατικής αυτοδιεύθυνσης.

Κατά συνέπεια η επαναστατικά ρεαλιστική προοπτική του κομμουνισμού των εργατικών συμβουλίων είναι αποτέλεσμα της αντιφατικής ανάπτυξης του καπιταλισμού και της  τεραστίων διαστάσεων σύγκρουση μεταξύ των νέων παραγωγικών δυνάμεων που έχουν γεννηθεί ήδη στα σπλάχνα του καπιταλισμού και των καπιταλιστικών παραγωγικών σχέσεων που βρίσκονται εμπόδιο στην περαιτέρω ανάπτυξη. Παραγωγικές σχέσεις που θα σπάσουν μόνο με την επαναστατική διαδικασία των εργατικών συμβουλίων.

Ο συγγραφέας θεωρεί πως στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα έχει μπει στην ημερήσια διάταξη της ιστορίας το ζήτημα της εγκαθίδρυσης των κομμουνιστικών σχέσεων παραγωγής. Η κομμουνιστική αναδιοργάνωση της κοινωνίας έχει γίνει πλέον μια αντικειμενική δυνατότητα, με την πάλη των τάξεων να παίρνει ένα σαφή αδιάλλακτο χαρακτήρα που αγκαλιάζει ολάκαιρη την κοινωνία. Με την κρίση να φανερώνει πως το κεφάλαιο έχει γίνει ο ιστορικός φραγμός για το εαυτό του και από αυτή την πλευρά «δημιουργεί, προετοιμάζει και εξωθεί  στην ταξική πάλη για την ανατροπή του..»(σ:163).

Ο συγγραφέας πολύ σωστά τονίζει πως κατάργηση του κεφαλαίου δεν είναι η κρατικοποίηση του. Κατάργηση του κεφαλαίου σημαίνει κατάργηση του κοινωνικού χαρακτήρα που παίρνει ο υλικός πλούτος κάτω από τις συγκεκριμένες παραγωγικές σχέσεις, Σημαίνει κατάργηση του εμπορεύματος και του εμπορεύματος εργατική δύναμη. Η μετατροπή της οικονομικής ζωής σε άμεση κοινωνική εργασία. Με την εργατική τάξη να μετατρέπεται σε αυτενεργό παράγοντα που παίρνει στα χέρια της αναδιοργάνωση της κοινωνίας. Σε αυτή την διαδικασία δεν υπάρχουν ενδιάμεσα κοινωνικά στάδια. Αλλά για μια διαδικασία μεταβολής με καθοδηγητή τα τμήματα του συνειδητά ώριμου προλεταριάτου, τα εργατικά συμβούλια του  και το  εργατικό επαναστατικό κόμμα των εργατικών συμβουλίων.

Μια κριτική και συντροφική  ματιά

Θα συμφωνήσω με τον συγγραφέα πως αν δεν αναπτυχτούν οι αντικειμενικές δυνατότητες για το επαναστατικό άλμα, υποκειμενικά δεν μπορούμε να πάμε μακριά. Αυτό δεν συνεπάγεται πως πρέπει να καταδικάζουμε τις υποκειμενικές επαναστατικές απόπειρες, ούτε το ουτοπικό χαρακτήρα αυτών των ενεργειών. Ανεξάρτητα από το γεγονός πως μπορούν να γεννήσουν τέρατα.

Έχω όμως αμφιβολίες για το εάν σήμερα έχουν διαμορφωθεί πλήρως αυτές οι αντικειμενικές δυνατότητες ή ο τυφλοπόντικας έχει δουλειά ακόμη. Σίγουρα τα δεδομένα είναι πιο ώριμα από την εποχή του Μαρξ και από την εποχή των επαναστάσεων του 20 αιώνα. Επίσης θεωρώ πως  οι αντικειμενικές δυνατότητες θα ωριμάσουν σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό μετά την συντριβή της καπιταλιστικής εξουσίας σε μια σειρά από υπεραναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες.

Γιατί το βασικό στοιχείο της ανάπτυξης και της ωρίμανσης δεν θα είναι η βιομηχανική  φορντική παραγωγή, αλλά η αυτοματοποίηση και η μετατροπή της επιστήμης σε επαναστατική μεταβλητή, δηλαδή η γενική διάνοια.  Η αυτοματοποίηση που θα απελευθερώσει χρόνο για την προλεταριακή αυτοδιεύθυνση.

Αυτό δεν συνεπάγεται πως πρέπει να περιμένουμε για την περαιτέρω ωρίμανση, το εναντίον θα έλεγα… Από τα σήμερα πολιτικά και παραγωγικά θα πρέπει να συνεισφέρουμε έτσι ώστε οι δομές της γενικής διάνοιας να ενισχύσουν την επαναστατική  ενότητα αντικειμενικών και υποκειμενικών συνθηκών.   Με στόχο σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό να οξύνονται οι αντιθέσεις και να δυναμώνει η προσδιορισμένη άρνηση.

Και πιστεύω πως η συγκρότηση  των εργατικών συμβουλίων ως  το επαναστατικό υποκείμενο της εποχής μας είναι μια φάση πίσω σε σχέση με τις δυνατότητες που γεννά η εποχή μας. Αποτελεί μια φάση, το στάδιο της άδειας άρνησης και όχι της προσδιορισμένης άρνησης. Σύμφωνα με τον Κ. Μαρξ και την αντίληψη του κεφάλαιο και εργατική τάξη αποτελούν ένα διαλεκτικά δεμένο δίπολο που η άρση του ενός συνεπάγεται την άρση του άλλου. Έτσι στο βαθμό που μιλάμε για τα εργατικά συμβούλια και για το κόμμα των εργατικών συμβουλίων της συνειδητά ώριμης εργατικής τάξης αυτό συνεπάγεται πως διαλεκτικά θα βρίσκεται σε αντίθεση και ένωση με μια μορφή κεφαλαίου, εργατικού, αυτοδιαχειριζόμενου, σοσιαλιστικού, κρατικού ή ιδιωτικού.

Από την στιγμή που θα καταργηθεί το εμπόρευμα και το εμπόρευμα εργατική δύναμη, τότε θα πρέπει να καταργηθούν και τα εργατικά συμβούλια και το κόμμα των εργατικών συμβουλίων. Και θα πρέπει να μιλάμε για την κοινωνία των ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγώγων. Και αν θεωρήσουμε πως έχουν ήδη διαμορφωθεί οι συνθήκες για την μετάβαση στο κομμουνισμό τότε είναι περιττό νομίζω να βάζουμε ζήτημα εργατικών συμβουλίων αλλά ζήτημα οικοδόμησης δομών της κοινωνίας των συνεταιρισμένων παραγωγών, αμέσως μετά την επανάσταση. Ή ακόμη και πριν από αυτήν: Μήπως είναι αναγκαίο και  δυνατό, η οικοδόμηση τέτοιων δομών η κομμάτων ως το πιο προχωρημένο τμήμα της επαναστατικής διαδικασίας που  θα συνεισφέρει σε αυτήν δυναμώνοντας και ενισχύοντας τις αντικειμενικές συνθήκες της γενικής διάνοιας;;

Η κρίση γέννημα των ιστορικών αντιφάσεων του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, γεννάει με την σειρά της τις δυνατότητες  για την επαναστατική υπέρβαση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Με αποτέλεσμα το κεφάλαιο αν δεν βρει συστημικές απαντήσεις για να κρατηθεί στην εξουσία, το κεφάλαιο οδηγείται στην πολιτική της λελογισμένης ή αλόγιστης καταστροφής των παραγωγικών δυνάμεων για να ξεμπλοκάρει από την κρίση.

Για αυτό το λόγο είναι αναγκαιότητα η επαναστατική ανατροπή του από ένα μπλοκ πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων με βάση τον κόσμο της ζωντανής εργασίας, της εργατικής τάξης, της γενικής διάνοιας και της μικροαστικών στρωμάτων. Ένα επαναστατικό δίκτυο που στο εσωτερικό του θα  συνευρίσκονται και θα δρουν εναιομετωπικά, δομές της γενικής διάνοιας και των ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών της, εργατικά συμβούλια των ώριμα ιστορικά συνειδητοποιημένων  τμημάτων της εργατικής τάξης, λαϊκά συμβούλια και απόπειρες μιας κομμουνιστικής εργατικής αυτοδιαχείρισης που υπάρχουν.

Η επαναστατική καταστροφή του αστικού κράτους θα δώσει την πολιτική και οικονομική  εξουσία στο επαναστατικό μπλοκ. Αυτό θα σημάνει την υπέρβαση του καπιταλισμού που όμως δεν θα είναι ακόμη κομμουνισμός.  Αλλά θα είναι μια μεταβατική κοινωνία προς τον κομμουνισμό.  Μια μεταβατική κοινωνία που θα ολοκληρωθεί όταν οι νέες κομμουνιστικές σχέσεις και δυνάμεις παραγωγής θα παγκοσμιοποιηθούν πλήρως  και παγκόσμια η εξουσία θα έχει περάσει στα συμβούλια των ελεύθερων συνεταιρισμένων παραγωγών. Μέχρι τα τούδε πάντα θα είναι ανοικτή μια επιστροφή σε καπιταλιστικές μορφές διαχείρισης,  ανεξάρτητα από το γεγονός την ανάπτυξης νέων παραγωγικών δυνάμεων. Άλλωστε το βασικό δεν είναι οι παραγωγικές δυνάμεις αλλά οι παραγωγικές σχέσεις και το κατά πόσο η εξουσία έχει περάσει στους ίδιους του παραγωγούς του κοινωνικού πλούτου. Μόνο που η απελευθέρωση από τον κόπο της εργασίας διαμέσου της αυτοματοποίησης δίνει την δυνατότητα στους παραγωγούς του κοινωνικού πλούτου να συμμετέχουν άμεσα στην διαχείριση των κρατικών πραγμάτων.

Παρ΄όλες τις διαφοροποιήσεις και τις διαφωνίες μου το βιβλίο είναι ένα προχώρημα στον επαναστατικό αναστοχασμό. Ειδικά γιατί βάζει το ζήτημα της εργατικής αυτοδιεύθυνσης σε σχέση με την οργάνωση της επαναστατικής ανατροπής από τα σήμερα, με βάση τις αντικειμενικές εξελίξεις. Είναι μια μορφή απάντησης για το πώς ενώνονται οι αντικειμενικές και υποκειμενικές συνθήκες..καλό διάβασμα!!!!

Δημήτρης Αργυρός

By Δημήτρης Αργυρός

ΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ . ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ . ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ. ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ.

2 thoughts on “εργατικά συμβούλια και κομμουνισμός”

Αφήστε μια απάντηση