Τρ. Ιαν 25th, 2022

Στην αντάρτισσα Γιόβανκα

Την Σερβία την επισκέφτηκα για πρώτη φόρα 4 χρόνια από τον πόλεμο και τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ.  Με την χώρα να βιώνει μια μεγάλη οικονομική- πολιτική- εθνική καταστροφή και με τους πολίτες της να ζουν το πένθος, αντιμετωπίζοντας με αξιοπρέπεια τα αποτέλεσμα της καταστροφής , την φτώχεια και την εξαθλίωση. Βομβαρδισμοί και πόλεμος που είχαν ως στόχο να υποταχθεί η Σερβία στους διεθνοποιημένους νόμους της αγοράς με τους ρυθμούς που οι Ευρωπαίοι και  βορειοΑμερικάνοι ήθελαν και όχι η κλίκα του Μιλόσεβιτς, γυρίζοντας   την χώρα 2 δεκαετίες πίσω.  

Τότε ήμουν ο  Έλληνας αδελφός που τους στάθηκε σε μια δύσκολη στιγμή, που δεν φοβήθηκε να τους επισκεφτεί μέσα στους βομβαρδισμούς. Ο ορθόδοξος αδερφός που μας ενώνει η κοινή πίστη, μα και ο αντιιμπεριαλιστής αριστερός που κατανοούσε πως ο πόλεμος των βαλκάνιων εθνικισμών, Σερβικών, Κροατικών, Βόσνιων, Αλβανικών, «μακεδονικών», θα οδηγούσε τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές  δυνάμεις να πατήσουν πόδι στην περιοχή.   Βαλκανικός εθνικιστικός  αλληλοσπαραγμός που ξεκίνησε αμέσως μετά την κατάρρευση της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας. Αυτής την ημιτελούς γραφειοκρατικής απόπειρας των ενωμένων Βαλκανίων. Με τις επιμέρους εθνικιστικές κλίκες να επιχειρούν με την λογική της εθνοκάθαρσης να δημιουργήσουν τα δικά τους εθνικά κράτη, με στόχο να μετατραπούν σε καθαρές αστικές τάξεις.

Κούνια που τους κούναγε… Πρόκειται  για μια  οικονομικά και πολιτικά ατελέσφορη διαδικασία, καθώς από πολύ νωρίς- σε φωτισμένα πνεύματα, ξεκινώντας από τον Ρήγα και φτάνοντας στο Λέων Τρότσκι- είχε κατανοηθεί πως οι επιμέρους εθνικές αστικές τάξεις των Βαλκανίων δεν θα ήταν δυνατόν να δημιουργήσουν ισχυρά οικονομικά ανεξάρτητα εθνικά κράτη.  Κάτι που το βλέπουμε και σήμερα, ξεκινώντας από τον αδύνατο κρίκο του ευρωενωσιακού οικοδομήματος την Ελλάδα και καταλήγοντας στο  μπουρδέλο/προτεκτοράτο του ΝΑΤΟ, το Κόσσοβο. Με την Σερβία την αμέσως μετά την Ελλάδα, μεγαλύτερη οικονομική και πολιτική δύναμη ακόμη και σήμερα να μην μπορεί να ορθοποδήσει.

Μια μυρωδιά αυτής της εθνικής , πολιτιστικής και οικονομικής παρακμής πήραμε το 4ημερο 24-28 Οκτωβρίου με την επίσκεψη που οργάνωσε ο Σύνδεσμος Ελληνοσερβικής φιλίας στο πολύ  όμορφο Βελιγράδι.  Σε μια υπέροχη πράσινη και με σχέδιο πόλη, με δεκάδες ιστορικά μνημεία και δημόσιους χώρους που ακόμη δεν τους έχει αγγίξει η ολοκληρωτική εμπορευματοποίηση. Με ρυθμούς ζωής σημαντικά πιο χαλαρούς από τους δικούς μας  και ένα εμφανώς ολοκληρωμένο δίκτυο μέσων μαζικής μεταφοράς.

Στοιχεία που αποδεικνύουν πως χρειάζεται ακόμη αρκετός καιρός για να ολοκληρωθεί η καθολική επικράτηση των δομών του ολοκληρωτικού καπιταλισμού που εμπορευματοποιεί τον χώρο, τον χρόνο, την ίδια την βιοπολιτική οντότητα. Με τα ανισόμετρα χαρακτηριστικά να κυριαρχούν πάνω στα συνδυασμένα χαρακτηριστικά των δομών του ολοκληρωτικού καπιταλισμού.   Εν ολίγοις η οικονομική υπανάπτυξη έχει και τα θετικά της, ο δρόμος όμως έχει ανοιχτεί…

 Και όμως η φτώχεια και η οικονομική μιζέρια είναι εμφανής ακόμη και στο κέντρο του Βελιγραδίου, παρά την αξιοπρέπεια των Σέρβων, με τα δεκάδες μικρά καζίνα και τις διαφημίσεις πορνείας. Ταυτόχρονα  ο εθνικιστικός μεγαλοϊδεατισμός παραμένει ζωντανός και κυρίαρχος, αν και λαβωμένος. Και επειδή είναι λαβωμένος- σε συμβολικό επίπεδο τουλάχιστον- σηκώνει παραπάνω το μπόι του, από τι του επιτρέπουν οι οικονομικές – πολιτικές συνθήκες.  Έτσι κάπως  εξηγώ την οικοδόμηση μιας τεραστίων διαστάσεων εκκλησία του Άγιου Σάββα που θέλει να μοιάσει την λαμπρότητα της Αγίας Σοφίας.

Δεν μπορώ να μαντέψω ποιο θα είναι το μέλλον αυτής της όμορφης χώρας. Οι πολιτικές  ηγεσίες της, εθνικιστικές και τυπικά δημοκρατικές , ακολουθούν  την πεπατημένη καταστροφική οδό της υποταγής στο ΔΝΤ, με τον γκομενιάρη Στρος να γίνεται ο σύμβουλος τους,  και την ανοικτή προοπτική να ενταθούν στην καταστροφική  ΕΕ.  Ο λαός από την άλλη παρά την αξιοπρέπεια του δείχνει κουρασμένος, υποταγμένος και απογοητευμένος και προσπαθεί να τα φέρει βόλτα, με όποιο τρόπο βρει. Με μια αδύνατη αριστερά που έχει ταυτιστεί τόσο  με το καθεστώς Τίτο, όσο και με το καθεστώς του Μιλόσεβιτς.

Το δεύτερη μέρα της παραμονής μας  στο Βελιγράδι γίνονταν η κηδεία της Γιόβανκα Μπροζ, της γυναίκας του Τίτο.  Από όλες τις χώρες της πρώην ενωμένης Γιουγκοσλαβίας, εκατοντάδες πολίτες  αποχαιρέτησαν την  Γιόβανκα Μπροζ. Άνθρωποι κάθε ηλικίας δεν αποχαιρετούσαν μόνο την κυρία Τίτο, αλλά έκαναν ένα ακόμη μνημόσυνο στην ιδέα της Ενωμένης Γιουγκοσλαβίας. Την παρακάτω παράγραφο την αλίευσα από το ιντερνέτ:  «Χαρακτηριστική είναι η απάντηση που έδωσε συνταξιούχος καθηγητής στην ερώτηση δημοσιογράφου τι θυμάται από την περίοδο που η Γιόβανκα Μπροζ ήταν η “πρώτη κυρία” της Γιουγκοσλαβίας. Ο καθηγητής απάντησε: «Θυμάμαι ότι τότε, όταν άνοιγα το πρωί το ψυγείο, είχα τι να δω ενώ σήμερα το ανοίγω και βλέπω τι δεν έχω»( http://62.1.45.243/default.aspx?id=1979381&nt=103).

Εύχομαι σε σύντομο χρονικό διάστημα το όραμα της ενωμένης  Γιουγκοσλαβίας και ακόμη καλύτερα των ενωμένων Βαλκανίων να ξαναζωντανέψει. Μόνο που για να συμβεί αυτό  χρειάζεται να ξαναζωντανέψει η σοσιαλιστική προοπτική σε μια νεα βάση.

Μέχρι τα τότε να μου επιτρέψετε να περιπλανιέμαι στα γοητευτικά, αντιφατικά και πολυπολιτισμικά Βαλκάνια που οι εθνικισμοί δεν θα μπορέσουν πότε να τα ομογενοποιήσουν.  Η μακεδονική σαλάτα παραμένει ζωντανή και εξόχως πιο νόστιμη….

Δημήτρης Αργυρός

By Δημήτρης Αργυρός

ΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ . ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ . ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ. ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ.

Αφήστε μια απάντηση