1984- η ολοκληρωτική δυστοπία


1984 από tvxorissinora

Είναι η κινηματογραφική μεταφορά του τελευταίου μυθιστορήματος του Τ. Όργουελ, μια οξεία καταγγελία των ολοκληρωτικών και αυταρχικών καθεστώτων του 20 αιώνα. Είτε αυτά είναι της καπιταλιστικής δύσης, είτε της “σοσιαλιστικής” ανατολής.

Βρισκόμαστε σε μια φανταστική ολοκληρωτική εφιαλτική δυστοπία της Ωκεανίας που παρακολουθεί διαρκώς και με κάθε τρόπο τους πολίτες. Κεντρικός ήρωας ο Ο. Σμίθ ένας κυβερνητικός υπάλληλος και μέλος του εξωτερικού κόμματος της Ωκεανίας. Μίας χώρας που έχουμε τρεις τάξεις: τα μέλη του εσωτερικού κόμματος που κυβερνάνε, τα μέλη του εξωτερικού κόμματος που ως κρατικοί υπάλληλοι διήκουν  και τάξη η τάξη των προλετάριων.

Το κόμμα ασκεί την ολοκληρωτική του εξουσία παρακολουθώντας τους πολίτες μέσω τηλεοθονών, ακόμη και μέσα στα σπίτια τους. Μα όλα και όλοι ελέγχονται από το μεγάλο αδερφό, όλα πηγάζουν από την ολοκληρωτική του δύναμη. Κάθε ελευθερία έχει ποινικοποιηθεί, Ενώ έχει δημιουργηθεί μια νέα γλώσσα που περιορίζει ή επιχειρεί να περιορίσει ακόμη και την ελευθερία σκέψης.

ο Ήρωας λοιπόν του βιβλίου και της ταινίας εναντιώνεται σε όλα αυτά, ερωτεύεται, την στιγμή που ο έρωτας είναι μια κολάσιμη πράξη που χαλάει  την ολοκληρωτική δομή της εξουσίας.

Το κλειστό ταξικό μοντέλο των τριών τάξεων της μυθιστορηματικής  Ωκεανίας από μια φιλοσοφική οπτική   ταιριάζει με το συστημα καστών στην αρχαία Αίγυπτο ή στην Ινδία και την ταξική διάρθρωση της πολιτείας του Πλάτωνα, παρά με το ολοκληρωτικό(;;) μοντέλο των Ναζί ή πιο πολύ του Στάλιν. Παρόλο που οι δημόσιες αυτοκριτικές και η λέξη αδερφός ταιριάζουν στην εικόνα των χωρών του “υπαρκτού σοσιαλισμού”.

Ο ολοκληρωτικός του όμως χαρακτήρας με την εφεύρεση, την δημιουργία μιας ολοκληρωτικής γλώσσας και της χρήσης της νέας τεχνολογίας για τον έλεγχο των πάντων ακόμη και μέσα στο σπίτι τους, προσομοιάζει με τις σύγχρονες ολοκληρωτικές καπιταλιστικές βιοεξουσιαστικές πρακτικές.

Με την πολυφωνική μονοφωνία των ΜΜΕ να παράγει την σύγχρονη “νέα γλώσσα” της  υποταγής στο συστημα. Ένα πολύ επιστημονικά διορθωμένο συστημα που ποτέ τους δεν το φαντάστηκε ούτε ο Χίτλερ, ούτε οι σταλινικοί ινστρούχτορες. Ένα σύστημα στα χέρια όχι μόνο του κράτους, ούτε καν του κράτους μα στα χέρια ιδιωτών, στα χέρια των μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων.

Ενώ η χρήση της νέας τεχνολογίας σήμερα είναι πιο εφικτή από ποτέ.Ας δούμε μόνο τις λειτουργίες του φατσοβιβλίου ή τις δυνατότητες των νέων έξυπνων κινητών για να δούμε πως σήμερα οι δομές της κρατικής και ιδιωτικής εξουσίας μπορούν να μας παρακολουθήσουν με πιο ολοκληρωτικό τρόπο.

Ταυτόχρονα βέβαια τα ίδια τα μέσα εμπεριέχουν και τις δυνατότητες για την χειραφέτηση, όπως φάνηκε με την  χρήση του facebook   και του twitter ή της  πειρατικής/ ελεύθερης ΕΡΤ και ΕΡΑ.

Η τελευταία λέξη του πρωταγωνιστή του 1984 μετά την δημόσια απολογία του σ αγαπώ υποδηλώνει πως  όσο και ολοκληρωτική είναι η εξουσία η σκέψη, η επιθυμία μπορεί να παραμείνει ελεύθερη. Μια καντιανή-  οπτική που δεν με βρίσκει σύμφωνο, θεωρώ πως ολοκληρωτική εξουσία δεν μπορεί να υπάρξει για μακρόν…μια κατάσταση εξαίρεσης, ένα καθεστώς έκτακτης ανάγκης, όσο και να διαστρέψει τα πράγματα, χρησιμοποιώντας μια “νέα γλώσσα” ή την καταστολή, ο ωκεανός των επιθυμιών, των δυνατοτήτων και των αναγκών θα το πνίξει.

Ιστορικά τα ολοκληρωτικά καθεστώτα δεν επέζησαν για μακρόν…ούτε καν  στις εποχές του μεσαίωνα..ακόμη και η ολοκληρωτική κοινωνία της αρχαίας Αιγύπτου είναι γεμάτες εξεγέρσεις, ας μην ξεχνάμε πως και η μονοθεϊστική αντίληψη στην  Αίγυπτο γεννήθηκε.

Δημήτρης Αργυρός

 

avatar

Δημήτρης Αργυρός

ΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ . ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ . ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ. ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ.

Αφήστε μια απάντηση