Από τον “Κατά του σταλινισμού, σε κάθε του μορφή” στον κομμουνισμό της ατομικότητας

Εξαιρετικό το κείμενο του Δημήτρη Μπελαντή για το φαινόμενο του Σταλινισμού. Το πρώτο- από μια σειρά κειμένων του- που όπως και ο ίδιος γράφει θα παρουσιάσει με κριτικό τρόπο τα βασικά ρεύματα του επαναστατικού κουμμουνιστικού κινήματος του 20ου και του 21ου αιώνα. Από την πλευρά μου θα επιχειρήσω κάποιες κριτικές παρατηρήσεις επί του κειμένου του Δημήτρη Μπελαντή, σε μια κατεύθυνση ριζικά διαφορετική.

  1. Το κείμενο δεν απαντάει νομίζω στο ερώτημα αν μπορούσε το πράγμα να είχε πάει αλλιώς ή αν ήταν ιστορική νομοτέλεια η επικράτηση του Σταλινισμού. Υπήρχε δηλαδή η δυνατότητα οικοδόμησης του σοσιαλισμού- κομμουνισμού είτε στη πρώτη ανώριμη φάση του, είτε στην αναπτυγμένη;  Η συγκεκριμένη απάντηση θα βοηθήσει στο στρατηγικό επανασχεδιασμό του επαναστατικού κομμουνιστικού ρεύματος. Η απάντηση θαρρώ δεν είναι τόσο αυτονόητη ή δεν είναι τόσο εύκολη και συσχετίζεται με την εποχή, την συνολική κίνηση, ανάπτυξη και κρίση του καπιταλισμού ή την δυνατότητα του υποκειμένου προλεταριάτο ή εργατική τάξη για τον εαυτό της να αυτοκυβερνηθεί ή να παραδώσει την εξουσία σε ένα άλλο στρώμα ή τάξη.

  2.   Από αυτή την οπτική θα τολμήσω να πω πως η Ρώσικη Επανάσταση ήταν η τελευταία εκδοχή των αστικών επαναστάσεων, σε μια χώρα που δεν υπήρξε δυνατή αστική επανάσταση για να την κάνει και αυτό το ρόλο τον πραγματοποίησε το μπολσεβίκικο κόμμα και οι λαικές δυνάμεις που το ακολούθησαν. Με μια εργατική τάξη όχι απλώς μικρή σε πληθυσμό, αλλά εξίσου αδύνατη πολιτικά. Έτσι αυτό που συνέβη είναι μια αντικαπιταλιστική επανάσταση που όμως ολοκλήρωσε το καπιταλιστικό προτσές.  Και από αυτή την οπτική πήγε πολύ μακριά, αλλά δίχως να υπάρχουν οι δυνατότητες για κάτι άλλο.

  3. Ας υποθέσουμε πως η εργατική τάξη ήταν πολιτικά  δυνατή και πληθυσμιακά μεγάλη που αυτό θα σήμαινε πως είχε ολοκληρωθεί η καπιταλιστικοποίηση. Θα ήταν δυνατόν  να αυτοκυβερνηθεί ή και πάλι θα μεταβίβαζε την εξουσία σε άλλη τάξη, κοινωνικό στρώμα ή  φορέα; Νομίζω πως μια απάντηση θα δώσει ο Δημήτρης Μπελαντής στα επόμενα κείμενα του, και ειδικότερα όταν μιλήσει για τον τροτσκισμό , τον εργατισμό και τον συμβουλιακό κομμουνισμό. Δίχως να θέλω να προκαταβάλω απαντήσεις, παρόλο που κάνει κριτική στον λαικομετωπισμό ή δεν συμφωνεί ούτε με τον εργατισμό ή τον συμβουλιακό κομμουνισμό, επιμένει στον πρωτοπόρο ρόλο  της εργατικής τάξης σε συνάρτηση με την οικοδόμηση ενός ιστορικού μπλοκ κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων. Προσωπικά αμφισβητώ τόσο την χρησιμότητα και κυρίως την αποτελεσματικότητα του κόμματος – πρωτοπορία της εργατικής τάξης του Λένιν, Τρότσκι, ιδιαίτερα στην εποχή του ολοκληρωτικού καπιταλισμού, όσο και τον εργατισμό ή τον συμβουλιακό κομμουνισμό στις ποικίλες εκφράσεις του, ιδιαίτερα πάλι την εποχή του ολοκληρωτικού καπιταλισμού.

  4. Στην εποχή του ολοκληρωτικού καπιταλισμού βρισκόμαστε τόσο κοντά  στο κομμουνισμό, από την άποψη της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων ή των δυνατοτήτων, όσο και πολύ μακριά από την άποψη των επιθυμών και των αναγκών. Ειδικότερα αν μιλάμε για αυτό που είδαμε και γνωρίζουμε ως κομμουνισμό και που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά μια κολεκτιβίστικη κοινωνία.  Ίσως πρέπει και να αναστοχαστούμε τον κομμουνισμό- δηλαδή μια ελεύθερη κοινωνία κοινοκτημοσύνης- ως μια πολύμορφη και ανοικτή σχέση μεταξύ ατόμων. Όχι των ατόμων που διαχειρίζεται με επιδεξιότητα η κοινωνία της καπιταλιστικής αλλοτρίωσης, αλλά τα άτομα και η μοριακότητες που τελούν εν ελευθερία, συμπράττουν σε σχέσεις, οικοδομούν συλλογικότητες, αλλά με την ίδια ελεύθερη δυνατότητα κινούνται μοναχικά και ατομικά, σε κάποιο βαθμό και επίπεδο. Ναι γνωρίζω πως είναι μια άκρως αιρετική άποψη, σχεδόν αναρχοατομικιστική, αλλά δεν το πιστεύω, δίχως να χω και κανένα πρόβλημα να το αποδεχτώ. Πιστεύω απλά πως πρέπει να συνεχίζουμε από εκεί που έχει μπλοκαριστεί η κοινωνική εξέλιξη και να μην επιστρέφουμε σε τόπους που η ιστορία έχει λύσει τους γρίφους της.

  5. Το τι μορφή και με ποιες διαδικασίες θα οικοδομηθεί ένας κομμουνισμός της ατομικότητας, ποια θα είναι τα πλαίσια της διαδικασίας υπέρβασης του καπιταλισμού και της διαδικασίας της οικοδόμησης του κομμουνιστικού μετασχηματισμού είναι ένα ανοικτό ζητούμενο, με άξονες: Το ρόλο των υποτελών τάξεων ως ένα πεδίο αντίστασης και ριζικής αμφισβήτησης του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.  Το ρόλο των πρωτοπόρων δυνάμεων ως το πεδίο μιας συνειδητής πολιτικής παρέμβασης αλλά και μιας συνειδητής οικοδόμησης δημιουργίας μιας κομμουνιστικής “μορφής ζωής” στο σήμερα. Την διαδικασία της διαλεκτικής αναίρεσης του προλεταρίου ως “τάξη για τον εαυτό του” σε “ελεύθερο συνεταιρισμένο παραγωγό”, φορέα αξιών και τρόπων ζωής δυνητικά κομμουνιστικό. Επίσης συνειδητά μιλάω για “ελεύθερο συνεταιρισμένο παραγωγό” και όχι για την αφαίρεση κοινωνία “ελεύθερων  συνεταιρισμένων παραγωγών”.

    το κείμενο του Δημήτρη Μπελαντή βρίσκεται εδώ

 

 

avatar

Δημήτρης Αργυρός

ΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ . ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ . ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ. ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ.

Αφήστε μια απάντηση