παγκόσμιος σοσιαλισμός: τόσο κοντά, μα και τόσο μακρυά

Την  εποχή του ιμπεριαλισμού  το έθνος- κράτος έπαιζε το πρωταγωνιστικό ρόλο στην καπιταλιστική παραγωγή/ αναπαραγωγή  του συστήματος, με αποτέλεσμα όχι μόνο την σχετική αυτονομία του πολιτικού επί  του οικονομικού, αλλά την πρωτοκαθεδρία του, ιδιαίτερα σε χώρες με οικονομικές και παραγωγικές δυσμορφίες και ανισομέρειες. Καθώς δια της ηγεμονίας του πολιτικού, κατασκευάζονταν και οι παραγωγικές και οικονομικές ροές, κατασκευάζονταν και την  αντίστοιχη οικονομική καπιταλιστική ελίτ.  Όπως συνέβη και στην Ελλάδα με την ιδιομορφία όμως της ύπαρξης μιας διεθνοποιημένης αστικής εμπορευματικό/ εφοπλιστικής ελίτ, που σίγουρα την ευνόησε η δημιουργία ενός ιδιόρρυθμου έθνος-κράτους, βλέποντας το από τότε ως μια εσωτερική αποικία τους, αλλά οι στοχεύσεις της, ξεπερνούσαν τις αναγκαιότητες του νεοελληνικού έθνους-κράτους.  

Στην εποχή λοιπόν της πρωτοκαθεδρίας του έθνους-κράτους επί  των ολοκληρώσεων  και της αυτονομίας του πολιτικού επί  του οικονομικού  ήταν σχετικά εύκολη υπόθεσή η  άσκηση μιας πολιτικής  που ενσωμάτωνε λαϊκά και εργατικά συμφέροντα στην κρατική παραγωγική και αναπαραγωγική πολιτική μηχανή.  Ήταν σχετικά πιο εύκολη υπόθεση η ταξική πάλη, ο αγώνας των λαϊκών και εργατικών τάξεων  να κατακτά νίκες, και να επιβάλει σε ένα βαθμό τις διεκδικήσεις τους. Ήταν σε ένα βαθμό, μια σχετικά εύκολη υπόθεση,  η άσκηση μιας σοσιαλδημοκρατικής πολιτικής.

Αυτή η εποχή έχει περάσει, και δεν πρόκειται να ξαναρθεί. Ζούμε στην εποχή του παγκοσμιοποιημένου ολοκληρωτικού καπιταλισμού, εποχή στην οποία  οι οικονομικές ολοκληρώσεις δεν έχουν μόνο το πρώτο λόγο σε σχέση με το έθνος –κράτος, αλλά καθορίζουν σε ένα ολοκληρωτικό βαθμό τις πολιτικές επιλογές των εκάστοτε πολιτικών. Η αυτονομία του πολιτικού επί του οικονομικού έχει περάσει ανεπιστρεπτί, αυτό δεν συνεπάγεται πως έχουμε ξαναπεράσει στην εποχή του  έθνους- κράτος- χωροφύλακα της αστικής τάξης. Αλλά έχουμε ένα έθνος –κράτος που είναι μια παραγωγική  πολιτική μηχανή της παγκοσμιοποιημένης αναπαραγωγής του κεφαλαίου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να είναι σχετικά αδύναμη η παρέμβαση της ταξικής πάλης και των λαϊκών εργατικών αγώνων στα πλαίσια των εθνοκρατικών παραγωγικών μηχανών του ολοκληρωτικού καπιταλισμού. Είναι σχετικά αδύναμη και αδύνατη η άσκηση μιας σοσιαλδημοκρατικής εθνοκεντρικής πολιτικής.

Βέβαια  η εποχή, η περίοδος, το στάδιο του ολοκληρωτικού καπιταλισμού δεν μηδενίζει τις οικονομικές και παραγωγικές ανισομετρίες, δεν μηδενίζει τους οικονομικούς και παραγωγικούς ανταγωνισμούς, στον ολοκληρωτικό καπιταλισμό δεν ξεμπερδεύουμε με τις έννοιες,  όπως ιμπεριαλισμός. Σε περιόδους ιστορικής κρίσης, οικονομικής κρίσης και ιστορικής αδυναμίας της καπιταλιστικής αναπαραγωγής, οι οικονομικοί, παραγωγικοί ανταγωνισμοί οξύνονται -εσωτερικά και εξωτερικά- και ο ιμπεριαλισμός επιστρέφει ως βρικόλακας, ακόμη πιο βάρβαρος και αδηφάγος.

Μόνο που η παγκοσμιοποιημένη οικονομική και παραγωγική αλληλεξάρτηση, η παγκοσμιοποιημένη παραγωγική μηχανή παίζει το τελευταίο ρόλο και δεν αφήνει να τιναχτεί η μηχανή στο αέρα. Ή τουλάχιστον μέχρι τα τούδε αυτό συνέβαινε. Απεναντίας αυτό που συμβαίνει είναι οι μεγάλες ιμπεριαλιστικές καπιταλιστικές δυνάμεις να «μισθώνουν» μικρότερες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις ή τοπικούς παίχτες, τοπικούς «πειρατές», σεΐχηδες κτλ.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δίνεται μεν η δυνατότητα σε κάποιες πολιτικές δυνάμεις να παίζουν ένα ρόλο ανάμεσα στους οικονομικούς και παραγωγικούς ανταγωνισμούς, ανάμεσα στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς. Μια δυνατότητα όμως που έχει συγκεκριμένα όρια και πλαίσια με αποτέλεσμα οι πολιτικές και κυβερνητικές απαντήσεις να έχουν συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης και οι πολιτικοί να είναι εξαιρετικά  αναλώσιμα υλικά. Πόσο μάλλον που όπως είπαμε οι μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και οι πολιτικοοικονομικές ολοκληρώσεις καθορίζουν σε μια τελευταία ανάλυση το ρου των εξελίξεων και των γεγονότων.

Η συγκεκριμένη κατάσταση πραγμάτων κάνει εξαιρετικά δύσκολο το σπάσιμο της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας, το σπάσιμο του καπιταλιστικού ολοκληρωτικού πλέγματος.   Το έξω από την ΕΕ και το ευρώ- κάτω  από τις συγκεκριμένες πολιτικές συνθήκες και το συγκεκριμένο συσχετισμό δύναμης –  οδηγεί σε μια μορφή ενός εθνοκεντρικού σοσιαλδημοκρατικού καπιταλιστικού δρόμου, δίχως τις κυρίαρχες  καπιταλιστικές ελίτ, που χουν συνδεθεί με τις παγκοσμιοποιημένες ολοκληρώσεις.

Με την σοσιαλδημοκρατική διαχείριση να τις αναλαμβάνει το λαϊκό/ εργατικό μπλοκ εξουσίας  που θα χει πάρει την εξουσία και με οποιοδήποτε τρόπο θα την υπερασπίζεται. Και θα την υπερασπιστεί αποτελεσματικά,  αν αλλάξουν οι αξίες και οι τρόποι ζωής, αν αλλάξουν οι προτεραιότητες, αν αλλάξει η παραγωγική βάση. Και από αυτή την οπτική, μπορούμε να μιλάμε για μια επαναστατικού τύπου διαδικασία, με την εξουσία να την έχουν συνειδητές πολιτικές δυνάμεις και συνειδητό το λαϊκό/ εργατικό  παράγοντα.

Ναι μιλάω για μια σοσιαλδημοκρατική διαχείριση και όχι για ένα σοσιαλιστικό μετασχηματισμό  καθώς ο τελευταίος σοσιαλιστικός μετασχηματισμός  συνδέεται με την παγκόσμια παραγωγική αλληλεξάρτηση.  Με άλλα λόγια  αν ήταν μια φορά αδύνατος ο «σοσιαλισμός σε μόνο μια χώρα» στην εποχή του ιμπεριαλισμού,  σήμερα στην εποχή του ολοκληρωτικού καπιταλισμού  είναι εκατό. Αυτό δεν κάνει αδύνατη μια τέτοια διαδικασία, που παγκόσμια έχουμε και θετικά και αρνητικά παραδείγματα. Θετικά παραδείγματα, όπως η Κούβα ή αρνητικά την Βόρειο Κορέα.

Ακόμη πιο αδύνατος είναι ο μετασχηματισμός των ολοκληρωτικών καπιταλιστικών ολοκληρώσεων σε σοσιαλιστικές ολοκληρώσεις. Ολοκληρώσεις όπως είναι η ΕΕ δεν καλυτερεύει δεν βελτιώνεται, πόσο μάλλον να μετασχηματιστεί σε κάτι διαφορετικό, σε μια σοσιαλιστική/ κομμουνιστική ολοκλήρωση.

Αδύνατη είναι και μια πανευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατική πολιτική διαχείριση, στο βαθμό που το οικονομικό, οι οικονομικές ολοκληρώσεις ,  έχουν  καταπιεί,  έχουν αποικίσει κάθε μορφή και έκφραση, κάθε κοινωνικοπαραγωγική ικμάδα.   Απέναντι στους τεχνοκράτες και στους  χρηματιστές- που τα πάντα είναι χρήμα και νούμερα- κανένα πανευρωπαϊκό σοσιαλδημοκρατικό  σχέδιο δεν έχει μέλλον.  Εκτός και αν πανευρωπαϊκά αναπτυχθεί μια εξεγερτική και  επαναστατική δυναμική που θα ενοποιήσει τα πανευρωπαϊκά λαϊκά/ εργατικά  στρώματα.

Και εδώ είναι το μεγάλο ερώτημα και ζήτημα της εποχής μας. Παρόλο που και πάλι και σε ένα βαθμό η αντίσταση προπορεύεται της εξουσίας, με αποτέλεσμα τα φαινόμενα της εποχής μας,  να ναι αντεστραμμένες εικόνες και «γλώσσες» της αντίστασης, δεν υπάρχει δεν υφίσταται μια ενοποιημένη γλώσσα, ένα κοινό «γλωσσικό παίγνιο» που θα αναγνωρίζεται από τους αγωνιζόμενους φορείς, τόπους και πεδία. Αυτό δεν υφίστατο στα πλαίσια μιας χωρικής και γεωγραφικής ενότητας, είναι αδύνατο ή φαίνεται αδύνατο να συμβεί πανευρωπαϊκά ή και παγκόσμια , τουλάχιστον σε αυτή την ιστορική συγκυρία, για να μην πω ιστορική περίοδο.

Αδιέξοδο;; Φαντάζει αδιέξοδο αλλά η συσχέτιση μιας πολυδύναμης κρίσης και μιας τεράστιων διαστάσεων υποτίμησης της εργατικής δύναμης και του συντελεστή άνθρωπος, σε μια εποχή εξίσου  τεραστίων διαστάσεων παραγωγικών δυνατοτήτων, μετατρέπει τα πράγματα και τα γεγονότα, σε μια καταξεραμένη περιοχή, έτοιμη με την πρώτη σπίθα  να κατακαεί.  Είτε βέβαια  προς το καλύτερο, είτε προς το χειρότερο…για το παγκόσμιο σοσιαλισμό ή για την παγκόσμια βαρβαρότητα.

Δημήτρης Αργυρός

avatar

Δημήτρης Αργυρός

ΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ. ΑΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ . ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ . ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ. ΓΙΑΤΙ ΟΥΤΟΠΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ.

Αφήστε μια απάντηση