επιστημολογικό το ταξικό κριτήριο;

Στο  http://argiros.net/?p=7483 μίλησα για το επιστημολογικό ταξικό κριτήριο σε σχέση με τον ρεαλισμό και τον πραγματισμό. Αλλά θα μου πουν κάποιοι από πού και ως που επιστημολογικό το ταξικό κριτήριο ;   Ας δούμε τι εννοούμε με την λέξη επιστημολογικό. Η λέξη βγαίνει από την λέξη  επιστήμη, που με μια ευρεία έννοια του όρου σημαίνει την κατάκτηση μιας  καθολικής  γνώσης, βεβαιωμένης με λογικά επιχειρήματα.  Και προσωπικά μένω σε αυτή την άποψη που μας οδηγεί στην αποκάλυψη  μιας καθολικότητας και όχι μόνο στην αποκάλυψη της γνώσης των θετικών επιστημών ή μιας θετικιστικής επιστημολογίας.

Επιστημολογία λοιπόν είναι ο λόγος με τον οποίο γνωρίζουμε του τι γνωρίζουμε, και στα ελληνικά ταιριάζει με τον όρο γνωσιοθεωρία, δίχως να είναι ταυτόσημος, καθώς ο όρος επιστημολογία παίρνει καθολικότερο χαρακτήρα, καθώς προϋποθέτει μια διαδικασία, μια σπουδή, μια μετοχή και συμμετοχή σε μια «μορφή ζωής», δεν είναι προϊόν επιστημονικού εργαστηρίου, άλλα μιας ιστορικής διαδικασίας.  Είναι η μετοχή, η συμμετοχή σε ένα «παράδειγμα», σε μια κοινότητα  σε σχέση και σε σύγκρουση με άλλες κοινότητες και παραδόσεις .

Στα πλαίσια ενός τρόπου παραγωγής και  ενός κοινωνικού σχηματισμού που καθορίζει, επι-καθορίζει  την διαδικασία, τις δομές και την ιστορία απόκτησης και της κατασκευής της γνώσης ή αυτού που  χαρακτηρίζεται ως γνώση. Κατά συνέπεια δεν μιλάμε για μια ουδέτερη διαδικασία και ιστορία αλλά για μια κοινωνικά, πολιτικά και σε τελευταία ανάλυση ταξικά καθορισμένη διαδικασία, για αυτό το λόγο και το ταξικό κριτήριο είναι ένα επιστημολογικό κριτήριο.

Ποιας επιστήμης επιστημολογικό κριτήριο  όμως; Σε ένα γενικότερο πλαίσιο όλων των επιστημών,  κοινωνικών και θετικών, της επιστήμης εν γένει. Αυτών των επιστημών που έχουν ως στόχο να ωφελήσουν την ζωή, να καλυτερέψουν την ζωή.  Και για να το πράξουν, για να έχουν το καλύτερο δυνατόν αποτέλεσμα, για την μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού της γης και για την φυσική ισορροπία, δεν μπορούν παρα να προκρίνουν, ένα συγκεκριμένο  το ταξικό κριτήριο, που να μιλάει προς όφελος της, προς το συμφέρον της θιγόμενης πλειοψηφίας και της φυσικής ισορροπίας.

Άρα όλες οι οπτικές ασυνείδητα, συνειδητά, ξεκάθαρα ή συγκαλυμμένα επιλέγουν ταξικό κριτήριο.

Το ζητούμενο είναι ποιος, για ποιον λόγο και πιο ταξικό κριτήριο επιλέγεται και ποιον συμφέρει.

Τελικά πρόκειται για το κριτήριο μιας καθολικής φιλοσοφίας της ιστορίας- που έχει ως στόχο και σκοπό- την αυτοσυνειδησία της ελευθερίας.  Μόνο που η  πραγμάτωση της ελευθερίας προϋποθέτει- σε τελευταία ανάλυση- την αταξική κομμουνιστική κοινωνία.

Μιλάω συνειδητά  για ένα ταξικό κριτήριο και όχι για αστική ή προλεταριακή επιστήμη. Ο διαχωρισμός ανάμεσα σε μια αστική ή προλεταριακή επιστήμη, ή σε αστική και προλεταριακή τέχνη ή σε μια αστική και προλεταριακή φιλοσοφία, είναι μια ιδεαλιστική – πλατωνικού τύπου- αφαίρεση. Το φιλοσοφικό, επιστημονικό και καλλιτεχνικό γίγνεσθαι είναι μια μακρά αντιφατική  διαδικασία κατάκτηση της καθολικής γνώσης με τομές και ασυνέχειες.  Προσοχή όμως οι τομές και οι ασυνέχειες δεν συνιστούν πάντα την εξαφάνιση της πρότερης κατάστασης, μα την μεταβίβαση ως μια αντίστροφη εικόνα και σχέση. Πόσο μάλλον που μέχρι να ολοκληρωθεί μια διαδικασία το ηγεμονικά κυρίαρχο τμήμα επικαθορίζει τις μορφές, αρά το αστικό επί του προλεταριακού.   Πόσο μάλλον που και στη  θεωρία  η μελλοντική κοινωνία που θα διαδεχθεί την καπιταλιστική κοινωνία  δεν θα είναι η προλεταριακή κοινωνία- που παραμένει μια μεταβατική ταξική κοινωνία με την εξουσία να την έχουν οι προλετάριοι- αλλά η αταξική  κομμουνιστική κοινωνία. Δηλαδή στην αταξική κοινωνία  δεν θα μιλάμε για προλεταριακή επιστήμη, προλεταριακή τέχνη και φιλοσοφία, αλλά για την φιλοσοφία, την τέχνη και την επιστήμη της αταξικής κοινωνίας, για την πραγματική ανθρώπινη ιστορία. Άρα συνιστά και πολιτικό λάθος στα πλαίσια αυτής της μεταβατικής κοινωνικής κατάστασης να μιλάμε για μια προλεταριακή κουλτούρα, φιλοσοφία και επιστήμη. Σωστότερο είναι να μιλάμε για μια κομμουνιστική κουλτούρα, φιλοσοφία και επιστήμη.

Και πάλι όμως χρειάζεται προσοχή , ιδιαίτερα στην εποχή μας: Το τι και για πια επιστήμη, φιλοσοφία και τέχνη θα μιλάμε –  τότε και όποτε αυτή η μετάβαση ολοκληρωθείς- είναι άκαιρο και α-νόητο να νοηματοδοτηθεί και να περιγράφει τώρα, για ένα απλό λόγο. Όπως έχουμε εκδηλώσει τα παραδείγματα της φιλοσοφίας, της τέχνης και της επιστήμης, ζουν και αναπνέουν εντός των πλαισίων συγκεκριμένων «μορφών ζωής», κανόνων και ερμηνευτικών καταστάσεων. Ε στις σημερινές συνθήκες – επί της απουσίας αυτών των πλαισίων και των «μορφών ζωής» – είναι αδύνατο και α-νόητο όχι μόνο να αναλυθούν αλλά ακόμη και να δειχθούν.

 

Αφήστε μια απάντηση