Οι τελευταίοι προλετάριοι;

Λίγο πριν τη «καταιγίδα του Κορωναιού»,  έκανα μια επίσκεψη στο αγαπημένο μου βιβλιοπωλείου του «Αναγνώστη» στα Ιωάννινα  και έπεσε στα χέρια μου ένα μικρό βιβλίο με ένα  προκλητικό τίτλο.

Το βιβλίο «Οι τελευταίοι προλετάριοι» έχουν συγγραφέα τον Ευστράτιο Τζαμπαλάτη από τις εκδόσεις «Νησίδες».

Έργα του ίδιου συγγραφέα από τις ίδιες εκδόσεις είναι  η «Σανατόπια: Η αναρχική κοινωνία από την θεωρία στην πράξη», το «Λίγο χρόνο ακόμα: Κείμενα και γελοιογραφίες για την αποδόμηση της πραγματικότητας» και η «Αναρχία είναι γένος θηλυκού».

Ο συγγραφέας παρουσιάζεται ως ένα συνεπής προλετάριος, ένας ταξικά συνεπής αναρχικός προλετάριος, που είναι περήφανος  που μεγάλωσε με τα δικά του χέρια, με το δικό του μυαλό , με το δικό του ιδρώτα που ποτέ, μα ποτέ δεν εκμεταλλεύτηκε κανένα και καμία και αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο για την ανθρωπότητα.

Και όλα αυτά όχι λόγω υποκειμενικών και αντικειμενικών συνθηκών ,  αλλά από αγάπη για τον άνθρωπο και την ανθρωπότητα.

Ναι είναι πράγματι μια πολύ ωραία κατάσταση πραγμάτων, μια πολύ όμορφη οντολογική κατάσταση πραγμάτων, μια βίωση του κομμουνισμού ως οντολογία, όπως γράφω και στο βιβλίο μου «Οι Δυναμικές της χειραφέτησης», που δεν θέλω και δεν έχω κανένα στοιχείο να το αμφισβητήσω για τον συγγραφέα.

Σίγουρα ένα τμήμα των προλεταρίων ζει κάπως έτσι, είτε ως μια αντικειμενική συνθήκη που αλλάζει όταν δημιουργούν οι συνθήκες και κάποιοι ακόμη πιο ελάχιστοι ως μια συνειδητή ταξική πολιτική επιλογή.

Για να είμαι ειλικρινής , θα έλεγα  πως σε ένα προσωπικό επίπεδο –  τόσο σε ένα υποκειμενικό, όσο και ένα αντικειμενικό επίπεδο- μάλλον δεν ισχύει και ζω ως ένας μισθωτός με κάποιες μικρές  «καβάτζες»,  και σίγουρα οι συνθήκες ζωής μου, η βιοπολιτική μου οντότητα ως ανάπηρου δεν το επιτρέπουν, ως ανάπηρος έχω αγοράσει και όσο μεγαλώνω θα συνεχίζω να αγοράζω υπηρεσίες.

Το βιβλίο αυτού του ταξικά συνειδητά αναρχικού εργάτη είναι όντως προκλητικό από πολλές οπτικές και για αυτό το λόγο με κριτικό μάτι  θα πρέπει να διαβαστεί από τους ανθρώπους, τους εργάτες και τις εργάτριες, τις πολιτικές δυνάμεις της «αριστεράς» και της «άκρας αριστεράς» και της «αναρχίας» που ασκούν πολιτική με βάση την «ταξική πάλη».

Ας δούμε κάποια στοιχεία που σε προσωπικό επίπεδο μου έκανε εντύπωση, σε κάποιους άλλους και άλλες δύναται να μείνουν σε κάποια άλλα στοιχεία αυτού του βιβλίου :

Ο συγγραφέας μιλάει από καρδιάς- και σε ένα προσωπικό επίπεδο για τις δικές του εργατικές, εργασιακές ταξικές , πολιτικές  επιλογές και στάσεις και από αυτό συνάδει κάποια αποτελέσματα.

Βέβαια σε ένα επιστημολογικό επίπεδο, μπορεί  να είναι λίγο επικίνδυνο να βγάλεις καθολικά αποτελέσματα από την ατομική εμπειρία, αλλά αυτό δεν ακυρώνει την αξία της  καταγραφή των ταξικών και πολιτικών εμπειριών, απεναντίας εμπλουτίζει τις θεωρητικές – θεωρησιακές οπτικές, ενισχύοντας τον επιστημολογικό πλουραρισμό

Ο συγγραφέας σε ένα βαθμό με ένα άρρητο τρόπο αλλά όχι πάντα με αυστηρή συνέπεια , χρησιμοποιεί, επιλέγει,  την επιστημολογική οπτική της  Ιταλικής εργατικής αυτονομίας, την επιστημολογική οπτική της ταξικής σύνθεσης/ ανάλυσης.

Και αυτό του δίνει την δυνατότητα να πραγματοποιήσει μια ταξική ανάλυση,  τόσο των «πάνω» όσο και των «κάτω», τόσο των κυρίαρχων τάξεων, όσο και των υποτελών τάξεων.

Στο πεδίο  των «κάτω», των υποτελών τάξεων, διακρίνει  α) την εργατική αριστοκρατία,  στην οποία σύμφωνα και με την οπτική του συγγραφέας ανήκω και συμφωνώ απόλυτα μαζί του , β) την παραδοσιακή εγχώρια εργατική τάξη,  γ) την σύγχρονη νεανική εργατική τάξη, δ) το σύγχρονο προλεταριάτο, ε) το σύγχρονο υποπρολεταριάτο, στ) το ερωταριάτο.

Στο πεδίο των «πάνω» , της άρχουσας τάξης, διακρίνει τα επίπεδα της αστικής τάξης , της μεσαίας τάξης, δίνοντας έμφαση στην ύπαρξη , στην παραγωγή της  νέας  υπεραστικής τάξης στο σύγχρονο μονοπωλιακό καπιταλισμό, στη σύγχρονη μετακαπιταλιστική εποχή, θα το σχολιάσω πιο εκτενώς λίγο  παρακάτω αυτό.

Ο συγγραφέας στην ταξική του οπτική, την ταξική του ανάλυση δίνει έμφαση στο ζήτημα του έμφυλου, στην ανάλυση και την κριτική της πατριαρχικής σεξιστικής καπιταλιστικής κοινωνίας , στην βιοπολιτική παρουσία και την ιδιαίτερη  απελευθερωτική οντολογία του θηλυκού, της θηλυκής αλήθειας.

Και αυτό τον οδηγεί στην παρουσίαση των απελευθερωτικών δυναμικών που  γεννάει ο έρωτας, για αυτό το λόγο  ένα από τα θεωρητικά εργαλεία που επιλέγει είναι σεξοπολιτική  οπτική του Β. Ράιχ.

Έχει δίκαιο ο συγγραφέας που δίνει βαρύτητα στο έμφυλο και στην κριτική της πατριαρχικής δομή της σύγχρονης καπιταλιστικής κοινωνίας, δομή που μεταμορφώνει τους άντρες, γυναίκες ,γκέι, τρανς, λοάτκι σε  βασανιστές και εξουσιαστές.

Από την άλλη έχω αμφιβολίες για το ριζικά απελευθερωτικό δυναμικό του έρωτα, για την απελευθερωτική δυναμική της σεξοπολιτικής.

Ο έρωτας δεν είναι μόνο ή δεν είναι καν  ένα ρομαντικό πανσεξουαλικό ή μη derive, μια απελευθερωτική περιπλάνηση των σωμάτων.

Ο έρωτας  σε ένα μεγάλο βαθμό παραμένει το μεγάλο μυστήριο , το σκοτεινό μυστήριο των απόκρυφων ιδιωτικών και δημοσίων  βίτσιων μας.

Συχνά λέγεται πως  στο έρωτα όλα επιτρέπονται, αρκεί να υπάρχει η συμφωνία των σωμάτων. Θα το δεχτώ με κάποιο σκεπτικισμό.

Σε ένα βαθμό ίσως , η εν λόγω συμφωνία, είναι αποτέλεσμα μιας συνειδητής επιλογής, το αποτέλεσμα της κοινή παραγωγή μιας επιθυμητικής μηχανής.

Σε ένα όμως μεγαλύτερο βαθμό και πολλές φορές με ένα έμμεσο και άρρητο τρόπο  είναι αποτέλεσμα  μιας- έμμεσης ή άμεσης επιβολής- που στην εποχή μας φαντάζει και είναι τόσο ερωτογενής. Πόσο μάλλον που μιλάμε για υποκείμενα, για δρώντα σώματα που   είναι παράγωγα μιας πατριαρχικής καπιταλιστικής συνθήκης  και όχι τα παιδιά μιας ελεύθερης κομμουνιστικής αναρχικής κοινωνίας.

Μα θα μου πείτε το ίδιο ισχύει για όλα το  κοινωνικό είναι, για όλο το κοινωνικό πράττειν. Θα συμφωνήσω αλλά ακόμη πιο πολύ για το ζήτημα του έρωτα. Παρά τον απόλυτα ρομαντικό μύθο της απελευθερωτικής δυναμικής του έρωτα , που κάποτε τον ενστερνιζόμουν απόλυτα,  πιστεύω πλέον πως τα σκοτεινά σημεία δεν θα ξεκαθαρίσουν σε ένα μεγάλο βαθμό ακόμη και στην κομμουνιστική κοινωνία.   Νομίζω πως ακόμη και στην κομμουνιστική κοινωνία ή στην αναρχική κοινωνία θα συνεχίσουμε να έχουμε δολοφονίες  από ζήλια.

Ο συγγραφέας αναλύει τις αγωνιστικές ταξικές δυναμικές που  παράγουν οι νεαροί και οι νεαρές εργαζόμενες, οι νεαροί και οι νεαρές εργάτριες, που σε μεγάλο βαθμό είναι απόρροια της ζωτικότητας, της ζωτικής ενέργειας,  λόγω της νεαρής ηλικίας.

Το περίσσευμα ενέργειας που διαθέτουν τους βοηθάει στο να βρίσκονται σε διαρκή κίνηση και να παράγουν  αντίσταση.

Νομίζω πως ο συγγραφέας σε ένα μεγάλο βαθμό έχει δίκαιο και η ιστορία των επαναστάσεων και των επαναστατικών πρωτοποριών το αποδεικνύει. Οι επαναστατικές πρωτοπορίες, οι ηλικίες που είχαν οι επαναστατικές ηγεσίες  σε σπάνιες περιπτώσεις ξεπέρασαν τα 50 χρόνια, και από αυτή την άποψη τα ‘χω ξεπεράσει.

Σε αυτό το σημείο ας σχολιάσω κάποιες οπτικές, στις όποιες  οι διαφωνίες μου είναι πιο πολλές από τις συμφωνίες μου.

Ο συγγραφέας παρουσιάζει και υποστηρίζει σε μεγάλο βαθμό μια εργατίστικη/ προλεταριακή οπτική, είτε όταν αναφέρεται στο προλεταριάτο ως  «τάξη καθεαυτή», είτε «τάξη διεαυτή», είτε ως «τάξη καθεαυτή/ διεαυτή», για να το πω με κάποιους εγελιανούς όρους.

 Όχι δεν θα συμφωνήσω με αυτή την εργατίστικη/ προλεταριακή οπτική, είτε «τάξη καθεαυτή», είτε «τάξη διεαυτή», είτε ως «τάξη καθεαυτή/ διεαυτή».  Η ιστορία μέχρι τα τώρα  έχει δείξει πως η εργατική τάξη, το προλεταριάτο ακόμη και στην πλέον ταξικά συνειδητή κατάσταση πραγμάτων ως «τάξη καθεαυτή/ διεαυτή» είναι μια πρωτοπόρα κοινωνική τάξη στους ταξικούς αγώνες, εργατικές εξεγέρσεις ακόμη  και στις εργατικές επαναστάσεις.

Δεν είναι όμως μια κοινωνική τάξη απελευθέρωσης, για να γίνει τέτοια πρέπει να μεταστοιχειωθεί από προλεταριάτο σε ελεύθερο συνεταιρισμένο παραγωγό, σε ελεύθερο παραγωγό.

Παρόλο που το βιβλίο και ο συγγραφέας παρουσιάζει την κατάσταση , την οντολογία του  ελεύθερου δημιουργού, του ελεύθερου συνεταιρισμένου  παραγωγού , μένει , εμμένει στην εργατική, προλεταριακή, εργατίστικη φιγούρα ως μια  απελευθερωτική διαδικασία.

Ο συγγραφέας θεωρεί πως ο καπιταλισμός γέννησε ένα μετακαπιταλιστικό/ καπιταλιστικό κόσμο, μια μετακαπιταλιστική / καπιταλιστική εποχή που οδηγεί της αστικής τάξης αλλά κυρίως της εργατικής τάξης ως ««τάξη καθεαυτή» και ως «τάξη διεαυτή».

Γέννησε μια μετακαπιταλιστική δυστοπία που με την χρησιμοποίηση και της  τεχνολογίας εξατομικεύει τους ανθρώπους, διασπώντας, διαλύοντας την συλλογικότητα, την ταξική συνειδητή συλλογικότητα.  Και στα 3 σημεία νομίζω πως ο συγγραφέας λαθεύει.

Η μετακαπιταλιστική συνθήκη μιας σύγχρονης μοντέρνας καπιταλιστικής κοινωνίας είναι απόρροια των συγχρόνων  όρων της ταξικής πάλης, είναι η αντιστραμμένη εικόνα ενός δυνητικού κομμουνισμού.

Μια μετακαπιταλιστική δυστοπία είναι μια δυνητικά αρνητική εξέλιξη, απόρροια της ήττας  των δυνάμεων της ζωντανής εργασίας.

Είναι εξίσου όμως δυνατή, όχι και πάλι βέβαιη,  μια μετακαπιταλιστική αναρχοκομμουνιστική ουτοπία που θα την γεννήσει η νίκη των δυνάμεων της ζωντανής εργασίας.

Το παιχνίδι παίζεται ακόμη και θα παίζεται για μακρόν και θα πρέπει να έχουμε εμπιστοσύνη τόσο στις μεταμορφώσεις της ταξικής πάλης , όσο και στις δυναμικές που παράγουν οι ταξικές συνθέσεις.

Για το ζήτημα της τεχνολογίας ο συγγραφέας κρατάει και μικρό καλάθι και μια αρνητική στάση, λίγο πολύ και σε μεγάλο βαθμό θεωρεί πως είναι το εργαλείο να περάσουμε σε ένα μετανθρώπινο  πολιτισμό.

Η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη , δεν είναι αντικειμενικά και υποκειμενικά αρνητική  ή θετική , αλλά έκφραση , εκδοχή και απόρροια της ταξικής πάλης.

Για αυτό το λόγο δύναται να υπάρξει μια τεχνολογία που θα καταργεί την εργασία  σε ένα μεγάλο βαθμό. Ναι πιστεύω βαθύτατα πως η κομμουνιστική αναρχική κοινωνία- αν ποτέ υπάρξει-   θα είναι μια κοινωνία τεχνολογικής προσόδου, τεχνολογικής αυτοματοποίησης  που θα έχει  καταργήσει την εργασία σε ένα μεγάλο βαθμό.

Ο ανθρώπινος πολιτισμός , η ανθρωπινότητα, η ανθρωπότητα, η ανθρώπινη ιδιότητα δεν έχουν παραμείνει ίδιες στο πέρασμα των χρόνων. Ο άνθρωπος των σπηλαίων δεν ήταν ο  ίδιος με  το σύγχρονο άνθρωπο, ούτε με τον αυριανό άνθρωπο που θα έχει ενωθεί με την μηχανή.

Ναι πιστεύω πως η κατάσταση του  cyborg , η κατάσταση του ανθρώπου -μηχανή όχι μόνο θα διατηρεί, αλλά δύναται να έχει εξελίξει προς  στο καλύτερο τις ανθρώπινες δυνατότητες/ ιδιότητες .

Ας μου επιτραπεί κάτι προσωπικό. Είμαι ΑμεΑ και έχοντας φτάσει στα 51 μου,  μάλλον έχω σε μεγάλο βαθμό αποδειχτεί την αναπηρική συνθήκη.

Θέτω συχνά στο εαυτό μου ένα φανταστικό ακόμη ερώτημα,  αν δεχόμουν  να μετατραπώ σε cyborg με αποτέλεσμα να πάψω να είμαι ανάπηρος.

Δεν είμαι σίγουρος αν το έκανα ,ούτε αν δεν το έκανα, όχι γιατί φοβάμαι ότι θα χάσω τις ανθρώπινες ιδιότητες, αλλά γιατί φοβάμαι πως θα χάσω αυτό που είμαι τώρα, και μάλλον είμαι ευχαριστημένος με αυτό.

 Ο συγγραφέας μάλλον παρουσιάζει την ατομικότητα με μια αρνητική χροιά και δεν νομίζω πως θα συμφωνήσω. Τόσο η ατομικότητα όσο και η συλλογικότητα αποκτούν διαφορετικές ποιοτικές μεταβλητές σε μια κοινωνία γενικευμένης αλλοτρίωσης και διαφορετική σε μια κοινωνία μετάβασης και διαφορετικά σε μια κοινωνία απελευθέρωσης.

 Η εξατομίκευση είναι προβληματική στο βαθμό που ζούμε σε μια κοινωνία γενικευμένης χειραγώγησης/ αλλοτρίωσης  όπως σήμερα, αλλά είναι βέβαιο ή νομίζω πως είναι βέβαιο, πως θα είναι η βάση μιας σύγχρονης απελευθερωτικής αναρχικής κομμουνιστικής κοινωνίας.

Ο ελεύθερος συνεταιρισμένος  παραγωγός είναι  θα είναι εκδήλωση μιας πλούσιας ατομικότητας και όχι μια εκδήλωση μιας κολεκτιβιστικής κοινότητας που θα καταπιέζει την ατομικότητα.

Προς το τέλος του βιβλίου ο συγγραφέας μιλάει για μια δυνητική, μια δυνατή αναρχική ουτοπία, μια προλεταριοτοπία, με ανοικτά τα ερωτήματα πως θα φτάσουμε σε αυτή, ιδιαίτερα στο βαθμό που ζούμε μια ήττα που μας οδήγησε σε μια μετακαπιταλιστική δυστοπία;

Εύχομαι σε ένα επόμενο βιβλίο ο συγγραφέας να  δώσει μια απάντηση ή στα προηγούμενα  βιβλία του  να την έχει δώσει.

 

outlet roermond

Αφήστε μια απάντηση