Αρχείο ετικέτας ΧΕΓΚΕΛ

Διαλεκτική: Από τον Ζήνωνα στον Μαρξ [ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ]

Από το ΜΠΑΚΙΡΙ

Δημοσιεύω την συνέχεια του κειμένου για την διαλεκτική το πρώτο μέρος εδώ 

Συνέχεια ανάγνωσης Διαλεκτική: Από τον Ζήνωνα στον Μαρξ [ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ]

Διαλεκτική: Από τον Ζήνωνα στον Μαρξ [ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ]

Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο Μπακίρι  

 «Ο αυτοεπιτελούμενος σκεπτικισμός και η «αληθινή φιλοσοφία» …είναι ως τα βάθη τους ένα»

   Χέγκελ: Φαινομενολογία του Νου(σ 106)

Αν ο σκεπτικισμός είναι το ένα πρόσωπο, τότε το άλλο πρόσωπο του φιλοσοφικού Ιανού  είναι ο δογματισμός. Αν ο πρώτος μας οδηγεί σε μια γενικευμένη σχετικοκρατία, δίχως αυτό να τείνει να είναι απαραίτητα αρνητικό το δεύτερο ο δογματισμός  μας οδηγεί σε κλειστά μοντέλα, μας οδηγεί στις κλειστές κοινωνίες, μας οδηγεί στο ολοκληρωτισμό.

Είναι αναγκαίο και δυνατό- κάτω από συγκεκριμένα πλαίσιο και συγκεκριμένες διαδικασίες- η υπέρβαση και του σκεπτικισμού και του δογματισμού, είναι  αναγκαίο και δυνατό- κάτω από συγκεκριμένα πλαίσιο και συγκεκριμένες διαδικασίες- το άνοιγμα προς μια ανοικτή κοινωνία.

Για να υπερβούμε και το ένα και το άλλο, είναι αναγκαία και δυνατή μια ρευστοποίηση, τόσο του σκεπτικισμού όσο και του δογματισμού , διάμεσου μιας προσδιορισμένης άρνησης, που θα ξεκινάει από τον σκεπτικισμό ως μια φιλοσοφική πρακτική που θα αποδομεί τον δογματισμό, και η αποδόμηση του δογματισμού οδηγεί στην κατάρρευση και του σκεπτικισμού.

Η παραπάνω κίνηση των αντιθέτων που ξεκινάει από την προσδιορισμένη άρνηση καλείται διαλεκτική και τείνει  να υπερβεί τα δίπολα των αντιθέτων σε μια νέα πιο πλούσια και περιεκτική ολότητα.

Σχηματικά:  από την άρνηση περνάμε στην άρνηση στην άρνηση, για να οδηγηθούμε στην προσδιορισμένη κατάφαση, στην ολότητα που το καθεαυτό και το διεαυτό, αφού αρνηθούν τις προηγούμενες υποστάσεις τους, οικοδομούν μια αυτοσυνειδησιακή «διεαυτή καθεαυτότητα», ως ενότητα υποκειμένου/ αντικείμενου.

Το όνομα διαλεκτική μας οδηγεί στο όνομα, στην παρουσία, στο φάντασμα του Χέγκελ, αυτού που κατηγορήθηκε από οπαδός ενός φιλοσοφικού αναρχισμού έως και οπαδός του Πρωσικού αυταρχισμού.

Συνέχεια ανάγνωσης Διαλεκτική: Από τον Ζήνωνα στον Μαρξ [ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ]

Η μικρή Λογική του Χέγκελ

Η Επιστήμη της Λογικής του Χέγκελ (εφεξής: Λογική), σε αντίθεση προς την παραδοσιακή ή τη μαθηματική Λογική, εξετάζει έννοιες με συγκεκριμένο περιεχόμενο. Οι έννοιες αυτές δεν επιλέγονται με βάση κάποιο προκαθορισμένο κριτήριο, αλλά κάθε μία οφείλει να προκύπτει από την ενδελεχή παρατήρηση μιας άλλης («διαλεκτικά»). Το τελικό αποτέλεσμα μιας τέτοιας παρατήρησης συνδέει σε μία συστηματική ενότητα έννοιες φαινομενικά εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους, όπως π.χ. «ποσότητα», «ταυτότητα», «ιδέα», καθώς και εν γένει τις σημαντικότερες έννοιες της παραδοσιακής μεταφυσικής. Το εγχείρημα αυτό είναι κάτι παραπάνω από φιλόδοξο, και η Λογική δεν θεωρείται τυχαία ένα από τα πιο δυσνόητα έργα στην ιστορία της φιλοσοφίας. Συγκεκριμένα, η Διδασκαλία της ουσίας πραγματεύεται έννοιες που αποτυπώνουν τη σχέση μεταξύ αυτού που απλώς είναι και αυτού που θεωρείται ως η ουσία του πρώτου. Ένα παράδειγμα τέτοιας σχέσης αποτελεί η έννοια του πραγματικού αιτίου, η οποία συμπληρώνεται αναγκαία από την έννοια του αιτιατού [1]. Η παρατήρηση ωστόσο της τελευταίας δείχνει ότι το αιτιατό είναι κάτι που δεν εξαρτάται μόνο από το πραγματικό του αίτιο, αλλά και από μια σειρά άλλων παραγόντων που θεωρούνται καταρχήν δευτερεύοντες. Η παραδοχή δευτερευόντων παραγόντων συνεπάγεται όμως τη σχετικοποίηση του πραγματικού αιτίου και με αυτόν τον τρόπο η ανάλυση της Λογικής οδηγείται σε νέες έννοιες, όπως αυτές του όρου ή της ύπαρξης. Γλαφυρή γίνεται αυτή η λογική κίνηση με ένα επιπλέον παράδειγμα από τον χώρο της μεταφυσικής: Σε πολλά θεολογικά συστήματα ο Θεός χαρακτηρίζεται ως το αίτιο και η φύση ως το αιτιατό. Το όλον της φύσης όμως εμπεριέχει και άλλα στοιχεία που δεν εξαρτώνται άμεσα από τον Θεό και εκλαμβάνονται ως τυχαία ή απλά δεδομένα. Ορισμένα από αυτά τα στοιχεία συνιστούν το αποκαλούμενο «φυσικό κακό». Καθόσον όμως τα εν λόγω συστήματα μένουν προσηλωμένα στο ζεύγος σκέψης «αίτιο-αιτιατό», αδυνατούν να δώσουν μια απάντηση στο ερώτημα του φυσικού κακού – κάτι που, κατά τον Χέγκελ, δεν ισχύει για τη Λογική. Συνέχεια ανάγνωσης Η μικρή Λογική του Χέγκελ