Χριστιανισμός και Μαρξισμός

Η κριτική που δημοσιεύτηκε στο ΠΡΙΝ( https://euforipediada.blogspot.com/2022/01/blog-post_16.html)αποτέλεσε αφορμή να ξανακοιτάξω το βιβλίο του Γ. Ρούση και να γράψω τις παρακάτω παρατηρήσεις:

1) Ο χριστιανισμός υπήρξε για την εποχή του ένα κίνημα λαϊκής αντιστασης και κοινωνικής χειραφέτησης. Φυσικά δεν υπήρξε μόνο αυτό αλλά μια ολιστική απάντηση με οντολογικό και μεταφυσικό βάθος, τομή και συνέχεια, μιας ιστορικής, φιλοσοφικής και θεολογικής κίνησης που έχει παρελθόν, παρόν και μέλλον. Ως κίνημα αντίστασης και χειραφετησης μπορεί να χαρακτηριστεί και ως ο κομμουνισμος της εποχής του. Αντίστοιχα ως ένα τέτοιο κίνημα μπορεί να χαρακτηριστεί και ο μουσουλμανισμος, με πιο εξισωτικο και κοινωνικός βάθος, όχι όμως αντίστοιχο μεταφυσικό και οντολογικό περιεχόμενο. Το ρεύμα του σουφισμου με ένα εξίσου βαθυ οντολογικο μεταφυσικό περιεχόμενο είναι ένας εκλεκτικός συνδυασμός των χριστιανικών, μουσουλμανικων , μανιχαιστικων και ζωροαστρικων παραδόσεων. Άρα διαφερει και από το μουσουλμανισμο ειτε τον σιιτισμο , ειτε τον σουνιτισμο και από το χριστιανισμό

2) Με βάση την παραπάνω τοποθέτηση σε ένα βαθμό μπορεί και να ισχύει πως κάθε εποχή μπορεί και να έχει το κομμουνισμο που αναλογεί στις υλικές, γεωγραφικες και ιδεολογικές παραμέτρους της κάθε περιοχής και της κάθε εποχής. Πχ αν ο χριστιανισμος είναι ο κομμουνισμος της εποχής της μετάβασης από την αρχαιότητα στο μεσαίωνα στην γεωγραφική λεκάνη όπου το μεσσιανικο απέκτησε επαναστατικό χαρακτήρα ή ο μουσουλμανισμος ο κομμουνισμος των νομαδων Αράβων ή οι χριστιανικες και μουσουλμανικες αιρέσεις ο κομμουνισμος του μεσαίωνα, τότε μπορούμε να υποστηρίξουμε πως ο μαρξισμος είναι ο κομμουνισμος της πρώτης βιομηχανικής επανάστασης και ο σοβιετικος μαρξισμος είναι ο κομμουνισμος της δεύτερης βιομηχανικής εποχής, ο μαοισμος ο κομμουνισμος των αγροτικών κοινωνιών , ςκαι ο αριστερισμος του Μάη του 68 ο κομμουνισμος του καταναλωτικου καπιταλισμού.Και ειναι βέβαιο πως θα υπάρξει ένας κομμμουνισμος της 4ης ή και 5ης βιομηχανικής επανάστασης με τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σχέση με αυτόν που εμείς ζήσαμε.

3) Αν η παρακμή του χριστιανισμου ως κίνημα αντίστασης και χειραφετησης έχει σχέση με τον ασιατικό τρόπο παραγωγής, με το μεσσιανικο επαναστατικό υπόβαθρο να περνάει σε μια σειρά από αιρέσεις ή εκδοχές του μέχρι και στις μέρες μας , πχ θεολογία της απελευθέρωση, η παρακμή του ιστορικού κομμουνισμού συσχετίζεται με την αναπτυξη του καπιταλισμού και τον ρόλο του ως παραγωγού της αξίας και της βιομηχανικής ανάπτυξης. Ειδικότερα με την αδυναμία των συστημάτων του υπαρκτου σοσιαλισμού να ακολουθήσουν ή να συμμετέχουν στην νέα τεχνολογικό επανάσταση της μετάβασης από την δεύτερη στην τρίτη βιομηχανική επανάσταση.Ας σημειωθεί: Α) επίσης πως και στο επίπεδο της δεύτερη βιομηχανικής επανάστασης ο σοβιετικος κομμουνισμός έπαιξε το ρόλο μιας δύναμης εκσυχρονισμου που ολοκλήρωσε την βιομηχανική ανάπτυξη. Δίχως όμως να επιχειρήσει να κάνει το ίδιο και με την ρομποτική και την κυβερνητική και τις νέες παραγωγικές δυνάμεις. Γιατί? Μα γιατί υποσκαπτε όλο το κυρίαρχο μοντέλο διαχείρισης και διακυβέρνησης που ήταν στα μέτρα του βιομηχανικού καπιταλισμού της δεύτερης φάσης. Μόνο η Κίνα με την αρχέγονη ιστορία της γραφειοκρατίας της κατάφερε να μετασχηματιστεί στις νέες συνθήκες, διατηρώντας το τυπικό κομμουνιστικο αρχετυπικο της.Β) Δυστυχώς για τις δικές μας τοποθετήσεις, στον υπαρκτό σοσιαλισμό ζήσαμε μόνο μια εκδοχή βιομηχανικής ανάπτυξης με καπιταλιστικα χαρακτηριστικά ακόμη και αν είχαν και όπου ειχαν την εξουσία οι κομμουνιστές.

4) Τόσο ο αριστερός εγελιανισμος , όσο και η τοποθέτηση , η θεώρηση του Ε. Μπλοχ η ένα μεγάλο τμήμα της οικογένειας του ρομαντικού αντικαπιταλισμου αντιμετώπισε με ιδιαίτερο φιλοσοφικό και οντολογικο βάθος την σχέση του χριστιανισμου κομμουνισμου σε αντίθεση με τον θετικισμο και την ρηχότητα της πλειοψηφίας των τοποθετήσεων του σοβιετικου μαρξισμου/ κομμουνισμου. Σε αυτή την συνομοταξια αποτελεί αξεπέραστη η κριτική του Ε. Μπλοχ, βαθιά υλιστικη και διαλεκτική τοποθέτηση.

5) Όπως είπα και πιο πάνω το οντολογικό μεταφυσικό βάθος του χριστιανισμου παραμένει αξεπέραστο και δύσκολα θα το υπερβουμε , ακόμη και αν φτάσουμε σε μια ανώτερη κομμουνιστικη κοινωνία.Δυστυχώς ή και ευτυχώς η βιολογική μας περατοτητα δημιουργεί μια σειρά από οντολογικα και υπαρξιακά ερωτήματα που ο χριστιανισμος δίνει την πλέον ολοκληρωμένη απάντηση, πιστεύουμε η δεν πιστεύουμε. Βέβαια οι επόμενες γενιές ή οι επόμενοι αιώνες σε ένα νέο-ολοκληρωτικά νεο- περιβάλλον, είτε καπιταλιστικό, είτε τεχνοφεουδαρχικο , είτε ελευθεριακο κομμουνιστικο ίσως δώσουν μια ακόμη πιο ολοκληρωμένη απάντηση με την τεχνολογία να παίζει καθοριστικό οντολογικο χαρακτήρα. Μας είναι αδύνατο πως θα εκδηλωθεί αυτή η νέα σχέση-αν θα χει θετικά ή αρνητικά χαρακτηριστικά- ή θα χει μια νέα μεταφυσική οντολογικη ποιότητα. Μπορεί οι ταινίες ή τα βιβλία επιστημονικής φαντασίας να δίνουν ένα στίγμα μα πάντα η πραγματικότητα ξεπερνάει την φαντασία.

6) Τελευταίο, αν και όχι λιγότερο σημαντικό από τα παραπάνω :Σήμερα αν ακολουθήσουμε την φιλοσοφική τοποθέτηση του Φεγεραμπεντ, τότε εκδοχές του χριστιανισμού ή άλλες θρησκευτικές θεωρήσεις στα πλαίσια μιας φιλοσοφικής και επιστημολογικης ασυμμετριας , δύναται να παίξουν ένα απελευθερωτικο ρόλο μαζί με άλλες θεωρήσεις, κινήματα και ρεύματα.

Βασίλης Ραφαηλίδης – Η μεγάλη περιπέτεια του μαρξισμού

η ιστορία του Μαρξισμού με την γλώσσα του αείμνηστου Βασίλη Ραφαηλίδη

Βασίλης Ραφαηλίδης – Η μεγάλη περιπέτεια του μαρξισμού

Από την αρνητική διαλεκτική στην αρνητική αυτονομία

Σε μια μικρή μπροσούρα, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις «Στάσει Εκπίπτοντες»,  με τίτλο: «Γιατί ο Αντόρνο»,  ο J. Holloway ασχολείται   με την αρνητική διαλεκτική που οδηγεί στην αρνητική αυτονομία. Ο J. Holloway εκκινώντας από την αρνητική διαλεκτική του Αντόρνο- που θεμελιωδώς διαφοροποιείται από την  χεγκελιανή διαλεκτική που η άρνηση οδηγεί στην άρνηση της άρνησης και ύστερα στην υπέρβαση- παίρνει αποστάσεις από τον υλισμό του μεταδομισμού, τον οποίο ακολουθούν οι μετααυτόνομοι, όπως ο Νέγκρι. Διαβάστε περισσότερα “Από την αρνητική διαλεκτική στην αρνητική αυτονομία”